Στην παρουσίαση του βιβλίου «Μέση Ανατολή, 1945-2025: Η τυραννία των προσδοκιών και των πεποιθήσεων» των καθηγητών Κώστα Υφαντή και Κωνσταντίνου Φίλη, καθώς και του Αντιναυάρχου ε.α. Αλέξανδρου Διακόπουλου ΠΝ, σημερινού προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της ΕΑΒ, σε διάλογο με τον δημοσιογράφο Μάκη Προβατά, παραβρέθηκε χθες αργά το απόγευμα και ήταν εκ των ομιλητών, ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Νίκος Δένδιας.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο «Σαρόγλειο Μέγαρο», στη Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων, στην πλατεία Ρηγίλλης, και για το βιβλίο μίλησαν επίσης η πρώην Επίτροπος της ΕΕ και πρώην Υπουργός κα. Άννα Διαμαντοπούλου, ο Διευθυντής της εφημερίδος «Καθημερινή» κ. Αλέξης Παπαχελάς, καθώς και οι συγγραφείς του έργου.
Το βιβλίο «Μέση Ανατολή, 1945-2025: Η τυραννία των προσδοκιών και των πεποιθήσεων» αποτελεί μια ανάλυση των γεωπολιτικών εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και καλύπτει μια κρίσιμη ιστορική περίοδο ογδόντα ετών, αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ως τις μέρες μας, εξετάζοντας τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διεθνών παραγόντων, των τοπικών δυναμικών, καθώς και των αξιακών συστημάτων και των πεποιθήσεων που διαμορφώνουν την πραγματικότητα και τροφοδοτούν τις συγκρούσεις στην περιοχή.
Μιλώντας στη διάρκεια της παρουσιάσεως του βιβλίου ο κ. Δένδιας, μεταξύ άλλων, επισήμανε τα εξής:
«…Ο Κώστας Υφαντής στη σελίδα 27 του βιβλίου γράφει ότι σε κάποιο βαθμό έχουμε μια αναγκαστικά δυτικοκεντρική σκέψη κι αυτό είναι απόλυτα αλήθεια. Κοιτάμε δυτικά, για την ακρίβεια μάλιστα, βορειοδυτικά και αγνοούμε σε πολύ μεγάλο βαθμό, τουλάχιστον στον ευρύτερο διάλογο, την περιοχή που είναι ανατολικά μας, πέραν της Τουρκίας και νότια.
Δεν ενδιαφερόμαστε ιδιαίτερα για την Βόρεια Αφρική. Δεν ενδιαφερόμαστε καθόλου για το Σαχέλ. Δεν ασχολούμαστε πολύ με την Ερυθρά Θάλασσα, τον αραβικό κόσμο. Όλα αυτά μας φαίνονται, όχι πολύ ενδιαφέροντα. Γίνεται σαφής αναφορά δε στο βιβλίο, για το πιθανό ψυχολογικό αίτιο αυτής της άρνησης. Γράφει ο Κωνσταντίνος Φίλης, «δε νομίζω ότι κάποιος σε πρώτη αντίδραση θα συσχέτιζε τη Μέση Ανατολή με κάτι το θετικό». Δεν μας αρέσει. Θεωρούμε ότι είναι καλύτερα να απομακρυνθούμε από αυτήν την εστία προβλημάτων. Όμως αυτή η εστία προβλημάτων καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τις δικές μας επιλογές και να μην πω ότι μας επιβάλλει επιλογές. Μας υποχρεώνει σε επιλογές.
Γίνεται στο βιβλίο μια, επίσης, ευρύτερη θεώρηση. Γίνεται μια αναφορά στον «Οριενταλισμό» που δεν είναι γνωστός στο ελληνικό κοινό. Η αντίληψη δηλαδή, η οποία αφορά στους ανθρώπους της Μέσης Ανατολής ως αδύναμους, βίαιους, ανορθολογικούς.
