Καθώς οι αεροπορικές εταιρείες αρχίζουν να καθηλώνουν αεροσκάφη και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποτρέψει ελλείψεις ενέργειας λόγω του πολέμου στο Ιράν προσκρούει σε ένα σοβαρό τεχνικό εμπόδιο: την αδυναμία ακριβούς αποτύπωσης των διαθέσιμων αποθεμάτων καυσίμων.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εκτίμησε ότι η σύγκρουση επιβαρύνει την ευρωπαϊκή οικονομία με σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως, εξαιτίας του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποιεί για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν, που ενδέχεται να διαταράξει περαιτέρω τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου DHL, Τομπίας Μέγιερ, ανέφερε ότι, αν και υπάρχει εικόνα για τις ενεργειακές ανάγκες των επόμενων μηνών, η κατάσταση παραμένει αβέβαιη σε βάθος χρόνου. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, όμως δεν είναι σαφές πόσα από αυτά έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί», σημείωσε.
Κενά πληροφόρησης και «τυφλά σημεία»
Παρότι οι βασικές πληροφορίες για τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου των κρατών-μελών είναι γενικά διαθέσιμες και επικαιροποιούνται μέσω θεσμικών διαδικασιών, οι ευρωπαϊκές αρχές αντιμετωπίζουν σημαντικά κενά στην πλήρη αποτύπωση της πραγματικής κατάστασης.
Η έλλειψη ολοκληρωμένων δεδομένων, ιδίως για τα διυλισμένα προϊόντα, δημιουργεί ένα «τυφλό σημείο», που ενδέχεται να οδηγήσει είτε σε καθυστερημένη αντίδραση σε πιθανές ελλείψεις είτε σε λήψη έκτακτων μέτρων με βάση ελλιπή στοιχεία.
Σε πρόσφατη σύνοδο, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία ζήτησαν ενίσχυση του συντονισμού και της παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, ενώ προτάθηκε ακόμη και η δημιουργία άμεσων διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Περιορισμένη εικόνα για τα εμπορικά αποθέματα
Ιδιαίτερα ασαφής παραμένει η εικόνα για αποθέματα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροπορίας, καθώς μεγάλο μέρος τους βρίσκεται σε εμπορικά αποθέματα διάσπαρτα σε διάφορους τομείς.
Οι εταιρείες αποφεύγουν να κοινοποιούν λεπτομερή στοιχεία, επικαλούμενες εμπορική ευαισθησία, ενώ δεν υπάρχει νομική υποχρέωση πλήρους διαφάνειας. Ακόμη και τα στοιχεία διεθνών οργανισμών παραμένουν περιορισμένα για τον ίδιο λόγο.
«Δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια τα διαθέσιμα αποθέματα σε πραγματικό χρόνο», ανέφερε χαρακτηριστικά αξιωματούχος ευρωπαϊκού υπουργείου Ενέργειας, επισημαίνοντας τη δυσκολία πλήρους αποτύπωσης της κατάστασης.
Σχέδια για «Παρατηρητήριο Καυσίμων»
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αναγνωρίσει το πρόβλημα και προωθεί τη δημιουργία ενός «Παρατηρητηρίου Καυσίμων», με στόχο τη συστηματική παρακολούθηση της παραγωγής, των εισαγωγών, των εξαγωγών και των αποθεμάτων.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αρμόδιοι αξιωματούχοι, το εγχείρημα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και δεν είναι σαφές πότε και με ποιον τρόπο θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία.
Τα τελευταία διαθέσιμα συγκεντρωτικά στοιχεία της Eurostat χρονολογούνται από τον Ιανουάριο, γεγονός που υπογραμμίζει τη χρονική υστέρηση στην ενημέρωση των δεδομένων.
Ανησυχία για τα αποθέματα φυσικού αερίου
Τα διαθέσιμα στοιχεία προκαλούν προβληματισμό, καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονταν ήδη κάτω από το 30% της χωρητικότητας πριν από την έναρξη της κρίσης, λόγω αυξημένης κατανάλωσης κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Η αναπλήρωσή τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμπεριφορά της αγοράς, με τους εμπόρους να επιλέγουν αποθήκευση το καλοκαίρι και πώληση τον χειμώνα. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εξελίξεις απειλούν να ανατρέψουν αυτή τη δυναμική.
Παράλληλα, η ανακατεύθυνση των παγκόσμιων ενεργειακών ροών, μετά τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις, καθώς φορτία που προορίζονταν για την Ευρώπη κατευθύνονται απευθείας προς την Ασία.
Παρότι τα κράτη-μέλη έχουν ενημερώσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την κατάσταση των αποθεμάτων τους, οι σχετικές λεπτομέρειες δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα.
Πηγή: Politico