Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν κρύβει τον θαυμασμό του για τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η ιδιαίτερα στενή σχέση των δύο ηγετών –την οποία η Wall Street Journal περιγράφει ως «bromance»– αναδεικνύεται, σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, σε βασικό παράγοντα που ενισχύει τον γεωπολιτικό ρόλο της Τουρκίας και αμβλύνει τη δυτική κριτική απέναντι στην Άγκυρα.
Κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνάντησης στο Οβάλ Γραφείο με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο Τραμπ δήλωσε ότι ίσως να μην είχε αποφασίσει να συμμετάσχει στην επόμενη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας, εάν αυτή δεν πραγματοποιούνταν στην Τουρκία.
«Ο Ερντογάν είναι ένας ισχυρός άνδρας. Ό,τι του έχω ζητήσει, το έχει κάνει», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Wall Street Journal, το «bromance» Τραμπ - Ερντογάν συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ευνοϊκότερου κλίματος για την Τουρκία, περιορίζοντας τις επικρίσεις από την Ουάσινγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σχετικά με την αντιμετώπιση της αντιπολίτευσης και των πολιτικών ελευθεριών. Παράλληλα, ενισχύει τον ρόλο της Άγκυρας ως διαμεσολαβητή σε κρίσιμες διεθνείς κρίσεις, από τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τις εξελίξεις στο Ιράν και τη Γάζα.
Ο Ερντογάν επιδιώκει εδώ και χρόνια να ισορροπήσει ανάμεσα στη συμμετοχή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, όπου διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της Συμμαχίας, και στις διαχρονικές σχέσεις της Άγκυρας με τη Ρωσία και το Ιράν. Ωστόσο, η αυταρχική διακυβέρνησή του, η συγκέντρωση εξουσιών στην προεδρία, η επιδείνωση της τουρκικής οικονομίας και οι διώξεις πολιτικών αντιπάλων έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη Δύση.
Παρ' όλα αυτά, ο Τραμπ φαίνεται να αντιμετωπίζει τον Τούρκο πρόεδρο ως πολύτιμο διπλωματικό συνομιλητή. Αν και κατά την πρώτη του θητεία οι σχέσεις των δύο χωρών δοκιμάστηκαν, κυρίως λόγω της κράτησης Αμερικανού πάστορα και της αγοράς των ρωσικών πυραύλων S-400 από την Άγκυρα, σήμερα ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται να επενδύει εκ νέου στη συνεργασία με τον Ερντογάν.
Η στάση αυτή παρέμεινε αμετάβλητη ακόμη και μετά την εκστρατεία καταστολής που εξαπέλυσαν οι τουρκικές αρχές εναντίον της αντιπολίτευσης, η οποία κορυφώθηκε με τη σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης και βασικού πολιτικού αντιπάλου του Ερντογάν, Εκρέμ Ιμάμογλου.
Την ίδια ώρα, η έντονη κριτική του Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους και οι κατά καιρούς απειλές του για περιορισμό της αμερικανικής συμμετοχής στο ΝΑΤΟ έχουν, σύμφωνα με την εφημερίδα, ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση της Τουρκίας στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραματίζει και η ταχεία ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Baykar απέκτησαν διεθνή προβολή κατά τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ πλέον εξάγονται σε περισσότερες από 30 χώρες. Παράλληλα, τουρκικές εταιρείες συμμετέχουν στην παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενισχύοντας περαιτέρω τη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.
«Αυτό έχει και πολιτική διάσταση για τον Ερντογάν. Θέλει η επιτυχία της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας να μεταφραστεί και σε πολιτικό όφελος», δήλωσε ο πρώην πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Τουρκία και ερευνητής του Carnegie Europe, Μαρκ Πιερίνι.
Άλλες πηγές, πάντως, εκτιμούν ότι η πρόοδος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας δεν συνεπάγεται αυτόματα και πολιτικά ανταλλάγματα από τη Δύση, επισημαίνοντας ότι εξακολουθούν να ισχύουν αμερικανικές κυρώσεις σε βάρος του τουρκικού οργανισμού αμυντικής βιομηχανίας, ενώ η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ουσιαστικά παγωμένη.
Η Τουρκία έχει επίσης ενισχύσει τη θέση της ως διαμεσολαβητής σε διεθνείς κρίσεις. Τούρκοι αξιωματούχοι συμμετείχαν στις προσπάθειες για την επίτευξη εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, ενώ η Άγκυρα διατήρησε διαύλους επικοινωνίας τόσο με το Ιράν όσο και με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, φιλοξένησε επανειλημμένα συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αναγνωρίζει δημόσια τον διαμεσολαβητικό ρόλο του Ερντογάν.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, υποστήριξε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ερντογάν, ο οποίος έχει αποδειχθεί ένας εξαιρετικός εταίρος στην περιοχή».
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει τρόπους επανεκκίνησης της αμυντικής συνεργασίας με την Άγκυρα. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε τον Ιούνιο ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για πιθανή πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, αρκετά χρόνια μετά τον αποκλεισμό της χώρας από το σχετικό πρόγραμμα λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400.
Η επικείμενη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ αναμένεται να αναδείξει ακόμη περισσότερο τον αναβαθμισμένο ρόλο της Τουρκίας στο εσωτερικό της Συμμαχίας. Όπως σημειώνει η Wall Street Journal, η προσωπική σχέση Τραμπ και Ερντογάν αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τις ισορροπίες μεταξύ Ουάσινγκτον, Άγκυρας και των υπόλοιπων συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Πηγή: Wall Street Journal - With Trump in His Corner, Erdogan Gets an Easier Ride From NATO Partners