Ομόφωνα επικύρωσε το κοινοβούλιο της Δανίας τη νέα συμφωνία ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γροιλανδία, ανοίγοντας τον δρόμο για την επέκταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο στρατηγικής σημασίας νησί της Αρκτικής. Η συμφωνία προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας δύο νέων αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και ανάπτυξης του αντιπυραυλικού συστήματος Golden Dome, ενώ επαναβεβαιώνει τη δανική κυριαρχία και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Γροιλανδών. Η εξέλιξη έρχεται μετά την ένταση που είχαν προκαλέσει οι επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για την απόκτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.
Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη (19/11), με τους 109 βουλευτές που συμμετείχαν να τάσσονται υπέρ της επικύρωσης, χωρίς να καταγραφεί καμία αρνητική ψήφος ή αποχή.
Είχε προηγηθεί, στις αρχές Νοεμβρίου, η έγκριση της συμφωνίας από το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας, όπου 16 βουλευτές ψήφισαν υπέρ και επτά επέλεξαν την αποχή.
Το κείμενο είχε υπογραφεί στις 22 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, παρουσία των ηγετών των τριών πλευρών, σε μια προσπάθεια να διαμορφωθεί νέο πλαίσιο συνεργασίας μετά τη διπλωματική κρίση που προκάλεσαν οι αμερικανικές διεκδικήσεις επί του νησιού.
Μετά την ολοκλήρωση των κοινοβουλευτικών διαδικασιών, απομένει η επίσημη διπλωματική γνωστοποίηση προς την Ουάσινγκτον, προκειμένου η συμφωνία να τεθεί σε ισχύ.
Δύο νέες αμερικανικές βάσεις και εγκατάσταση του Golden Dome
Η νέα συμφωνία έρχεται να συμπληρώσει το υφιστάμενο πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας του 1951, το οποίο ρυθμίζει την παρουσία των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στη Γροιλανδία.
Με τις νέες προβλέψεις διευρύνονται οι δυνατότητες στρατιωτικής δραστηριοποίησης των Ηνωμένων Πολιτειών, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας δύο πρόσθετων εγκαταστάσεων στο νότιο και το ανατολικό τμήμα του νησιού.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα ανάπτυξης του Golden Dome, του αντιπυραυλικού συστήματος που προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ στο πλαίσιο της ενίσχυσης της αμερικανικής αντιπυραυλικής άμυνας.
Η Γροιλανδία κατέχει ιδιαίτερα σημαντική θέση στον αμυντικό σχεδιασμό των ΗΠΑ, καθώς βρίσκεται στην περιοχή από την οποία διέρχονται κρίσιμες διαδρομές μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης.
Στο νησί λειτουργεί ήδη η βορειότερη αμερικανική στρατιωτική βάση, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία του για την επιτήρηση και την έγκαιρη προειδοποίηση απέναντι σε πιθανές απειλές.
Αναγνώριση της δανικής κυριαρχίας και του δικαιώματος αυτοδιάθεσης
Παρά τη διεύρυνση της στρατιωτικής παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών, η συμφωνία περιλαμβάνει ρητές αναφορές στην κυριαρχία της Δανίας και στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης του πληθυσμού της Γροιλανδίας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία μετά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να αποκτήσουν τον έλεγχο του νησιού.
Επιπλέον, η συμφωνία δεν διαθέτει προκαθορισμένη ημερομηνία λήξης και προβλέπεται να παραμείνει σε ισχύ ακόμη και στην περίπτωση που η Γροιλανδία αποκτήσει την ανεξαρτησία της από τη Δανία.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το μελλοντικό ανεξάρτητο κράτος θα αναλάβει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμφωνία.
Η πρόβλεψη αυτή διασφαλίζει τη συνέχεια του πλαισίου στρατιωτικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανεξάρτητα από πιθανές αλλαγές στο συνταγματικό καθεστώς της Γροιλανδίας.
