Από την έναρξη του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα, με αλλεπάλληλες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και απώλειες μελών πληρωμάτων. Η ένταση επικεντρώνεται κυρίως στα Στενά του Ορμούζ, μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως.
Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος, που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν, διακινεί περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχει προειδοποιήσει ότι κάθε πλοίο που διέρχεται από την περιοχή μπορεί να αποτελέσει στόχο, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι έχουν βυθίσει 16 πλοία που φέρονται να τοποθετούσαν νάρκες στα Στενά.
Διαδοχικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία
Από τις αρχές Μαρτίου, μια σειρά περιστατικών έχει καταγραφεί στην περιοχή. Την 1η Μαρτίου μέλος πληρώματος σκοτώθηκε στο δεξαμενόπλοιο MKDVYOM ανοικτά του Ομάν, ενώ την ίδια ημέρα τα πλοία Hercules Star και Skylight δέχθηκαν επιθέσεις κοντά στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στα Στενά του Ορμούζ αντίστοιχα.
Την επόμενη ημέρα, το υπό αμερικανική σημαία τάνκερ Stena Imperative επλήγη από δύο βλήματα στο λιμάνι του Μπαχρέιν, προκαλώντας πυρκαγιά και αναγκάζοντας το πλήρωμα να το εγκαταλείψει. Στις 3 Μαρτίου τα πλοία Libra Trader και Gold Oak υπέστησαν ζημιές κοντά στο Φουτζάιρα των ΗΑΕ.
Στις 4 Μαρτίου το πλοίο Safeen Prestige χτυπήθηκε βόρεια του Ομάν, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει φωτιά στο μηχανοστάσιο και να εγκαταλειφθεί από το πλήρωμα. Την επόμενη ημέρα έκρηξη σημειώθηκε στο δεξαμενόπλοιο Sonangol Namibe κοντά στο ιρακινό λιμάνι Χορ αλ Ζουμπάιρ, όταν τηλεχειριζόμενο ταχύπλοο με εκρηκτικά προσέκρουσε στο σκάφος.
Στις 6 Μαρτίου ρυμουλκό δέχθηκε πλήγματα στα Στενά του Ορμούζ, ενώ στις 7 Μαρτίου πιθανή επίθεση με drone κοντά στο Τζουμπάιλ της Σαουδικής Αραβίας οδήγησε στην εκκένωση πλοίου. Νέες επιθέσεις καταγράφηκαν στις 11 Μαρτίου στα πλοία Mayuree Naree και One Majesty, ενώ το Star Gwyneth υπέστη ζημιές από βλήμα βορειοδυτικά του Ντουμπάι. Παρά τις ζημιές, οι βρετανικές αρχές ναυτικής ασφάλειας ανακοίνωσαν ότι δεν υπήρξαν περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Την ίδια ημέρα, τα δεξαμενόπλοια Safesea Vishnu και Zefyros δέχθηκαν επιθέσεις κοντά στο Ιράκ, γεγονός που οδήγησε στη διακοπή λειτουργίας των ιρακινών λιμανιών πετρελαίου. Αξιωματούχος ασφάλειας ανέφερε ότι ανασύρθηκε από τη θάλασσα η σορός αλλοδαπού μέλους πληρώματος.
Η ασύμμετρη ναυτική στρατηγική του Ιράν
Παρά την αεροπορική υπεροχή των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το Ιράν διατηρεί ισχυρή παρουσία στα Στενά του Ορμούζ, χρησιμοποιώντας μια ασύμμετρη στρατηγική για να διαταράξει τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Με επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, η Τεχεράνη μπορεί να επηρεάσει τη διακίνηση περίπου 15 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου και 4,5 εκατομμυρίων βαρελιών επεξεργασμένων προϊόντων καθημερινά. Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν τοποθετηθεί δεκάδες νάρκες στα Στενά, αυξάνοντας σημαντικά τους κινδύνους για τα διερχόμενα πλοία.
Οι Φρουροί της Επανάστασης διαθέτουν δίκτυο μικρών σκαφών φορτωμένων με εκρηκτικά, πυραυλικές συστοιχίες και ναυτικές μονάδες που μπορούν να πλήττουν στόχους αιφνιδιαστικά. Παρά τις επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ, μεγάλο μέρος αυτού του στόλου παραμένει ενεργό, όπως φάνηκε σε πρόσφατες επιθέσεις που προκάλεσαν εκρήξεις σε εμπορικά πλοία.
Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία
Η παρατεταμένη αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ απειλεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Μεγάλοι όγκοι πετρελαίου παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Κόλπο, με τις δεξαμενές αποθήκευσης να γεμίζουν γρήγορα.
Παρότι υπάρχουν εναλλακτικές οδοί εξαγωγής μέσω αγωγών, ενεργειακοί κολοσσοί όπως η Saudi Aramco προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και τη διεθνή οικονομία.