Έντονες διαφοροποιήσεις φαίνεται να αναδύονται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη στάση που θα πρέπει να τηρήσει απέναντι στον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Euractiv, οι επικεφαλής των δύο ισχυρότερων θεσμών της Ένωσης εμφανίζονται να συγκρούονται δημόσια για την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, απευθυνόμενος σε 145 πρέσβεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογράμμισε ότι είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης «να διασφαλιστεί ότι ο κόσμος θα παραμείνει βασισμένος σε κανόνες και συνεργασία». Η τοποθέτησή του ερμηνεύθηκε ως έμμεση απάντηση στις δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία είχε υποστηρίξει μία ημέρα νωρίτερα ότι η Ευρώπη πρέπει να υιοθετήσει πιο σκληρή και ρεαλιστική στάση απέναντι στη νέα περίοδο γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι η συζήτηση για το κατά πόσο ο πόλεμος στο Ιράν είναι αναγκαίος «εν μέρει χάνει το νόημά της», προσθέτοντας ότι η λεγόμενη «παλιά παγκόσμια τάξη» έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Αντίθετα, ο Κόστα τόνισε ότι βασική αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει η υπεράσπιση της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες και στο διεθνές δίκαιο.
«Ο μονομερής δρόμος δεν μπορεί ποτέ να αποτελεί λύση», δήλωσε, επαναλαμβάνοντας θέση που είχε διατυπώσει και λίγες ημέρες νωρίτερα σε ομιλία του στο Αμβούργο. Η τοποθέτηση αυτή θεωρείται από τις πιο σαφείς ευρωπαϊκές επικρίσεις απέναντι στις αμερικανοϊσραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Μέχρι πρόσφατα οι δύο ηγέτες προσπαθούσαν να εμφανίζονται ενωμένοι, εκδίδοντας συχνά κοινές δηλώσεις ώστε να αποφευχθούν εντάσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στις 28 Φεβρουαρίου είχαν μάλιστα εκδώσει κοινή ανακοίνωση σχετικά με την κατάσταση στο Ιράν, καλώντας όλες τις πλευρές να σεβαστούν πλήρως το διεθνές δίκαιο μετά τα πρώτα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα.
Ωστόσο, από τότε οι θέσεις τους φαίνεται να απομακρύνονται. Η φον ντερ Λάιεν έχει υιοθετήσει πιο έντονα τη λογική της realpolitik, στάση που βρίσκεται πιο κοντά σε ορισμένους κεντροδεξιούς ηγέτες της Ευρώπης, όπως ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος δήλωσε ότι δεν επιθυμεί να δώσει «μαθήματα διεθνούς δικαίου» στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ.
Από την άλλη πλευρά, ο Αντόνιο Κόστα φαίνεται να προσεγγίζει περισσότερο τη θέση του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος έχει προειδοποιήσει ότι η εγκατάλειψη του διεθνούς δικαίου μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τη διεθνή σταθερότητα.
Η ένταση γύρω από τη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στον πόλεμο στο Ιράν δεν είναι η πρώτη που καταγράφεται στο εσωτερικό των ευρωπαϊκών θεσμών. Όπως έχει επισημάνει και το Politico, οι σχέσεις ανάμεσα στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας έχουν επίσης δοκιμαστεί από διαφωνίες σχετικά με το ποιος καθορίζει τη γραμμή της Ένωσης στην εξωτερική πολιτική.
Οι διαφορετικές πρωτοβουλίες και οι παράλληλες κινήσεις επικοινωνίας μεταξύ των θεσμών αντανακλούν τη βαθύτερη θεσμική ασάφεια που υπάρχει ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης σχετικά με το ποιος εκφράζει τελικά τη θέση της Ευρώπης στις μεγάλες διεθνείς κρίσεις.