Η αντιπαράθεση των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν φέρνει πλέον στο επίκεντρο και το Ομάν, με τον Ντόναλντ Τραμπ να στρέφει τα πυρά του εναντίον του σουλτανάτου λόγω των διαπραγματεύσεών του με την Τεχεράνη για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με ανάλυση του Associated Press, το Μουσκάτ βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, καθώς επιχειρεί να διατηρήσει τον παραδοσιακό διαμεσολαβητικό του ρόλο, ενώ ταυτόχρονα δέχεται αυξανόμενες πιέσεις από την Ουάσινγκτον.
Ο Τραμπ προχώρησε μάλιστα σε ευθεία απειλή στρατιωτικής δράσης, δηλώνοντας στο Fox News ότι οι ΗΠΑ θα βομβαρδίσουν το Ομάν εάν αυτό «σταθεί εμπόδιο» στα αμερικανικά σχέδια.
Γιατί ο Τραμπ στρέφεται κατά του Ομάν
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους της περιοχής, η οργή της Ουάσινγκτον συνδέεται με τις διαπραγματεύσεις Ομάν – Ιράν για τη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ, οι οποίες φέρονται να βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωσή τους.
Οι απευθείας συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν έχουν στο μεταξύ σταματήσει, ενώ εξέπνευσε η περίοδος των 60 ημερών που είχε προβλεφθεί μετά την ενδιάμεση συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή προγραμματισμένες συνομιλίες με το Ιράν.
Έτσι, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ αποτελούν τη βασική διπλωματική διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη για το κρίσιμο ζήτημα της ναυσιπλοΐας στα Στενά.
Η συμφωνία Ιράν – Ομάν για τη ναυσιπλοΐα
Η Τεχεράνη έχει παρουσιάσει τις συνομιλίες ως προσπάθεια δημιουργίας μηχανισμών για την ασφαλή διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, με παράλληλο σεβασμό στα κυριαρχικά δικαιώματα των δύο παράκτιων κρατών.
Σύμφωνα με περιφερειακούς αξιωματούχους, το υπό διαμόρφωση σχέδιο προβλέπει συγκεκριμένο σύστημα διέλευσης: τα πλοία θα εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω θαλάσσιας διαδρομής που ελέγχεται από το Ιράν και θα εξέρχονται μέσω διαδρομής που ελέγχεται από το Ομάν.
Οι μηχανισμοί που εξετάζονται ενδέχεται να περιλαμβάνουν ακόμη και τέλη διέλευσης.
Κρίσιμο εμπόδιο παραμένει, ωστόσο, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, καθώς η εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας φαίνεται να συνδέεται με την άρση του.
Ο παραδοσιακός ρόλος του Ομάν
Το Ομάν, με πληθυσμό λίγο μεγαλύτερο από 5 εκατομμύρια κατοίκους, ακολουθεί εδώ και δεκαετίες μια σχετικά ισορροπημένη εξωτερική πολιτική στον Κόλπο και έχει επανειλημμένα αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο σε περιφερειακές κρίσεις.
Παράλληλα, διατηρεί σχέσεις ασφαλείας με τις ΗΠΑ και έχει επιτρέψει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να χρησιμοποιούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις του.
Την ίδια στιγμή, το Μουσκάτ έχει διατηρήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και στενές σχέσεις με την Τεχεράνη, αποφεύγοντας την έντονα συγκρουσιακή πολιτική απέναντι στο Ιράν που έχουν κατά περιόδους ακολουθήσει άλλα κράτη του Κόλπου.
Αυτή ακριβώς η πολιτική ισορροπιών μετατρέπεται πλέον σε σοβαρό πρόβλημα για το σουλτανάτο.
Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ
Η σημασία των διαπραγματεύσεων υπερβαίνει κατά πολύ τις σχέσεις Ιράν – Ομάν. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως και οποιαδήποτε σοβαρή διατάραξη της ναυσιπλοΐας έχει άμεσες συνέπειες στις διεθνείς αγορές.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις στην περιοχή, ενώ η διέλευση πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων εμπορευμάτων πραγματοποιείται υπό αυξημένο κίνδυνο.
Το Ομάν έχει καταδικάσει τις επιθέσεις εναντίον της εμπορικής ναυσιπλοΐας, την ίδια στιγμή όμως συνεχίζει τις συνομιλίες με το Ιράν.
Μετά τις επαφές του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, το Κάιρο εξέφρασε την εκτίμηση ότι μια συμφωνία Τεχεράνης – Μουσκάτ θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για επιστροφή ΗΠΑ και Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Παγιδευμένο ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη
Το Ομάν βρίσκεται έτσι αντιμέτωπο με μια εξαιρετικά λεπτή εξίσωση. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι ΗΠΑ, που διαθέτουν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή και απαιτούν την απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Από την άλλη βρίσκεται το Ιράν, το οποίο ελέγχει τη βόρεια πλευρά των Στενών και χρησιμοποιεί τη δυνατότητά του να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα ως βασικό μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις.
Οι απειλές Τραμπ αυξάνουν ακόμη περισσότερο την πίεση στο Μουσκάτ, καθώς μια χώρα που επί χρόνια επιχειρούσε να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ αντιμαχόμενων πλευρών βρίσκεται πλέον η ίδια στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.