Η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν έχει μετατραπεί σε μια σύνθετη γεωπολιτική κρίση με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ. Η ροή του πετρελαίου έχει σημειώσει δραματική πτώση κατά 97%, ωθώντας την τιμή του βαρελιού πάνω από τα $100 (αύξηση 40-50%).
Παρά την αρχική εκτίμηση ότι ο θάνατος του Αγιατολάχ Χαμενεΐ θα οδηγούσε σε άμεση κατάρρευση του καθεστώτος, η Τεχεράνη συνεχίζει τις επιθέσεις, αρνούμενη να τερματίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Στο οικονομικό μέτωπο, το Ιράν επιτρέπει πλέον τη διέλευση μόνο σε κινεζικά πλοία ή επιβάλλει συναλλαγές αποκλειστικά σε γουάν, μετατρέποντας την ενεργειακή κρίση σε προνόμιο για το Πεκίνο.
Κίνα και Ιράν: Μια συμμαχία συμφέροντος
Η σχέση Πεκίνου-Τεχεράνης, αν και στερείται ιδεολογικού βάθους, εδράζεται σε μια στρατηγική σύμπνοια 25ετούς διάρκειας με επενδύσεις ύψους $400 δισ. από την Κίνα. Οι πρόσφατες αναφορές δείχνουν ότι η Κίνα στηρίζει το Ιράν με:
- Προηγμένο οπλισμό: Εισαγωγή υπερηχητικών πυραύλων CM-302, ικανών να πλήξουν αμερικανικά αεροπλανοφόρα κάτω από το ραντάρ.
- Τεχνολογική υποστήριξη: Παροχή drones επίθεσης και στρατιωτικών πληροφοριών.
- Οικονομική θωράκιση: Χρηματοδότηση της ιρανικής στρατιωτικής απόκρισης με αντάλλαγμα τη διασφάλιση της ροής πετρελαίου προς την κινεζική αγορά.
Η στρατηγική της «κόπωσης» του αντιπάλου
Για τους Κινέζους στρατηγικούς αναλυτές, η παράταση της σύγκρουσης αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία. Ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αναλώνουν τεράστιους οικονομικούς πόρους και εξελιγμένα οπλικά συστήματα, το Ιράν απαντά με φθηνά drones, προκαλώντας στρατηγική κόπωση στη Δύση. Το Πεκίνο παραμένει εκτός της στρατιωτικής διάστασης, μελετώντας την επιχειρησιακή απόδοση των δυτικών δυνάμεων—πολύτιμη γνώση για μελλοντικά σενάρια στην Ταϊβάν.
Ρωσικό κέρδος και ευρωπαϊκό αδιέξοδο
Η κρίση ευνοεί παράλληλα και τη Μόσχα. Η χαλάρωση των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο από τη διοίκηση Τραμπ, ως μέσο ανακούφισης της διεθνούς αγοράς, προσφέρει στη Ρωσία οικονομικούς πόρους που διοχετεύονται απευθείας στην πολεμική της μηχανή στην Ουκρανία. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα στις ελλείψεις εφοδιασμού και τις αλματώδεις τιμές ενέργειας.
Η ανάγκη για μια «ενισχυμένη» διπλωματία
Με τη στρατιωτική λύση να φαίνεται ανέφικτη και την αστάθεια να τείνει να γίνει μόνιμη, η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων κρίνεται επιβεβλημένη. Μια νέα συμφωνία, εμπνευσμένη από το JCPOA αλλά ενισχυμένη ώστε να περιορίζει και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, ίσως είναι ο μόνος δρόμος για να αποτραπεί μια καθολική ανθρωπιστική και οικονομική κατάρρευση στη Μέση Ανατολή.