Οι αυτοδιοικητικές εκλογές της άνοιξης του 2024 στην Τουρκία έμοιαζαν με πολιτικό σεισμό. Το ιστορικό κεμαλικό κόμμα, το CHP, πέτυχε μια σαρωτική νίκη, επικρατώντας του κυβερνώντος AKP και παίρνοντας υπό τον έλεγχό του όλες τις μεγάλες πόλεις: την Αγκυρα, την Κωνσταντινούπολη, την Προύσα, την Αττάλεια και, φυσικά, το παραδοσιακό του προπύργιο, τη Σμύρνη.
Αν το 2019 είχε δοθεί το πρώτο σοβαρό πλήγμα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, το 2024 η αμφισβήτηση του προσωποπαγούς καθεστώτος του έπαιρνε διαστάσεις θριάμβου για την αντιπολίτευση.
Μόλις δυόμισι χρόνια μετά, η εικόνα αυτή έχει διαλυθεί πλήρως. Το κόμμα που ίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης. Η πρόσφατη αποχώρηση του Οζγκιούρ Οζέλ μαζί με 90 βουλευτές οδήγησε στη δημιουργία του «Νέου Κόμματος» (Yeni Parti) και στη διάσπαση της παράταξης.
Την ίδια στιγμή, οι δήμαρχοι που σήκωσαν το κύμα της αλλαγής εξουδετερώθηκαν ένας προς ένας: άλλοι οδηγήθηκαν στη φυλακή —με πρώτο τον Εκρέμ Ιμάμογλου— άλλοι καθαιρέθηκαν με δικαστικά τεχνάσματα και άλλοι άλλαξαν στρατόπεδο.
Η «πτώση» της Σμύρνης
Η πιο ηχηρή εξέλιξη σημειώθηκε στη Σμύρνη. Ο δήμαρχος Τζεμίλ Τουγκάι προσχώρησε επίσημα στο κυβερνών AKP. Σε μια εκδήλωση με ισχυρό συμβολισμό, ο ίδιος ο Ερντογάν του έβαλε την κομματική καρφίτσα στο πέτο, καλωσορίζοντάς τον στην «οικογένεια» της παράταξής του.
Για τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η εξέλιξη αυτή αποτελεί ιστορική νίκη, καθώς η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας περνά στα χέρια του ισλαμοσυντηρητικού κόμματος για πρώτη φορά, τερματίζοντας μια κυριαρχία δεκαετιών του CHP.
Ο Τουγκάι, ο οποίος λίγους μήνες νωρίτερα δήλωνε χαριτολογώντας πως αν άλλαζε κόμμα θα τον αποκήρυττε η οικογένειά του, αποχώρησε από το CHP τον Ιούνιο, αρνήθηκε να ακολουθήσει το νέο κόμμα του Οζέλ και τελικά πέρασε την πόρτα του Προεδρικού Μεγάρου.
Παρά τις έντονες αντιδράσεις και τους χαρακτηρισμούς περί «προδοσίας» από την πλευρά της αντιπολίτευσης, η μεταγραφή αυτή δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό: τουλάχιστον 18 δήμαρχοι της αντιπολίτευσης έχουν μεταπηδήσει στο AKP, ενώ περισσότεροι από 35 βρίσκονται υπόσχεση ή κρατούμενοι στη φυλακή.
Το πολιτικό παρασκήνιο και οι πρόωρες κάλπες
Αυτός ο πλήρης διαμελισμός του αντιπολιτευτικού μετώπου ανοίγει διάπλατα τον δρόμο για τους σχεδιασμούς του Ερντογάν. Βάσει του Συντάγματος, ο 72χρονος Τούρκος πρόεδρος διανύει τη δεύτερη και τελευταία θητεία του, η οποία λήγει το 2028. Ωστόσο, το άρθρο 116 ορίζει ότι αν το κοινοβούλιο προκηρύξει πρόωρες εκλογές, ο εν ενεργεία πρόεδρος έχει το δικαίωμα να είναι εκ νέου υποψήφιος.
Για να συμβεί αυτό απαιτούνται 360 ψήφοι σε σύνολο 600. Ο κυβερνητικός συνασπισμός διαθέτει 326 έδρες και αναζητά τις υπόλοιπες 34. Αυτός είναι και ο λόγος που η ατζέντα της αγκυρας περιλαμβάνει ξαφνικά πρωτοβουλίες για το Κουρδικό —με σενάρια ακόμα και για αποφυλάκιση του Ντεμιρτάς ή του Οτσαλάν— προκειμένου να αλιευθούν ψήφοι από το κουρδικό κόμμα DEM, αλλά και από τους διασπασμένους βουλευτές του πρώην CHP. Ηδη κυβερνητικά στελέχη αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο για κάλπες το φθινόπωρο του 2027 ή τις αρχές του 2028.
Η οικονομία και η επόμενη μέρα
Ο μόνος αστάθμητος παράγοντας για το καθεστώς παραμένει η οικονομία. Ο πληθωρισμός, τα χρηματιστηριακά σκάνδαλα και η οικονομική δυσπραγία πιέζουν έντονα τα νοικοκυριά, δημιουργώντας ένα διπλής όψεως δίλημμα: επίσπευση των εκλογών πριν επιδεινωθεί η κατάσταση ή αναμονή.
Αν και στο δημοτικό συμβούλιο της Σμύρνης οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης διατηρούν ακόμη την πλειοψηφία των εδρών, η συνολική εικόνα στη χώρα είναι ξεκάθαρη. Η τουρκική αντιπολίτευση βρίσκεται σε βαθιά υπαρξιακή κρίση, υπονομευμένη από εσωτερικές διαμάχες, οικονομική ασφυξία και δικαστικές διώξεις, αφήνοντας τον Ερντογάν κυρίαρχο του παιχνιδιού.