Το αναλύει ο καθηγητής Έντουαρντ Σαΐντ, είναι πολύ γνωστός διεθνώς αναλυτής (στην Ελλάδα νομίζω καθόλου). Όμως, η ενασχόληση και με αυτόν, δείχνει ακριβώς ότι αυτό το βιβλίο έρχεται να καλύψει ένα κενό. Αναφέρεται στην τυραννία των πεποιθήσεων, δηλαδή στις προκαθορισμένες απόψεις μας, τις οποίες επιβάλλουμε στα πράγματα…»
Ο ίδιος, σε άλλο σημείο, και αναφερόμενος στις Συμφωνίες του Όσλο, σημειώνει τα εξής: «…(το βιβλίο) Κάνει ιδιαίτερη αναφορά στις συμφωνίες του Όσλο. Δεν ξέρω αν τις θυμάστε, αλλά ήταν στο τέλος του προηγούμενου αιώνα που δημιούργησαν την ελπίδα, ότι αυτή η περιοχή θα ειρηνεύσει. Τώρα βεβαίως πολύ λίγοι τις θυμούνται…Αυτό το βιβλίο όμως δίνει στον αναγνώστη μια εποπτεία συνολικά και γεωγραφικά στο μεγαλύτερο κομμάτι της Μέσης Ανατολής και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και ιστορικά, ξαναλέω, φτάνοντας μέχρι το 1945.
Είναι πολύ ενδιαφέρον να το διαβάσει κανείς. Είμαι σίγουρος ότι αν οι τρεις συγγραφείς είχαν καιρό θα ασχολούνταν και με άλλα τμήματα αυτού του παζλ, παραδείγματος χάριν με τον Λίβανο (που επίσης έχει σημασία), πιο βαθιά με τη Συρία που επίσης έχει πολύ μεγάλη σημασία. Όμως είναι ένα βιβλίο που επιτρέπει στο ελληνικό κοινό να προσεγγίσει χρονικές περιόδους και γεγονότα που επιθυμεί από ό,τι φαίνεται σε μεγάλο βαθμό να αγνοεί και να μην ασχολείται.»
Αναφερόμενος στους συγγραφείς του βιλίου, ο κ. Δένδιας σημείωσε:
«Δεν μπορώ να είμαι αντικειμενικός απέναντι στο βιβλίο και θέλω να σας το ομολογήσω, και οι τρεις συγγραφείς και ο κ. Προβατάς είναι φίλοι μου. Για τους τρεις, τον Αλέξανδρο Διακόπουλο τον ξέρω από όταν ήμουν φοιτητής. Ο αδελφός του ήταν στενότατος φίλος μου στο πανεπιστήμιο, τότε ανήκαμε στη ΔΑΠ η οποία κατέγραφε κάτι «συντριπτικά» ποσοστά της τάξης του 9%. Ήμασταν πολύ περήφανοι γιατί πήγαμε το 9 στο 10% και κάτι στη Νομική. Έτσι γνώρισα τον Αλέξανδρο Διακόπουλο. Συζητάμε λοιπόν για πάρα πολλές δεκαετίες πια.
Τον Κωνσταντίνο Φίλη και τον Κώστα Υφαντή τους γνώρισα αργότερα. Συνδέθηκα μαζί τους όταν έγινα Υπουργός Εξωτερικών. Θα ήθελα όμως να μνημονεύσω εδώ το σημαντικό ρόλο τους τότε, τους χρησιμοποιούσα ως ένα άτυπο και άμισθο “think tank” στις διαπραγματεύσεις και με την Ιταλία, αλλά κυρίως αργότερα με την Αίγυπτο, όταν στην πραγματικότητα μεταβάλαμε στάσεις στην ελληνική εξωτερική πολιτική, αγνοήσαμε τα στερεότυπα, αντιμετωπίσαμε το πρόβλημα με ένα φρέσκο μάτι.
