Η Γροιλανδία δεν είναι απλώς το μεγαλύτερο νησί του πλανήτη στον Αρκτικό Κύκλο. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί κομβικό γεωστρατηγικό σημείο, στο οποίο συναντώνται δύο βασικοί πυλώνες της εθνικής τους ασφάλειας: η αντιπυραυλική άμυνα και ο έλεγχος των νέων θαλάσσιων οδών που διαμορφώνονται στην Αρκτική. Η γεωγραφική της θέση την τοποθετεί στο επίκεντρο οποιασδήποτε μελλοντικής στρατηγικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας.
Στην απέναντι πλευρά του Αρκτικού, η ρωσική χερσόνησος Κόλα –κοντά στα σύνορα με τη Φινλανδία– φιλοξενεί τον σκληρό πυρήνα των στρατηγικών πυρηνικών δυνάμεων της Ρωσίας: σιλό διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων, βάσεις πυρηνικών υποβρυχίων και στρατηγικά βομβαρδιστικά. Σε περίπτωση εκτόξευσης πυραύλων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η συντομότερη τροχιά διέρχεται αναπόφευκτα πάνω από τη Γροιλανδία, γεγονός που την καθιστά κρίσιμο σημείο έγκαιρης προειδοποίησης και –θεωρητικά– αναχαίτισης.
Η πλέον ευάλωτη φάση ενός βαλλιστικού πυραύλου είναι το απόγειο της πτήσης του, όταν φτάνει στο υψηλότερο σημείο πριν την επανείσοδο. Εκεί η ταχύτητα μειώνεται και η τροχιά γίνεται προβλέψιμη, αυξάνοντας τις πιθανότητες επιτυχούς αναχαίτισης. Η Γροιλανδία βρίσκεται ακριβώς κάτω από αυτή τη «γεωγραφική κάθετο» για πυραύλους που θα εκτοξεύονταν από την Κόλα προς τη Βόρεια Αμερική, μειώνοντας τον χρόνο αντίδρασης των αμερικανικών συστημάτων άμυνας.
Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει ριζικά τα δεδομένα. Η υποχώρηση των πάγων ανοίγει σταδιακά τον Βόρειο Θαλάσσιο Διάδρομο, επιτρέποντας απευθείας θαλάσσια σύνδεση Ασίας–Ευρώπης μέσω της Αρκτικής. Κινεζικά εμπορικά πλοία θα μπορούν να φτάνουν στο Ρότερνταμ παρακάμπτοντας τη Διώρυγα του Σουέζ και τους περιορισμούς τύπου Suezmax, γεγονός που αναμένεται να επιταχύνει το εμπόριο Κίνας–ΕΕ και ταυτόχρονα να ενισχύσει την κινεζική παρουσία στον Βόρειο Ατλαντικό.
Η αυξημένη ναυσιπλοΐα ενδέχεται να συνοδευτεί από ενίσχυση της δράσης κινεζικών υποβρυχίων κάτω από τον αρκτικό πάγο, κάτι που προσδίδει επιπλέον στρατηγικό βάρος στις βορειοανατολικές ακτές της Γροιλανδίας ως σημείο επιτήρησης και αποτροπής για τις ΗΠΑ.
Πέρα από τη στρατιωτική διάσταση, η Γροιλανδία διαθέτει σημαντικά αποθέματα σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων ορυκτών, απαραίτητων για τη σύγχρονη τεχνολογία και την ενεργειακή μετάβαση. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων διεθνών εντάσεων και οικονομικού ανταγωνισμού, το νησί μετατρέπεται σε κρίσιμο κρίκο της παγκόσμιας αλυσίδας ασφάλειας και εμπορίου.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επαναφέρει το ζήτημα του αμερικανικού ελέγχου της Γροιλανδίας, εξετάζοντας –σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο– «μια σειρά επιλογών», από απευθείας αγορά έως συμφωνία ελεύθερης σύνδεσης. Ανώτεροι αξιωματούχοι δεν αποκλείουν ούτε τη χρήση στρατιωτικής ισχύος, επισημαίνοντας ότι παραμένει διαθέσιμη στον εκάστοτε αρχιστράτηγο.
Η στάση αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη. Επτά ευρωπαϊκές χώρες, με τη Δανία στην πρώτη γραμμή, υπενθύμισαν με κοινή δήλωση ότι η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της και ότι μόνο η Κοπεγχάγη και το Νουούκ μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον των μεταξύ τους σχέσεων, επικαλούμενες το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της εδαφικής κυριαρχίας. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, ζήτησε διάλογο με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και την εδαφική ακεραιότητα.
Η ιδέα ενσωμάτωσης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ δεν είναι νέα. Είχε τεθεί ήδη το 2019, προκαλώντας τότε αντιδράσεις. Παρότι το νησί διαθέτει αυτοδιοίκηση από το 1979 και υπάρχει μερίδα πολιτών που υποστηρίζει την πλήρη ανεξαρτησία από τη Δανία, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ξεκάθαρη αντίθεση σε οποιοδήποτε σενάριο υπαγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες – παρά την παρουσία αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στο έδαφος της Γροιλανδίας.
Η Γροιλανδία, τελικά, αναδεικνύεται σε πεδίο σύγκρουσης στρατηγικών συμφερόντων, όπου η ασφάλεια, το εμπόριο, η ενέργεια και η γεωπολιτική ισχύς διασταυρώνονται σε ένα από τα πιο ψυχρά αλλά και πιο κρίσιμα σημεία του πλανήτη.