Σε μια αιφνιδιαστική κίνηση που αλλάζει άρδην το πολιτικό σκηνικό στη Σερβία, ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανακοίνωσε το Σάββατο την πρόθεσή του να παραιτηθεί από το αξίωμα εντός των επόμενων εβδομάδων. Η ανακοίνωση έρχεται ως αποτέλεσμα της διαρκούς κοινωνικής πίεσης και των μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων που συγκλονίζουν τη χώρα εδώ και ενάμιση χρόνο.
Η κρίση εμπιστοσύνης προς το πρόσωπο του 56χρονου ηγέτη –που κατέχει την εξουσία είτε ως πρωθυπουργός είτε ως πρόεδρος για τα τελευταία 12 χρόνια– κορυφώθηκε μετά την τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, όπου 16 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την κατάρρευση στέγης.
Το περιστατικό αυτό μετατράπηκε σε σύμβολο της κυβερνητικής κακοδιαχείρισης και της διαφθοράς, πυροδοτώντας τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις στη Σερβία από την πτώση του Μιλόσεβιτς το 2000.
Το στρατηγικό σχέδιο του Βούτσιτς
Αν και ο Βούτσιτς, του οποίου η δεύτερη προεδρική θητεία έληγε κανονικά το 2027, δήλωσε στο πλήθος των υποστηρικτών του στο Βελιγράδι ότι «θα είναι πρόεδρος μόνο για λίγες ακόμη εβδομάδες», οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η παραίτηση δεν σηματοδοτεί απαραίτητα το τέλος της πολιτικής του κυριαρχίας.
Αντιθέτως, η κίνηση αυτή θεωρείται από πολλούς ως ένας ελιγμός για να αποφύγει την οριστική απομάκρυνση και να διεκδικήσει εκ νέου την πρωθυπουργία.
Σύμφωνα με το σχέδιο που διαφαίνεται, ο Βούτσιτς προσανατολίζεται σε πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει μια νέα νίκη για το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) με την επωνυμία «Ενωμένη Σερβία». Η στρατηγική του προβλέπει την τοποθέτηση ενός έμπιστου συμμάχου στη θέση του προέδρου, ενώ ο ίδιος θα επιχειρήσει να αναλάβει ξανά το τιμόνι της κυβέρνησης, διατηρώντας τον πραγματικό έλεγχο των μηχανισμών εξουσίας.
Αμφιβολίες για το «τέλος» του ηγέτη
Παρά την ανακοίνωση, το κύμα των διαδηλώσεων συνεχίστηκε και την Κυριακή, με τους διαδηλωτές να παραμένουν επιφυλακτικοί. Πολλοί εκφράζουν τον φόβο ότι η παραίτηση είναι απλώς μια τακτική κίνηση για να καταλαγιάσει η οργή του κόσμου, χωρίς να αλλάξει το αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης.
Από την πλευρά του, ο Βούτσιτς εξακολουθεί να βάλλει κατά του κινήματος, κατηγορώντας τους διαδηλωτές και τους φοιτητές για συνεργασία με «ανώνυμες ξένες δυνάμεις» με σκοπό την αποσταθεροποίηση της χώρας. «Συγχωρούμε όσα έχετε κάνει, αλλά δεν είμαστε αφελείς», δήλωσε απευθυνόμενος στους επικριτές του, διατηρώντας μια ρητορική αντιπαράθεσης παρά την προαναγγελθείσα αποχώρησή του.
Οι εξελίξεις τις επόμενες εβδομάδες, με επίκεντρο τον ορισμό των εκλογών, αναμένεται να καθορίσουν αν ο Σέρβος ηγέτης θα καταφέρει να επανεφεύρει τον εαυτό του πολιτικά ή αν η χώρα εισέρχεται σε μια περίοδο πραγματικής πολιτικής αλλαγής.