Πρωτοβουλία για τη σύγκληση τριμερούς συνάντησης υψηλού επιπέδου μεταξύ Τουρκίας, Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φέρεται να ανέλαβε ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κατά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στις 27 Ιανουαρίου.
Σύμφωνα με την Τουρκάλα αρθρογράφο της Hürriyet, Hande Fırat, η συνάντηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ακόμη και μέσω τηλεδιάσκεψης, με βασικό στόχο την αποκλιμάκωση της έντασης και την επανεκκίνηση της διπλωματικής διαδικασίας γύρω από το Ιράν. Όπως αναφέρεται, η πρόταση της Άγκυρας αντιμετωπίστηκε θετικά από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Το ζήτημα του Ιράν κυριάρχησε στη συνομιλία των δύο ηγετών, με τον Ερντογάν να επισημαίνει ότι, κατά την τουρκική θέση, η κρίση μπορεί να επιλυθεί μόνο μέσω διαλόγου και όχι με στρατιωτικά μέσα. Όπως σημειώνει η Fırat, εφόσον τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη αποδεχθούν την πρόταση, θα πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα επιστροφής στη διπλωματία.
Διπλωματία «εκκρεμούς» από την Άγκυρα
Το δημοσίευμα περιγράφει ένα δεκαήμερο έντονης διπλωματικής κινητικότητας της Τουρκίας, στο αποκορύφωμα της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Στο διάστημα αυτό, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν πραγματοποίησε διαδοχικές επαφές με ανώτατους Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους, με κοινό στόχο την αποτροπή στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Κοινός παρονομαστής όλων των παρεμβάσεων της Άγκυρας, σύμφωνα με την Fırat, ήταν η προώθηση της διπλωματίας και η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας.
Στόχος η αποκλιμάκωση και η επιστροφή στον διάλογο
Βασική επιδίωξη της Τουρκίας είναι η εκτόνωση της κρίσης και η επαναφορά των δύο πλευρών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ώστε να αποφευχθεί ενδεχόμενη στρατιωτική σύγκρουση. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τόσο οι απευθείας επαφές του Ερντογάν με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, όσο και ο συντονισμός της Άγκυρας με χώρες όπως το Κατάρ και το Ομάν.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ένα περιορισμένο άνοιγμα της Τεχεράνης, για παράδειγμα μέσω συνεργασίας με τις ΗΠΑ σε ενεργειακούς ή τεχνολογικούς τομείς, θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις επανέναρξης των συνομιλιών. Ωστόσο, μια τέτοια εξέλιξη προϋποθέτει αφενός τη μείωση των πολιτικών πιέσεων στο Ισραήλ και αφετέρου μια συμβολική διπλωματική κίνηση από το Ιράν που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή και στο εσωτερικό της χώρας.
Οι όροι της Ουάσιγκτον και η ισραηλινή διάσταση
Η αρθρογράφος της Hürriyet αναφέρει ότι οι απαιτήσεις του Λευκού Οίκου προς το Ιράν παραμένουν αυστηρές και περιλαμβάνουν την εξάλειψη ή παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου, το κλείσιμο των εναπομεινάντων πυρηνικών εγκαταστάσεων, την κατάργηση των δυνατοτήτων ανάπτυξης βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, καθώς και την παύση των απειλών κατά του Ισραήλ.
Κατά την τουρκική εκτίμηση, το τελευταίο ζήτημα αποτελεί τον πυρήνα της αμερικανικής πίεσης, καθώς το Ιράν αναδεικνύεται σε κεντρικό θέμα στο ισραηλινό πολιτικό σκηνικό ενόψει των εκλογικών εξελίξεων, με το Τελ Αβίβ να επιδιώκει την αποδυνάμωσή του είτε μέσω διπλωματικής πίεσης είτε με πιο άμεσους τρόπους.