Η επικείμενη δίκη του Νικολάς Μαδούρο στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αφορά μόνο το ίδιο το καθεστώς της Βενεζουέλας. Όπως επισημαίνουν Αμερικανοί εισαγγελείς και αναλυτές, η διαδικασία αναμένεται να ανοίξει ένα ευρύτερο παράθυρο σε διεθνή δίκτυα ξεπλύματος χρήματος, διακίνησης ναρκωτικών και παράκαμψης κυρώσεων, στα οποία εμπλέκονται κρατικοί και ιδιωτικοί φορείς εκτός Λατινικής Αμερικής.
Σύμφωνα με αναλυτική έρευνα της ιστοσείδας Nordic Monitor, που ειδικεύεται στην παρακολούθηση πολιτικών και οικονομικών δικτύων με έμφαση στην Τουρκία, η υπόθεση Μαδούρο έχει τη δυναμική να αποκαλύψει το βάθος της συνεργασίας του καθεστώτος του Καράκας με την κυβέρνηση της Άγκυρας, ιδιαίτερα στον τομέα του χρυσού και των χρηματοοικονομικών διαδρομών που χρησιμοποιήθηκαν για την παράκαμψη των αμερικανικών κυρώσεων.
Ο «αρχιτέκτονας» και το δόγμα «Χρυσός αντί Τροφίμων»
Η πολιτική σύγκλιση μεταξύ Μαδούρο και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ενισχύθηκε μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 στην Τουρκία, όταν ο Βενεζουελανός ηγέτης εξέφρασε δημόσια και άμεσα τη στήριξή του στον Τούρκο πρόεδρο. Έκτοτε, οι διμερείς σχέσεις απέκτησαν έντονη οικονομική διάσταση.
Κεντρικό πρόσωπο σε αυτή τη διαδρομή θεωρείται ο Alex Saab, ο στενός οικονομικός συνεργάτης του Μαδούρο, ο οποίος φέρεται να έστησε ένα περίπλοκο δίκτυο στην Κωνσταντινούπολη. Μέσω εταιρειών-βιτρινών, όπως η Mulberry Proje Yatirim, το Καράκας εφάρμοσε ένα ιδιότυπο σχήμα «χρυσού αντί τροφίμων». Ο χρυσός από τα ορυχεία της Βενεζουέλας μεταφερόταν στην Τουρκία (συχνά με αεροσκάφη της Turkish Airlines) και τα έσοδα χρησιμοποιούνταν για την αγορά τουρκικών προϊόντων πρώτης ανάγκης για το πρόγραμμα επισιτισμού CLAP, επιτρέποντας στο καθεστώς να παρακάμπτει το διεθνές τραπεζικό σύστημα (SWIFT) και τις αμερικανικές κυρώσεις.
Το διυλιστήριο στο Τσορούμ και η Ahlatçı Holding
Κεντρική θέση σε αυτή τη συζήτηση κατέχει ο τουρκικός όμιλος Ahlatçı Holding. Όπως καταγράφει το Nordic Monitor, ο επικεφαλής του ομίλου, Ahmet Ahlatçı, παρουσιάστηκε στον Μαδούρο ως πιθανός στρατηγικός εταίρος για την επεξεργασία χρυσού, στο πλαίσιο επαφών υψηλού επιπέδου που πραγματοποιήθηκαν με την πολιτική κάλυψη της τουρκικής ηγεσίας. Μάλιστα, το ενδιαφέρον εστιάστηκε στο υπερσύγχρονο διυλιστήριο του ομίλου στο Τσορούμ (Çorum), μια περιοχή που βρέθηκε στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος λόγω της ξαφνικής ανόδου των δραστηριοτήτων της στον τομέα των πολύτιμων μετάλλων.
Η Ahlatçı έχει αρνηθεί επισήμως ότι επεξεργάστηκε χρυσό από τη Βενεζουέλα ή ότι συμμετείχε σε παράνομες δραστηριότητες. Ωστόσο, τόσο η τουρκική αντιπολίτευση όσο και ανεξάρτητοι ερευνητές την αντιμετωπίζουν ως σύμβολο του επιχειρηματικού περιβάλλοντος που πρόσκειται στον Ερντογάν, επισημαίνοντας ότι η ταχεία άνοδός της συμπίπτει χρονικά με τη διεύρυνση των σχέσεων Άγκυρας–Καράκας.
Οι αμερικανικές προειδοποιήσεις και η «εκτόξευση» των μεγεθών
Στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από εξειδικευμένα οικονομικά μέσα, όπως το Argus Media, δείχνουν ότι το 2018 η Τουρκία εισήγαγε από τη Βενεζουέλα χρυσό αξίας περίπου 900 εκατ. δολαρίων, μια εκρηκτική αύξηση σε σχέση με προηγούμενα έτη. Η δραστηριότητα αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από την Ουάσιγκτον. Το 2019, ο τότε Βοηθός Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Marshall Billingslea, επισκέφθηκε την Άγκυρα προειδοποιώντας ρητά ότι το εμπόριο χρυσού με τη Βενεζουέλα παραβιάζει το καθεστώς των κυρώσεων, γεγονός που οδήγησε σε μια απότομη, πλην όμως ύποπτη, υποχώρηση των επίσημων συναλλαγών.
Παράλληλα, αναλύσεις από think tanks όπως το Atlantic Council και το Stockholm Center for Freedom έχουν επισημάνει ότι η Τουρκία εξελίχθηκε σε κρίσιμο κόμβο οικονομικής και πολιτικής στήριξης αυταρχικών καθεστώτων που βρίσκονται υπό δυτικές κυρώσεις, με τη Βενεζουέλα να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι τέτοιες πρακτικές ενδέχεται να επανέλθουν στο προσκήνιο στο πλαίσιο δικαστικών αποκαλύψεων στις ΗΠΑ.
Διεθνείς Πιέσεις
Η δίκη Μαδούρο, επομένως, δεν περιορίζεται στην ποινική ευθύνη ενός καθεστώτος. Ενδέχεται να μετατραπεί σε εργαλείο διεθνούς πίεσης, αποκαλύπτοντας πώς πολιτικές συμμαίες και επιχειρηματικά δίκτυα αξιοποιήθηκαν για τη διακίνηση χρυσού, κεφαλαίων και –κατά τις αμερικανικές κατηγορίες– εσόδων από ναρκωτικά. Αν οι έρευνες οδηγήσουν σε συγκεκριμένα ευρήματα για τον ρόλο της Τουρκίας, η Άγκυρα ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με νέες διπλωματικές και οικονομικές πιέσεις από ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια συγκυρία όπου οι σχέσεις της με τη Δύση παραμένουν ήδη εύθραυστες.