Λίγες ημέρες πριν από την 46η επέτειο της «Ιεράς Άμυνας», όπως αποκαλεί το Ιράν τον πόλεμο του 1980-1988 με το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν, η Τεχεράνη πραγματοποίησε μια διαφορετική στρατιωτική άσκηση. Αυτή τη φορά, στους δρόμους της πρωτεύουσας δεν βρέθηκαν μόνο τακτικές ένοπλες δυνάμεις, αλλά δεκάδες χιλιάδες απλοί πολίτες.
Στις 18 Σεπτεμβρίου, άνδρες και γυναίκες, νεότεροι αλλά και μεγαλύτεροι σε ηλικία, συμμετείχαν στην άσκηση «Janfadaa-ye Iran», δηλαδή «Θυσία για το Ιράν». Η κινητοποίηση οργανώθηκε από το αρχηγείο Μοχαμάντ Ρασουλολάχ των Φρουρών της Επανάστασης στην Τεχεράνη, σε συνεργασία με την Μπασίτζ, την εθελοντική δύναμη που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Ο διοικητής της δύναμης, ταξίαρχος Χασάν Χασανζαντέχ, δήλωσε ότι περίπου 500.000 άνθρωποι είχαν εγγραφεί για να συμμετάσχουν, ενώ οι διοργανωτές ανέμεναν τουλάχιστον 313.000 συμμετέχοντες.
Η εκστρατεία «Janfadaa-ye Iran» ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2026, μετά τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν. Αρχικά είχε τη μορφή μητρώου εθελοντών, μέσω του οποίου πολίτες δήλωναν την πρόθεσή τους να συνδράμουν τις ένοπλες δυνάμεις σε περίπτωση ανάγκης.
Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η πρωτοβουλία απέκτησε στη συνέχεια πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι περισσότερα από 31,6 εκατομμύρια Ιρανοί έχουν δηλώσει συμμετοχή, ενώ μεταξύ των εθελοντών περιλαμβάνονται και υποστηρικτές της Ισλαμικής Δημοκρατίας που ζουν στο εξωτερικό.
Ο εκπρόσωπος της εκστρατείας, Σασάν Ζαρέ, ανέφερε ότι το 32% των εθελοντών είναι γυναίκες και ότι η πλειονότητα είναι κάτω των 46 ετών. Παράλληλα, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις δεν έχουν ανακοινώσει επίσημα την ανάπτυξη των εθελοντών σε επιχειρήσεις άμυνας, αν και υπάρχουν αναφορές για παρουσία τους σε περιοχές γύρω από νότια λιμάνια και νησιά του Περσικού Κόλπου.
Δύναμη για την «εσωτερική» άμυνα
Έξι μήνες μετά την έναρξη της εκστρατείας, το σχέδιο φαίνεται να αποκτά πιο οργανωμένη μορφή, με την Τεχεράνη να εξετάζει τη δημιουργία μιας μεγάλης εφεδρικής δύναμης που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την προστασία πόλεων και περιοχών σε περίπτωση νέας σύγκρουσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Σύμφωνα με την ανάλυση του δημοσιεύματος, ένας από τους βασικούς στόχους θα ήταν η ενίσχυση της ασφάλειας στο εσωτερικό μέτωπο, ώστε ο τακτικός στρατός και οι Φρουροί της Επανάστασης να μπορούν να επικεντρώνονται στις εξωτερικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η σχεδιαζόμενη δομή συνδέεται από ιρανικής πλευράς με τις ταραχές του Ιανουαρίου του 2026, τις οποίες η Τεχεράνη απέδωσε σε εξωτερική υποκίνηση και δράση αμερικανικών και ισραηλινών παραγόντων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται, σύμφωνα με την ιρανική οπτική, και οι αναφορές για επαφές Ιρανών αντιπολιτευόμενων με ισραηλινές οργανώσεις, καθώς και για συνεργασία του Ισραήλ με κουρδικές και μπαλουχικές αυτονομιστικές ομάδες.
Μέχρι την τρίτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, αφίσες για την κινητοποίηση είχαν κάνει την εμφάνισή τους σε ολόκληρη την Τεχεράνη. Σε ορισμένες από αυτές οι πολίτες καλούνταν να δηλώσουν εάν γνωρίζουν να χρησιμοποιούν φορητά αντιαρματικά όπλα ή τυφέκια ελεύθερου σκοπευτή.
Ποιοι συμμετέχουν
Οι διοργανωτές παρουσιάζουν την εκστρατεία ως μια ευρύτερη κοινωνική κινητοποίηση για την υπεράσπιση της χώρας. Σύμφωνα με τον Σασάν Ζαρέ, το 26% των εθελοντών έχει δηλώσει διαθέσιμο να συμμετάσχει σε δραστηριότητες ασφαλείας και στρατιωτικού χαρακτήρα, ενώ το 20% προτίθεται να βοηθήσει σε επιχειρήσεις διάσωσης και παροχής βοήθειας και ένα ακόμη 20% σε κοινωνικές δράσεις.
Στο δημοσίευμα καταγράφονται και μαρτυρίες συμμετεχόντων, οι οποίοι περιγράφουν διαφορετικούς λόγους για τους οποίους εντάχθηκαν στην εκστρατεία, από την υπεράσπιση της χώρας και της θρησκείας έως την επιθυμία να προβληθεί η κοινωνική στήριξη προς την Ισλαμική Δημοκρατία.
Σχέδιο για 1.000 τάγματα
Η κινητοποίηση δεν αναμένεται να περιοριστεί στην Τεχεράνη. Οι διοργανωτές σχεδιάζουν σταδιακή πραγματοποίηση ασκήσεων και πορειών και σε άλλες επαρχίες, προσαρμόζοντας τη δομή της εκστρατείας στις τοπικές συνθήκες και στις ανάγκες πολιτικής και εδαφικής άμυνας.
Το επόμενο στάδιο προβλέπει την έναρξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων, με αντικείμενο τόσο τη στρατιωτική προετοιμασία όσο και τις επιχειρήσεις διάσωσης και αντιμετώπισης καταστροφών, σε συνεργασία με την Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνο.
Μακροπρόθεσμα, το σχέδιο προβλέπει την οργάνωση των εθελοντών σε 1.000 «τάγματα εθνικής αντίστασης» σε ολόκληρη τη χώρα. Με αυτόν τον τρόπο, η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει μια μαζική εθελοντική κινητοποίηση σε οργανωμένη εφεδρική δύναμη, την οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει σε περίπτωση νέας στρατιωτικής σύγκρουσης ή σοβαρής εσωτερικής κρίσης.