Το ενδεχόμενο επιβολής περιορισμών ή ακόμη και πλήρους απαγόρευσης των εισαγωγών προϊόντων από ισραηλινούς εποικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη συζήτησαν τη Δευτέρα οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς εντείνονται οι πιέσεις από κράτη-μέλη για τη λήψη μέτρων.
«Όλοι συμφωνούν ότι η κατάσταση στη Δυτική Όχθη είναι πραγματικά απαράδεκτη», δήλωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, κατά την έναρξη της συνεδρίασης στις Βρυξέλλες.
Όπως επισήμανε, οι εξελίξεις στην περιοχή «καθιστούν ολοένα και πιο αδύνατη την εφαρμογή της λύσης των δύο κρατών», η οποία προβλέπει τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους δίπλα στο Ισραήλ.
Οι τρεις επιλογές που εξετάζει η Κομισιόν
Η συζήτηση βασίστηκε σε εμπιστευτικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο παρουσιάζει τρεις εναλλακτικές επιλογές:
- δημιουργία συστήματος αδειοδότησης των εισαγωγών,
- επιβολή ιδιαίτερα υψηλών δασμών,
- πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών.
Οι πιέσεις για κοινή ευρωπαϊκή δράση έχουν ενταθεί τους τελευταίους μήνες, λόγω της αύξησης της βίας από Ισραηλινούς εποίκους και της επέκτασης των εποικισμών από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
«Υπήρξαν πολλά αιτήματα από τα κράτη-μέλη σχετικά με την απαγόρευση του εμπορίου με τους παράνομους εποικισμούς», δήλωσε η Κάλας, προσθέτοντας ότι μένει να διαπιστωθεί εάν οι προτάσεις της Επιτροπής συγκεντρώνουν την απαιτούμενη υποστήριξη.
Τουλάχιστον δέκα κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να τερματίσει το εμπόριο με τους εποικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.
Χωρίς άμεση απόφαση
Διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι από τη συνεδρίαση της Δευτέρας δεν αναμενόταν να προκύψει άμεση απόφαση. Στόχος ήταν να αποτυπωθούν οι συσχετισμοί μεταξύ των 27 κρατών-μελών και να διαπιστωθεί εάν υπάρχει επαρκής στήριξη για την κατάθεση συγκεκριμένης νομοθετικής πρότασης.
Ο αργός ρυθμός των διαβουλεύσεων έχει προκαλέσει δυσαρέσκεια σε χώρες που ζητούν αυστηρότερα μέτρα.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου, Μαξίμ Πρεβό, επέκρινε τις επιλογές που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χαρακτηρίζοντάς τες περισσότερο «ένα κόκαλο για να μασούν» τα κράτη-μέλη, παρά ένδειξη πραγματικής πολιτικής βούλησης.
«Ζητάμε συγκεκριμένες προτάσεις», τόνισε.
Διαφωνίες για τη διαδικασία
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο θα μπορούσε να εγκριθεί ενδεχόμενη απαγόρευση.
Ορισμένοι διπλωμάτες υποστηρίζουν ότι αρκεί ειδική πλειοψηφία, δηλαδή η στήριξη τουλάχιστον 15 κρατών-μελών που εκπροσωπούν το 65% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, το έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εκτιμά ότι ενδέχεται να απαιτείται ομοφωνία, γεγονός που θα καθιστούσε ιδιαίτερα δύσκολη την έγκριση μιας τέτοιας απόφασης, λόγω των σημαντικών διαφορών μεταξύ των κρατών-μελών ως προς τη στάση της Ένωσης απέναντι στο Ισραήλ.
Οι εποικισμοί στο επίκεντρο της διεθνούς κριτικής
Το Ισραήλ κατέχει τη Δυτική Όχθη από τον πόλεμο του 1967. Οι ισραηλινοί εποικισμοί θεωρούνται παράνομοι από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τη μεγάλη πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας. Το Ισραήλ απορρίπτει τη θέση αυτή, χαρακτηρίζοντας τη Δυτική Όχθη αμφισβητούμενη περιοχή.
Σε συμβουλευτική γνωμοδότηση που εξέδωσε τον Ιούλιο του 2024, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε παράνομη την ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών και κάλεσε τα κράτη να αποτρέπουν εμπορικές ή επενδυτικές σχέσεις που συμβάλλουν στη διατήρησή της.
Τον Μάιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις οργανώσεις και τρία πρόσωπα για σοβαρές και συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε βάρος Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη.
Παρά την αυξανόμενη πίεση για νέα μέτρα, οι διαφωνίες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθούν να δυσχεραίνουν τη διαμόρφωση κοινής στάσης απέναντι στο Ισραήλ.