Το Ιράν θα πρέπει να προχωρήσει σε «ουσιαστική» μείωση της ικανότητάς του να εμπλουτίζει ουράνιο προκειμένου να υπάρξει συμφωνία με την Ουάσιγκτον και να τερματιστεί ο επτάμηνος πόλεμος, δήλωσε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς σε αποκλειστική συνέντευξή του στο Reuters.
Ο Βανς, ο οποίος έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης, ξεκαθάρισε ότι η αμερικανική πλευρά ζητά συγκεκριμένες ενέργειες από την Τεχεράνη και όχι μόνο δεσμεύσεις για μελλοντικούς περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα.
Την ίδια στιγμή, παραδέχθηκε ότι στην Ουάσιγκτον επικρατεί αβεβαιότητα σχετικά με τον τρόπο λήψης αποφάσεων στο Ιράν και το κατά πόσο οι Ιρανοί αξιωματούχοι με τους οποίους συνομιλούν οι ΗΠΑ διαθέτουν την εξουσία να καταλήξουν σε συμφωνία.
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές και έχει εξελιχθεί σε πολιτική πρόκληση για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τους Ρεπουμπλικάνους, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
«Αν δεν θέλετε πυρηνικό όπλο, γιατί χρειάζεστε εμπλουτισμό 60%;»
Μιλώντας τη Δευτέρα, μετά την προεκλογική επίσκεψή του στην Αλάσκα, ο Βανς υποστήριξε ότι οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη θα πρέπει να περιλαμβάνει πραγματική μείωση της ικανότητας εμπλουτισμού ουρανίου.
«Αν δεν θέλετε πυρηνικό όπλο, τότε γιατί χρειάζεστε καύσιμο εμπλουτισμένο κατά 60%; Και αν θέλετε να δείξετε τη δέσμευσή σας να μην κατασκευάσετε πυρηνικό όπλο, μην παράγετε καύσιμο υψηλού εμπλουτισμού. Αυτό είναι ένα πολύ βασικό ζήτημα κατωφλίου», δήλωσε.
«Νομίζω ότι, αν θέλουν να δείξουν τη δέσμευσή τους να μην κατασκευάσουν πυρηνικά όπλα, θα πρέπει να κάνουν κάτι ουσιαστικό όσον αφορά την ικανότητά τους να εμπλουτίζουν ουράνιο», πρόσθεσε.
Ιράν και ΗΠΑ έχουν ανταλλάξει προτάσεις τις τελευταίες εβδομάδες με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού για τις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές.
Ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την τελευταία πρόταση της Τεχεράνης και έχει προειδοποιήσει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ενδέχεται να ενταθούν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ο Βανς, πάντως, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον παραμένει ανοιχτή σε συμφωνία, υπό την προϋπόθεση συγκεκριμένων παραχωρήσεων από το Ιράν στο πυρηνικό του πρόγραμμα.
«Δεν πρόκειται να ανταλλάξουμε λόγια με πράξεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Δεν είναι απολύτως σαφές πώς λαμβάνει αποφάσεις το Ιράν»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος στην πολιτική κατάσταση στο εσωτερικό του Ιράν, παραδεχόμενος ότι η Ουάσιγκτον δεν είναι απολύτως βέβαιη για το πώς λαμβάνονται οι τελικές αποφάσεις στην Τεχεράνη.
Όπως είπε, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε συνομιλίες με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί. Ωστόσο, κατά τον ίδιο, δεν είναι σαφές πόση εξουσία διαθέτουν οι δύο αξιωματούχοι μετά τις κοινές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στην αρχή του πολέμου, κατά τις οποίες σκοτώθηκε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
«Ένα από τα πράγματα που διαπιστώσαμε είναι ότι δεν είναι απολύτως σαφές πώς λαμβάνει αποφάσεις η χώρα τους», είπε ο Βανς.
