Στον «πάγο» μπαίνουν, τουλάχιστον προς το παρόν, οι προσπάθειες επανεκκίνησης των συνομιλιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς οι δύο πλευρές σκληραίνουν εκ νέου τη στάση τους, με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε την Τρίτη ότι δεν διεξάγονται ούτε έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες με την Τεχεράνη, την ώρα που το Ιράν επιμένει ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία της στρατηγικής θαλάσσιας οδού εάν η Ουάσιγκτον δεν εκπληρώσει τις δεσμεύσεις που, κατά την ιρανική πλευρά, απορρέουν από τη συμφωνία του Ιουνίου.
Η εξέλιξη αποτυπώνει το νέο διπλωματικό αδιέξοδο στον πόλεμο που μαίνεται εδώ και σχεδόν έξι μήνες. Μολονότι η ένταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων έχει περιοριστεί αισθητά σε σχέση με τις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης, η κατάσταση στην περιοχή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Τραμπ: Δεν υπάρχουν συνομιλίες με το Ιράν
Με ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι αυτή τη στιγμή «δεν διεξάγονται ούτε συζητήσεις ούτε συνομιλίες» με το Ιράν και ότι καμία νέα επαφή δεν έχει προγραμματιστεί.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός σε βάρος του Ιράν παραμένει σε πλήρη ισχύ, ενώ παρουσίασε μια εντελώς διαφορετική εικόνα για τα Στενά του Ορμούζ από εκείνη της Τεχεράνης, υποστηρίζοντας ότι η θαλάσσια οδός είναι ανοικτή και λειτουργεί κανονικά.
Οι δηλώσεις Τραμπ έρχονται σε αντίθεση με όσα είχε υποστηρίξει μία ημέρα νωρίτερα ο ειδικός απεσταλμένος και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος είχε κάνει λόγο για «πολύ θετικές» επαφές με την ιρανική πλευρά.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο, οι επαφές ανεστάλησαν, με τον Τραμπ να ζητά από την αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα να μην συνεχίσει τον διάλογο έως ότου η Τεχεράνη αποδεχθεί τις θέσεις της Ουάσιγκτον.
Η Τεχεράνη θέτει τους δικούς της όρους
Από την πλευρά του, το Ιράν δεν εμφανίζει καμία διάθεση υποχώρησης.
Ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ επέμεινε ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξουν πλήρως εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εφαρμόσουν όσα συμφωνήθηκαν στο λεγόμενο Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, που υπογράφηκε τον Ιούνιο.
Μεταξύ των απαιτήσεων της Τεχεράνης περιλαμβάνονται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, η άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο και ο τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η συμφωνία του Ιουνίου είχε δώσει στις δύο πλευρές παράθυρο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις, με στόχο μια ευρύτερη διευθέτηση και τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Η προθεσμία εξέπνευσε τη Δευτέρα χωρίς ουσιαστική πρόοδο, με Ουάσιγκτον και Τεχεράνη να αλληλοκατηγορούνται για την κατάρρευση της διαδικασίας.
Νέα ένταση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Το ήδη βαρύ κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο μετά τις καταγγελίες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ότι δύο βαλλιστικοί πύραυλοι που αποδίδονται στο Ιράν εκτοξεύτηκαν προς την περιοχή τους, με στόχο, σύμφωνα με το Αμπού Ντάμπι, τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Οι πύραυλοι κατέπεσαν στη θάλασσα, χωρίς να αναφερθούν θύματα. Η Τεχεράνη διέψευσε κατηγορηματικά ότι ευθύνεται για την εκτόξευσή τους.
Σε απάντηση, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν την αναστολή μέχρι νεοτέρας όλων των εμπορικών ανταλλαγών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν, κλιμακώνοντας περαιτέρω την πίεση προς την Ισλαμική Δημοκρατία.
Η μάχη για τα Στενά του Ορμούζ
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης εξακολουθούν να βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Ο Τραμπ επιμένει ότι η θαλάσσια οδός είναι ανοικτή, όμως η κίνηση των πλοίων παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα. Ορισμένα πλοία επιλέγουν μάλιστα να απενεργοποιούν τα συστήματα μετάδοσης της θέσης τους κατά τον διάπλου, γεγονός που δυσκολεύει την ακριβή αποτύπωση της εμπορικής κίνησης. Σύμφωνα με το Associated Press, η κίνηση έχει μειωθεί κατά περίπου 20%.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ανεβάσει περαιτέρω τους τόνους, φθάνοντας να παρουσιάζει τα Στενά ως εν δυνάμει «αμερικανικό έδαφος», ενώ ανάρτησε και χάρτη στον οποίο η περιοχή εμφανιζόταν ως «νέα περιοχή των ΗΠΑ».
Το Ομάν και η αναζήτηση διεξόδου
Στο διπλωματικό παρασκήνιο, πάντως, συνεχίζονται οι προσπάθειες για την εξεύρεση ενός δρόμου επιστροφής στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ιράν και Ομάν βρίσκονται εδώ και εβδομάδες σε επαφές για ένα πλαίσιο διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Το υπό συζήτηση σχέδιο προβλέπει διαφορετικές θαλάσσιες διαδρομές εισόδου και εξόδου στον Περσικό Κόλπο, υπό ιρανικό και ομανικό έλεγχο αντίστοιχα.
Το Κατάρ, που συμμετέχει στις μεσολαβητικές προσπάθειες μαζί με άλλες χώρες της περιοχής, εκτιμά ότι μια συμφωνία μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ για το Ορμούζ θα μπορούσε να διευκολύνει την επιστροφή ΗΠΑ και Ιράν στις συνομιλίες.