«Η πιο επικίνδυνη περίοδος»: Το Λονδίνο μετρά τις φρεγάτες του απέναντι στα ρωσικά υποβρύχια

 
βασιλικο ναυτικο

Ενημερώθηκε: 15/11/26 - 20:23

Η Βρετανία έρχεται αντιμέτωπη με μια διαρκώς μεγαλύτερη πρόκληση ασφαλείας στην Αρκτική, καθώς η Ρωσία ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία στον Απώτατο Βορρά και αναπτύσσει δυνατότητες που απειλούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια τόσο πάνω όσο και κάτω από τη θάλασσα.

Υποβρύχιες επιχειρήσεις, ύποπτα σαμποτάζ σε κρίσιμες υποδομές, κυβερνοεπιθέσεις και παρεμβάσεις σε δίκτυα επικοινωνιών αναγκάζουν το Λονδίνο και τους συμμάχους του να επανεξετάσουν τις αμυντικές τους προτεραιότητες.

Στις 9 Νοεμβρίου, ο αρχηγός των βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Air Chief Marshal Sir Richard Knighton, προειδοποίησε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο υστερεί έναντι των Ευρωπαίων συμμάχων του στην αντιμετώπιση μιας «πολύ πραγματικής» ρωσικής απειλής και ότι πρέπει να καλύψει τη διαφορά. Χαρακτήρισε την περίοδο την πιο επικίνδυνη που έχει ζήσει ως ενήλικας, με απειλή που αυξάνεται κυρίως από τη Ρωσία αλλά και διεθνώς.

Η παρέμβασή του συνέπεσε με τη δημοσίευση έκθεσης της Επιτροπής Άμυνας της Βουλής των Κοινοτήτων για την αμυντική στάση της χώρας στον Απώτατο Βορρά, μια περιοχή που περιλαμβάνει την ευρύτερη Αρκτική και τμήματα του Βόρειου Ατλαντικού.

Πέρα από τον «υβριδικό» πόλεμο

Ο Knighton υποστήριξε ότι ο όρος «υβριδικές» δεν αποτυπώνει πια τη σοβαρότητα των ρωσικών ενεργειών. Μίλησε για στοχευμένες δολοφονίες, σαμποτάζ και κυβερνοεπιθέσεις, που όπως είπε είναι πράξεις του ρωσικού κράτους με αποδείξεις στην Ευρώπη και, ως ένα βαθμό, στη Βρετανία.

Η Αρκτική αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω θέσης και υποδομών. Η τήξη των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες διαδρομές και κάνει προσβάσιμες ρωσικές εγκαταστάσεις που ήταν ως τώρα δυσπρόσιτες. Σύμφωνα με την Επιτροπή Άμυνας, περίπου τα δύο τρίτα των ρωσικών στρατηγικών πυρηνικών πυραύλων βρίσκονται στον Απώτατο Βορρά, μαζί με υποβρύχια, πλοία συλλογής πληροφοριών και μέσα υποθαλάσσιας δολιοφθοράς.

Οι συνέπειες φτάνουν πολύ πιο μακριά: οι ρωσικές ναυτικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να απειλήσουν τις διατλαντικές γραμμές ανεφοδιασμού του ΝΑΤΟ, τους υποθαλάσσιους αγωγούς ενέργειας και τα καλώδια επικοινωνιών που συνδέουν τη Βρετανία με την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.

Η υποβρύχια απειλή

Ο Δρ Marc DeVore, ανώτερος λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του St Andrews, εντοπίζει τη μεγαλύτερη πρόκληση στη μικρή διαθεσιμότητα πολεμικών πλοίων, ιδίως φρεγατών ανθυποβρυχιακού πολέμου και πυρηνοκίνητων επιθετικών υποβρυχίων.

Η ρωσική υποβρύχια απειλή, εξηγεί, έχει τρία επίπεδα. Πρώτον, τα υποβρύχια ειδικών αποστολών της GUGI, που χαρτογραφούν, παγιδεύουν και ενδεχομένως σαμποτάρουν καλώδια δ

Δεύτερον, τα υποβρύχια κλάσης Yasen με πυραύλους cruise: η Μόσχα διαθέτει πέντε, άλλα πέντε είναι υπό κατασκευή και καθένα μεταφέρει 32 πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. Τρίτον, έξι έως εννέα πυρηνοκίνητα υποβρύχια τύπου hunter-killer, σχεδιασμένα να εντοπίζουν και να βυθίζουν εχθρικά πλοία.

Σε περίπτωση κρίσης, σημειώνει ο DeVore, η Ρωσία θα μπορούσε να ξεκινήσει με συγκαλυμμένο σαμποτάζ σε υποθαλάσσιες υποδομές, διατηρώντας τη δυνατότητα να αρνηθεί την ευθύνη.

Με την έναρξη των εχθροπραξιών θα ακολουθούσαν πυραυλικά πλήγματα, ενώ τα hunter-killer θα προσπαθούσαν να καταστρέψουν συμμαχικά πλοία καθ' οδόν προς τον Βορρά.

Το αδύναμο σημείο του Βασιλικού Ναυτικού

Η Επιτροπή Άμυνας αναγνωρίζει ότι το υπουργείο Άμυνας έχει αναπτύξει στρατηγική, μεταξύ άλλων το πρόγραμμα Atlantic Bastion για την επιτήρηση και προστασία του Βόρειου Ατλαντικού, ενώ η κυβέρνηση έχει δεσμεύσει 1,3 δισ. λίρες έως το 2030 για την ιδέα του «Hybrid Navy», που διασυνδέει επανδρωμένα και μη επανδρωμένα πλοία. Το χάσμα ανάμεσα στις φιλοδοξίες και τις πραγματικές δυνατότητες παραμένει ωστόσο μεγάλο.