Σε ξεχωριστή δήλωσή του την Τρίτη, ο Τραμπ ανέφερε ότι το «μεγαλύτερο πρόβλημά» του είναι πως κανείς δεν γνωρίζει ποιος κυβερνά το Ιράν.
Η Τεχεράνη απορρίπτει αυτή την εκτίμηση. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε την Κυριακή ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι γνωρίζουν πολύ καλά ποιοι είναι οι Ιρανοί συνομιλητές τους και πώς λειτουργεί το σύστημα λήψης αποφάσεων της χώρας.
«Το πρόβλημα είναι στην πραγματικότητα το αντίθετο: βρίσκεται στις αντιφατικές θέσεις και τα ανάμεικτα μηνύματα των Αμερικανών αξιωματούχων», υποστήριξε.
Οι επιχειρήσεις στο Στενό του Ορμούζ
Ο Βανς αποκάλυψε επίσης στο Reuters ότι έχει πραγματοποιήσει προσωπικές συνομιλίες με διοικητές στο πεδίο, προκειμένου να σχηματίσει εικόνα για τις συνθήκες στο μέτωπο.
Απέρριψε τις ανησυχίες περί κρίσιμων ελλείψεων πυρομαχικών και υποστήριξε ότι, αν και οι ιρανικές δυνάμεις κατορθώνουν κατά διαστήματα να πλήττουν εμπορικά πλοία στο Στενό του Ορμούζ, σε μεγάλο βαθμό δεν είναι σε θέση να εμποδίσουν τις εξαγωγές ενέργειας μέσω της θαλάσσιας οδού.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος απέφυγε να διευκρινίσει εάν ηγείται ο ίδιος των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
«Σίγουρα εμπλεκόμαστε», είπε. «Τελικά, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών καθοδηγεί τα πράγματα».
Πόλεμος 3 δισ. δολαρίων τον μήνα και πίεση ενόψει εκλογών
Σύμφωνα με το Reuters, ο πόλεμος κοστίζει περίπου 3 δισ. δολάρια τον μήνα, ενώ οι επιπτώσεις του στις τιμές της ενέργειας έχουν μετατρέψει τη σύγκρουση σε σημαντικό ζήτημα της προεκλογικής εκστρατείας στις ΗΠΑ.
Οι αυξημένες τιμές ενέργειας εντείνουν την πίεση προς τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικάνους σε αμφίρροπες πολιτείες, ενόψει των εκλογών που θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Ο Βανς κάλεσε τους ψηφοφόρους να μην επιτρέψουν στο ζήτημα του πολέμου να καθορίσει την επιλογή τους στις κάλπες του Νοεμβρίου.
Στην Αλάσκα συμμετείχε σε προεκλογική συγκέντρωση υπέρ του Ρεπουμπλικάνου γερουσιαστή Νταν Σάλιβαν, ο οποίος διεκδικεί την επανεκλογή του απέναντι στη Δημοκρατική Μέρι Πελτόλα.
Ο Τραμπ είχε επικρατήσει στην Αλάσκα με διαφορά 13 ποσοστιαίων μονάδων το 2024, ωστόσο η αύξηση του κόστους ζωής έχει φέρει την οικονομία και τις τιμές στο επίκεντρο της προεκλογικής αναμέτρησης.
Τι είπε για το 2028
Η συνέντευξη έκλεισε και με το ζήτημα των πολιτικών φιλοδοξιών του Βανς, ο οποίος θεωρείται ένα από τα σημαντικά στελέχη των Ρεπουμπλικανών που ενδέχεται να διεκδικήσουν το προεδρικό χρίσμα το 2028.
Ερωτηθείς από το Reuters εάν σχεδιάζει να είναι υποψήφιος, δήλωσε ότι δεν έχει λάβει ακόμη απόφαση.
«Είμαι εκ φύσεως αναβλητικός», είπε. «Δεν το έχω σκεφτεί πολύ».