Περιορισμοί σε επενδύσεις από Κίνα και Ρωσία
Ξεχωριστό μέρος της συμφωνίας αφορά την προστασία στρατηγικών τομέων της Γροιλανδίας από την επιρροή τρίτων χωρών.
Συγκεκριμένα, προβλέπονται περιορισμοί στη δυνατότητα επενδυτών από κράτη εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ και των συνεργαζόμενων χωρών της Συμμαχίας να αποκτούν έλεγχο ή σημαντική επιρροή σε ιδιαίτερα ευαίσθητες δραστηριότητες.
Οι περιορισμοί θα μπορούν να παρακάμπτονται μόνο εφόσον υπάρξει σχετική συμφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Βασική επιδίωξη είναι να αποτραπεί η ενίσχυση της οικονομικής και στρατηγικής παρουσίας της Κίνας και της Ρωσίας στη Γροιλανδία, ιδιαίτερα μέσω επενδύσεων σε κρίσιμες υποδομές και στην εκμετάλλευση φυσικών πόρων.
Το νησί διαθέτει σημαντικό ορυκτό πλούτο, γεγονός που ενισχύει το ενδιαφέρον ξένων δυνάμεων για την οικονομική και γεωπολιτική του σημασία.
Προβληματισμός στη Δανία για την αυξανόμενη αμερικανική επιρροή
Στην Κοπεγχάγη εκφράζεται η προσδοκία ότι η νέα συμφωνία θα συμβάλει στην αποκατάσταση των σχέσεων με την Ουάσινγκτον, μετά την ένταση που προκάλεσαν οι δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία.
Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η διεύρυνση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας ενδέχεται να συνοδευτεί από αυξημένες απαιτήσεις των ΗΠΑ σε ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και την οικονομική δραστηριότητα του νησιού.
Ο Μίκελ Βέντμπι Ράσμουσεν (Mikkel Vedby Rasmussen), καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, προειδοποίησε ότι η συμφωνία ενδέχεται να αποτελέσει αφετηρία νέων αμερικανικών διεκδικήσεων επιρροής.
«Με τη συνθήκη στο χέρι, οι ΗΠΑ θα είναι σε θέση να ζητήσουν μεγαλύτερη επιρροή επί των αποφάσεων που έχουν επιπτώσεις στην πολιτική ασφαλείας και εν μέρει στην εξόρυξη στρατηγικών πόρων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η επισήμανση αυτή αντανακλά τον προβληματισμό για το κατά πόσο η ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία της Ουάσινγκτον μπορεί να επηρεάσει μελλοντικές αποφάσεις που αφορούν την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου και τη στρατηγική κατεύθυνση της Γροιλανδίας.
Η Γροιλανδία στο επίκεντρο του ανταγωνισμού για την Αρκτική
Η νέα συμφωνία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας της Αρκτικής, όπου οι μεγάλες δυνάμεις επιδιώκουν να ενισχύσουν την παρουσία και την επιρροή τους.
Η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας την καθιστά ιδιαίτερα σημαντική για την άμυνα της Βόρειας Αμερικής, την επιτήρηση του Βόρειου Ατλαντικού και τον έλεγχο κρίσιμων αεροπορικών και θαλάσσιων διαδρομών.
Παράλληλα, το ενδιαφέρον για τους φυσικούς πόρους του νησιού προσθέτει μια σημαντική οικονομική διάσταση στον διεθνή ανταγωνισμό.
Με την ομόφωνη επικύρωση από το δανικό κοινοβούλιο και την προηγούμενη έγκριση από τη Γροιλανδία, η συμφωνία εισέρχεται πλέον στο τελικό στάδιο πριν από την εφαρμογή της.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις δυνατότητες στρατιωτικής δραστηριοποίησης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αρκτική, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτή τη συζήτηση για τα όρια της αμερικανικής επιρροής και το μέλλον της Γροιλανδίας.