Ο DeVore επισημαίνει την πτώση του αριθμού των φρεγατών: από 12 ενεργές το 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, έχουν μείνει πέντε και αναμένεται να γίνουν τρεις το 2028, καθώς τα παλαιότερα Type 23 αποσύρονται πριν παραδοθούν οι αντικαταστάτες.

Προτείνει την παράταση ζωής των εναπομεινάντων Type 23, την επίσπευση των Type 26 και Type 31 και την ταχύτερη απόκτηση μη επανδρωμένων ναυτικών συστημάτων, κάτι που θα απαιτούσε περισσότερες αμυντικές δαπάνες.

Το πρόβλημα οξύνεται από τις παράλληλες δεσμεύσεις: η ομάδα μάχης αεροπλανοφόρου στον Ειρηνικό το 2025, το μοναδικό διαθέσιμο υποβρύχιο κλάσης Astute που στάλθηκε στην Αυστραλία στις αρχές του 2026 και ένα αντιτορπιλικό Type 45 στην Ανατολική Μεσόγειο. Με τόσο λίγα πλοία, υποστηρίζει, το Λονδίνο πρέπει να ξανασκεφτεί πού χρειάζεται περισσότερο η παρουσία τους.

Η βόρεια συμμαχία

Η απάντηση αποκτά ευρωπαϊκό χαρακτήρα. Στις 10 Νοεμβρίου, τα δέκα ναυτικά μέλη της Κοινής Εκστρατευτικής Δύναμης (JEF), υπό βρετανική ηγεσία και με συμμετοχή Ολλανδίας, σκανδιναβικών και βαλτικών χωρών, υπέγραψαν την Πρωτοβουλία των Βόρειων Ναυτικών.

Στόχος είναι ο καλύτερος συντονισμός των στόλων, με συνδυασμό μη επανδρωμένων συστημάτων και συμβατικών πλοίων μέσω κοινών περιπολιών, ασκήσεων και υλικοτεχνικής συνεργασίας, ώστε οι δυνάμεις να αντιδρούν άμεσα σε κρίση και, αν χρειαστεί, να επιχειρούν υπό το ΝΑΤΟ.

Ο καθηγητής Basil Germond του Πανεπιστημίου του Lancaster βλέπει σημαντικό βήμα για τις ευπάθειες της βόρειας πτέρυγας, όπου η Ρωσία πιέζει με τις υποβρύχιες δυνατότητες και τις δραστηριότητες της «γκρίζας ζώνης», μεταξύ άλλων με απειλές σε καλώδια και ενεργειακές υποδομές.

Για τη Βρετανία, τονίζει, η προστασία του Βορρά και του Βόρειου Ατλαντικού δεν είναι μακρινή δέσμευση αλλά κομμάτι της ίδιας της άμυνάς της, αφού εκεί περνούν οι ζωτικές της συνδέσεις με την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Περισσότερα πλοία δεν αρκούν: χρειάζονται συνεχής επιτήρηση πάνω και κάτω από την επιφάνεια, ανθεκτικές και επισκευάσιμες υποδομές και σύμμαχοι που μπορούν να δράσουν μαζί σε όλο το φάσμα, από τη γκρίζα ζώνη ως την ένοπλη σύγκρουση.

Η προειδοποίηση για το 2030

Την αίσθηση του επείγοντος ενισχύουν οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών. Τον Ιούνιο του 2026, ο τότε πρωθυπουργός Sir Keir Starmer είχε δηλώσει ότι οι δικές του υπηρεσίες, όπως και άλλων χωρών του ΝΑΤΟ, εκτιμούν πως θα μπορούσε να υπάρξει ρωσική επίθεση κατά του ΝΑΤΟ ήδη από το 2030.

Η Επιτροπή Άμυνας προειδοποιεί ότι οι ελλείψεις σε φρεγάτες ανθυποβρυχιακού πολέμου, αμφίβια πλοία και διαθέσιμα υποβρύχια μπορεί να υπονομεύσουν την αποτροπή, και επισημαίνει την εξάρτηση της χώρας από αμερικανικές δυνατότητες, όπως η αντιβαλλιστική άμυνα, τα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς και η συλλογή πληροφοριών, που θα χρειάζονταν πολύ χρόνο και επενδύσεις για να αναπτυχθούν αυτόνομα.

Κατά τον Germond, η αποτροπή επιτυγχάνεται μόνο όταν οι πιθανοί αντίπαλοι πιστεύουν ότι οι σύμμαχοι είναι ενωμένοι, έχουν τις απαραίτητες δυνατότητες και είναι έτοιμοι να δράσουν. Ο πόλεμος, όπως λέει, δεν είναι αναπόφευκτος.

Ο Knighton σημείωσε στο BBC ότι η προετοιμασία δεν αφορά μόνο τις Ένοπλες Δυνάμεις. Αποκάλυψε ότι εξέτασε μαζί με τη σύζυγό του τις κυβερνητικές συστάσεις για αποθέματα έκτακτης ανάγκης στο σπίτι και πρόσθεσε μερικά ράφια, αφού διαπίστωσαν ότι έχουν ήδη πολλά κονσερβοποιημένα τρόφιμα, και ότι όλοι οφείλουν να το σκεφτούν.

Η πιο επείγουσα αποστολή για τη Βρετανία ωστόσο βρίσκεται πολύ πέρα από τα ντουλάπια της κουζίνας: να μετατρέψει τις δεσμεύσεις σε πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες. Η νέα βόρεια συμμαχία είναι πρώτο βήμα, αλλά αν θα αρκέσει για να κλείσει το κενό μέχρι το 2030 παραμένει ανοιχτό ερώτημα.

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΚΛΙΚ ΕΔΩ