Σε ένα επικίνδυνα αλληλένδετο πλέγμα μετατρέπονται οι μέτωπα της σύγκρουσης που εκτείνονται από την Υεμένη και την Ερυθρά Θάλασσα έως το Κέρας της Αφρικής.
Η αναζωπύρωση των πολεμικών επιχειρήσεων στην Αιθιοπία, η ρήξη στις σχέσεις της με την Εριθέα, ο εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν και οι εντάσεις για την πρόσβαση στα θαλάσσια περάσματα διαμορφώνουν ένα σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό.
Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει τις απειλές των Χούθι, ενώ η Ουάσινγκτον ζυγίζει τις επόμενες κινήσεις της απέναντι στην Τεχεράνη και τους συμμάχους της.
Η γεωγραφική έκταση αυτού του ασταθούς τόξου —που περιλαμβάνει το Σουδάν, τη Σομαλία, την Υεμένη, την Εριθέα και την Αιθιοπία— ξεπερνά τα 5,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Παράλληλα, το διεθνές ενδιαφέρον εντείνεται, καθώς η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ και ο ανταγωνισμός του με την Τουρκία στη Σομαλία αναδεικνύουν τις ευρύτερες στρατηγικές προεκτάσεις της κρίσης.
Αναζωπύρωση στην Αιθιοπία και διπλωματικός πόλεμος
Στο επίκεντρο της αφρικανικής πλευράς βρίσκεται η Αιθιοπία. Η επανέναρξη των μάχων μεταξύ των ομοσπονδιακών δυνάμεων και μιας νέας συμμαχίας ανταρτών υπό το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι (TPLF) έχει υπονομεύσει την ειρηνευτική συμφωνία της Πρετόρια του 2022.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις εμπλέκονται άμεσα με τις εξωτερικές σχέσεις της Αδδίς Αμπέμπα. Η Αιθιοπία διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με την Εριθέα, κατηγορώντας την Ασμάρα για εχθρική δραστηριότητα, ενώ Αιθίοπες στρατιωτικοί εμπλέκουν επίσης το Σουδάν και την Αίγυπτο στη στήριξη των αντικυβερνητικών δυνάμεων — ισχυρισμοί που απορρίπτονται κατηγορηματικά και από τις τρεις χώρες.
Η ένταση οδήγησε πρόσφατα και σε εκατέρωθεν απελάσεις διπλωματών μεταξύ Αιγύπτου και Αιθιοπίας.
Το αγκάθι του Νείλου και η έξοδος στη θάλασσα
Πέρα από τις τρέχουσες εχθροπραξίες, η Αίγυπτος και η Αιθιοπία διατηρούν μακροχρόνια διαμάχη για τη διαχείριση των υδάτων του Νείλου και τη λειτουργία του Μεγάλου Φράγματος της Αιθιοπικής Αναγέννησης.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας, Αμπίι Αχμέντ, προβάλλει επιτακτικά την ανάγκη αυτόνομης πρόσβασης της χώρας του στην Ερυθρά Θάλασσα —καθώς η Αιθιοπία απώλεσε τις ακτές της μετά την ανεξαρτητοποίηση της Εριθέας το 1993 και εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το Τζιμπουτί.
Η τακτική αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Εριθέα για την προάσπιση της κυριαρχίας της.
Το μέτωπο της Υεμένης και οι σχεδιασμοί των ΗΠΑ
Στην απέναντι πλευρά της Ερυθράς Θάλασσας, οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης —με τη στήριξη του Ιράν— έχουν εξελιχθεί σε περιφερειακό δρώντα με πυραυλικά συστήματα και drone μακράς εμβέλειας, απειλώντας τη ναυσιπλοΐα στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ και την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας.
Η Ουάσινγκτον επανεξετάζει τη στρατηγική της. Ανώτατοι Αμερικανοί αξιωματούχοι —μεταξύ των οποίων ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ— πραγματοποίησαν συνεδρίαση στο Καμπ Ντέιβιντ για να εκτιμήσουν τις επιλογές ανάσχεσης των Χούθι και του Ιράν.
Από την πλευρά της, η Σαουδική Αραβία επιδιώκει την αποκλιμάκωση, αλλά καθιστά σαφές ότι η αυτοσυγκράτηση έχει όρια αν απειληθεί η εθνική της κυριαρχία.
Εσπευσμένη τετραμερής σύνοδος στο Νέο Αλαμέιν
Μπροστά στη συσσώρευση κινδύνων, η Αίγυπτος αναλαμβάνει πρωτοβουλία συντονισμού. Ο Αιγύπτιος Πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι φιλοξενεί στο Νέο Αλαμέιν τετραμερή σύνοδο κορυφής με τη συμμετοχή του Προέδρου της Εριθέας (Ισαΐας Αφουέρκι), του Προέδρου της Σομαλίας (Χασάν Σέιχ Μοχάμουντ) και του επικεφαλής του Κυβερνητικού Συμβουλίου του Σουδάν (Αμπντέλ Φατάχ αλ Μπουρχάν).
Στόχος της συνάντησης είναι ο άμεσος συντονισμός απέναντι στις περιφερειακές προκλήσεις, καθώς τυχόν γενίκευση της σύγκρουσης στο Κέρας της Αφρικής, σε συνδυασμό με τον εμφύλιο στο Σουδάν και τις επιθέσεις στην Υεμένη, απειλεί με αποσταθεροποίηση έναν από τους πιο κρίσιμους ναυτιλιακούς διαδρόμους της υφηλίου.