Οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις προχώρησαν τη Δευτέρα στην έναρξη επιχείρησης αποκλεισμού πλοίων που επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από ιρανικά λιμάνια, εγκαινιάζοντας ένα σύνθετο «παιχνίδι γάτας-ποντικιού» με τα δεξαμενόπλοια του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», τα οποία μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο υπό καθεστώς διεθνών κυρώσεων.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ανάπτυξη σημαντικού αριθμού πολεμικών πλοίων θα μπορούσε να περιορίσει ουσιαστικά τις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου προς και από το Ιράν. Ωστόσο, η επιβολή ενός τέτοιου αποκλεισμού προϋποθέτει και τη δυνατότητα επιβίβασης και κατάληψης πλοίων που επιχειρούν να τον παρακάμψουν, γεγονός που καθιστά την επιχείρηση ιδιαίτερα απαιτητική σε πόρους και επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Για λόγους ασφάλειας, οι πιθανές αναχαιτίσεις εκτιμάται ότι θα πραγματοποιούνται εκτός του Περσικού Κόλπου, ώστε τα αμερικανικά πλοία να παραμένουν σε απόσταση από τα ιρανικά παράκτια πυρά. Παράλληλα, η επιχείρηση αναμένεται να εκτείνεται στην Αραβική Θάλασσα, όπου τα εμπορικά πλοία θα μπορούν να τίθενται υπό έλεγχο ή σε καθεστώς «καραντίνας».
Η επιχείρηση ξεκίνησε με την ανάπτυξη περισσότερων από 15 αμερικανικών πολεμικών πλοίων, ενώ στην περιοχή βρίσκονται ήδη σημαντικές ναυτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων αεροπλανοφόρου, αντιτορπιλικών κατευθυνόμενων πυραύλων, αποβατικών πλοίων και άλλων μονάδων επιφανείας. Τα μέσα αυτά υποστηρίζονται από ελικόπτερα, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επιχειρήσεις επιβίβασης, καθώς και από ειδικές δυνάμεις, όπως οι Navy SEALs, σε περιπτώσεις άρνησης συμμόρφωσης πλοίων.
Μέχρι τη δεύτερη ημέρα της επιχείρησης δεν είχαν αναφερθεί περιστατικά αναχαίτισης, ωστόσο στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η πλήρης εφαρμογή του αποκλεισμού θα απαιτήσει χρόνο και συνεχή επιτήρηση.
Οι ΗΠΑ παρακολουθούν τις κινήσεις των πλοίων μέσω συνδυασμού στρατιωτικών μέσων, συστημάτων επιτήρησης και δεδομένων ανοικτών πηγών, ιδίως κατά τη διέλευσή τους από το Στενό του Ορμούζ. Στην επιχείρηση θα μπορούσαν να συνδράμουν και χώρες της περιοχής, παρέχοντας μέσα όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη και δυνατότητες επιτήρησης.
Σε περίπτωση κατάληψης δεξαμενόπλοιων, ενδέχεται να απαιτηθεί η αντικατάσταση του πληρώματος και η εξεύρεση κατάλληλων σημείων αγκυροβολίας, εφόσον το υπάρχον πλήρωμα δεν συνεργαστεί.
Η απόφαση για την επιβολή του αποκλεισμού εντάσσεται στη στρατηγική των ΗΠΑ για την άσκηση εντονότερης οικονομικής πίεσης στο Ιράν, με στόχο τον περιορισμό των εσόδων του από τις εξαγωγές πετρελαίου. Η κίνηση αυτή ακολούθησε την κατάρρευση των συνομιλιών για κατάπαυση του πυρός, με την Ουάσινγκτον να θέτει σειρά απαιτήσεων προς την Τεχεράνη, μεταξύ των οποίων ο τερματισμός του εμπλουτισμού ουρανίου, η παράδοση αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου υλικού και η διακοπή της στήριξης σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.
Το σχέδιο αποκλεισμού δεν είναι νέο, καθώς είχε επεξεργαστεί εδώ και χρόνια από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ως πιθανή επιλογή πίεσης. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα είχε απορριφθεί λόγω του υψηλού κόστους και των κινδύνων κλιμάκωσης.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητη γεωστρατηγική ζώνη, καθώς είναι στενό και εκτεθειμένο σε ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες, όπως νάρκες, drones και ταχύπλοα επιθετικά σκάφη. Για τον λόγο αυτό, κάθε επιχείρηση στην περιοχή ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τα εμπλεκόμενα πληρώματα.
Παρά τις απώλειες που έχει υποστεί, το Ιράν διατηρεί σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων βαλλιστικών πυραύλων και ναυτικών μονάδων των Φρουρών της Επανάστασης. Ενδεχόμενη εμπλοκή ή ανταλλαγή πυρών με αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.
Αν και εκτιμάται ότι η πιθανότητα άμεσης επίθεσης κατά αμερικανικών πλοίων παραμένει περιορισμένη, η Τεχεράνη έχει ήδη προειδοποιήσει για πιθανά αντίποινα, τα οποία ενδέχεται να στοχεύσουν λιμάνια γειτονικών χωρών στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν, διατηρώντας το ενδεχόμενο ευρύτερης αποσταθεροποίησης ανοιχτό.