Και νομίζω καταλήξαμε σε μια συμφωνία που έχει όλα τα στοιχεία που αν και η Τουρκία τα συνυπέγραφε - και νομίζω ότι θα μπορέσει και θα πρέπει κάποια στιγμή να τα συνυπογράψει- η Ανατολική Μεσόγειος θα είναι μια πολύ σταθερότερη και ασφαλέστερη θάλασσα και περιοχή.
Αυτό το βιβλίο είναι ένα χρήσιμο ανάγνωσμα, πολύ χρήσιμο ανάγνωσμα, και ένα πολύ ευχάριστο ανάγνωσμα. Διαβάζεται εύκολα, παρότι αναφέρεται σε δύσκολες περιόδους, σε δύσκολα γεγονότα, σε στενάχωρες εξελίξεις, όμως υπάρχει μια «ελαφριά πένα». Ο Μάκης Προβατάς καταφέρνει όλο αυτόν τον διάλογο, να τον κάνει ζωντανό και ευχάριστο.»
Τέλος, αναφορικώς με τον σκοπό του βιβλίου, ο κ. Υπουργός τόνισε ότι «Το ελληνικό κοινό πρέπει να είναι ένα ενημερωμένο κοινό. Λέω πάντοτε ότι η Ελλάδα δεν είναι το Λουξεμβούργο. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει βασικές επιλογές. Και για να υπάρχει μια κοινωνική στήριξη, έντονη στήριξη σε αυτές τις επιλογές που είναι οι ορθές επιλογές, θα πρέπει οι Έλληνες να είναι ενημερωμένοι.
Να αποφεύγουν έναν μαξιμαλισμό που ίσως είναι ευχάριστος, αλλά δεν οδηγεί κάπου και να έχουν αίσθηση των ρεαλιστικών επιλογών που είναι στην διάθεση της Πατρίδας μας ώστε να καταλήξει σε ένα ασφαλέστερο μέλλον.
Αξίζει κανείς, και καταλήγω με αυτό, διαβάζοντας το βιβλίο να θυμάται κάτι, ότι αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1948 με ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών τα δύο κράτη στην Παλαιστίνη ήταν η πρόβλεψη. Και ποιος αρνήθηκε τότε αυτό το ψήφισμα; Οι Παλαιστίνιοι! Το απέρριψαν. Φαντάζομαι ότι αν γύριζαν πίσω εκείνη την εποχή θα είχαν μια άλλη επιλογή.»
Μετά την παρουσίαση του βιβλίου και απαντώντας σε σχετική ερώτηση του κ. Μάκη Προβατά, αναφορικώς με τη συνάντηση που είχε λίγες ώρες νωρίτερα με την Υπουργό Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλίας, ο κ. Δένδιας επεσήμανε τα εξής:
«Και με τον Ισραηλινό (είχα) την προηγούμενη εβδομάδα και με τον Ινδό (θα έχω) την επόμενη εβδομάδα. Για να έχουμε πλήρη την εικόνα…», προσθέτοντας: «Η Ευρώπη για να είναι ασφαλής, πρέπει τουλάχιστον η Βόρεια Αφρική και το Σαχέλ να είναι χώρες που δεν ανθίζει η τρομοκρατία. Και αυτή τη στιγμή, συμβαίνει ακριβώς το ανάποδο κι αυτό ήταν και ένα από τα πράγματα που συζητήσαμε με τη Γαλλίδα Υπουργό σήμερα. Βέβαια το πιο σημαντικό, αλλά το ξέρετε ήδη, που συζήτησε και με τον Πρωθυπουργό και με εμένα, ήταν η ανανέωση της Αμυντικής Συμφωνίας με τη Γαλλία, που ελπίζουμε να τα τελειώσουμε πάρα πολύ γρήγορα. Αυτό για να βάλω και ένα στοιχείο επικαιρότητας.»