Μία από τις σημαντικότερες δικαστικές υποθέσεις που έχουν ανοίξει στις ΗΠΑ γύρω από τη λειτουργία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ξεκινά σήμερα στην Καλιφόρνια, με τη Meta να βρίσκεται αντιμέτωπη με αγωγή 29 πολιτειών που την κατηγορούν ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με τρόπο που καθιστά τις πλατφόρμες εθιστικές για ανηλίκους.
Οι πολιτείες ζητούν αποζημιώσεις που μπορεί να φθάσουν περίπου τα 193 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ απαιτούν και σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των δύο πλατφορμών για την προστασία παιδιών και εφήβων.
Τι κατηγορούν οι πολιτείες τη Meta
Η αγωγή κατατέθηκε το 2023 από 29 πολιτείες, με την Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιού Τζέρσεϊ να αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο στη δικαστική διαδικασία.
Οι εισαγγελείς θα επιχειρήσουν να αποδείξουν ότι η Meta:
- ενσωμάτωσε λειτουργίες που είχαν σχεδιαστεί για να κρατούν όσο το δυνατόν περισσότερο την προσοχή των εφήβων,
- παραπλάνησε το κοινό σχετικά με τους κινδύνους που ενδέχεται να προκαλούν οι πλατφόρμες στους ανηλίκους,
- συνέλεξε δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών χωρίς γονική συναίνεση, κατά παράβαση της ομοσπονδιακής νομοθεσίας.
Ο γενικός εισαγγελέας του Κεντάκι Ράσελ Κόουλμαν υποστήριξε ότι οι πολιτείες θα αποδείξουν πως η εταιρεία γνώριζε τις βλάβες που μπορούσαν να προκαλούνται στους νέους, αλλά επέλεξε να μην αντιμετωπίσει επαρκώς το ζήτημα επειδή κάτι τέτοιο ήταν πιο κερδοφόρο.
Πώς προκύπτουν τα 193 δισ. δολάρια
Το ποσό δεν αποτελεί ενιαίο πρόστιμο που προβλέπεται από κάποιον συγκεκριμένο αμερικανικό νόμο.
Προκύπτει από τον υπολογισμό ξεχωριστών παραβάσεων για κάθε ανήλικο χρήστη που φέρεται να επηρεάστηκε, με βάση τις νομοθεσίες περί προστασίας των καταναλωτών που ισχύουν στις 29 πολιτείες.
Οι εισαγγελείς χρησιμοποίησαν στοιχεία για τον αριθμό εφήβων και παιδιών κάτω των 13 ετών που χρησιμοποίησαν Facebook και Instagram από το 2012 και πολλαπλασίασαν τον αριθμό αυτό με τα προβλεπόμενα ποσά ανά παράβαση.
Έτσι προέκυψε η διεκδίκηση περίπου 193 δισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στον ετήσιο κύκλο εργασιών της Meta και είναι περίπου τριπλάσιο από τα ετήσια κέρδη της.
Ωστόσο, ακόμη και σε περίπτωση ήττας της εταιρείας, δεν θεωρείται βέβαιο ότι θα κληθεί να καταβάλει ολόκληρο το ποσό. Οι πολιτείες μπορούν να αναπροσαρμόσουν το αίτημά τους και η τελική κρίση θα ανήκει στη δικαστή Ιβόν Γκονσάλες Ρότζερς.
Η Meta απορρίπτει τις κατηγορίες περί «εθισμού»
Η Meta υποστηρίζει ότι ο όρος «εθισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης» δεν αποτελεί αναγνωρισμένη διάγνωση στο βασικό εγχειρίδιο αναφοράς της αμερικανικής ψυχιατρικής και ότι η επιστημονική συζήτηση γύρω από το ζήτημα παραμένει ανοιχτή.
Παράλληλα, απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των εφήβων μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά σε μία εφαρμογή ή πλατφόρμα.
Η εταιρεία έχει ήδη ηττηθεί σε προηγούμενη δικαστική υπόθεση στο Λος Άντζελες, η οποία αφορούσε αγωγή έφηβης από την Καλιφόρνια για βλάβη στην ψυχική της υγεία.
Η διαμάχη για τα δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών
Σε ό,τι αφορά τη συλλογή δεδομένων ανηλίκων, η Meta υποστηρίζει ότι οι όροι χρήσης της απαγορεύουν τη δημιουργία λογαριασμών από παιδιά κάτω των 13 ετών.
Η εταιρεία αναφέρει ότι όταν εντόπιζε τέτοιους λογαριασμούς, τους διέγραφε και επομένως δεν είχε την απαιτούμενη «ουσιαστική γνώση» ότι οι συγκεκριμένοι χρήστες ήταν κάτω του επιτρεπόμενου ορίου ηλικίας.
Οι πολιτείες, αντίθετα, θεωρούν ότι η Meta γνώριζε σε πολύ μεγαλύτερη έκταση την παρουσία μικρότερων παιδιών στις πλατφόρμες και ότι δεν έκανε αρκετά για να την αποτρέψει.
Οι «λογαριασμοί εφήβων»
Η Meta επικαλείται επίσης ως στοιχείο της πολιτικής προστασίας των ανηλίκων τους ειδικούς λογαριασμούς εφήβων, τους οποίους παρουσίασε τον Σεπτέμβριο του 2024.
Οι εισαγγελείς θεωρούν όμως ότι τα μέτρα αυτά εφαρμόστηκαν πολύ αργά και δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν τον τρόπο με τον οποίο, κατά την αγωγή, είχαν σχεδιαστεί επί χρόνια οι πλατφόρμες.
Σύγκριση με καπνοβιομηχανίες και οπιοειδή
Η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει συγκρίσεις με τις μεγάλες δικαστικές μάχες εναντίον της καπνοβιομηχανίας και των εταιρειών που συνδέθηκαν με την κρίση των οπιοειδών.
Οι ίδιες οι πολιτείες χρησιμοποιούν αυτή τη σύγκριση, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια αντίστοιχη προσπάθεια να καταλογιστεί ευθύνη σε μια βιομηχανία για προϊόντα που θεωρούν ότι προκαλούν σοβαρές κοινωνικές και υγειονομικές επιπτώσεις.
Η Meta από την πλευρά της χαρακτηρίζει τη διεκδίκηση των σχεδόν 200 δισ. δολαρίων «πρωτοφανή στην ιστορία της προστασίας των καταναλωτών».
Ως ιστορικό σημείο αναφοράς χρησιμοποιείται ο συμβιβασμός του 1998 με τις τέσσερις μεγάλες αμερικανικές καπνοβιομηχανίες, στο πλαίσιο του οποίου έχουν καταβληθεί περισσότερα από 176 δισ. δολάρια μέσα σε 25 χρόνια.
Η έκβαση της σημερινής δίκης μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τη Meta, καθώς ενδέχεται να επηρεάσει συνολικά το πώς θα αντιμετωπίζονται στο εξής στις ΗΠΑ οι σχεδιαστικές επιλογές των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης όταν αυτές απευθύνονται σε ανηλίκους.