Σοβαρή οικονομική ύφεση, πολύ βαθύτερη από τις αρχικές εκτιμήσεις, αναμένεται να καταγράψουν φέτος οι περισσότερες χώρες του Κόλπου. Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση του Reuters, οι ελπίδες για γρήγορη εκτόνωση της έντασης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν εξανεμίζονται, κρατώντας το Στενό του Ορμούζ —τη σημαντικότερη δίοδο εξαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως— ουσιαστικά κλειστό.
Αυτή η εξέλιξη ανατρέπει τις προσδοκίες για άμεση ομαλοποίηση του εμπορίου. Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει νέο αποκλεισμό στις ιρανικές μεταφορές, σε συνδυασμό με τις συνεχείς αναταραχές στο Ορμούζ, εκτίναξε τις τιμές του πετρελαίου κατά σχεδόν 20% μέσα σε έναν μήνα, αγγίζοντας τα 85 δολάρια το βαρέλι.
Το πρόβλημα δεν είναι η τιμή, αλλά η μεταφορά
Για τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), το κύριο πρόβλημα δεν εντοπίζεται στο κόστος του πετρελαίου, αλλά στη φυσική αδυναμία να το εξάγουν. Οι υψηλές τιμές του αργού αυξάνουν μεν τα ονομαστικά έσοδα, αλλά δεν αρκούν για να καλύψουν τις τεράστιες απώλειες από τον μειωμένο όγκο εξαγωγών, τα πανάκριβα ναύλα και την κατακόρυφη πτώση της επενδυτικής εμπιστοσύνης.
Το Κουβέιτ και το Κατάρ δέχθηκαν το ισχυρότερο πλήγμα, με τις οικονομίες τους να αναμένεται πλέον να συρρικνωθούν κατά 8,1% φέτος, έναντι παλαιότερων προβλέψεων για ύφεση 4,4% και 6% αντίστοιχα. Η οικονομία του Μπαχρέιν εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κατά 5,1%, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα καταγράψουν οριακή συρρίκνωση 0,5%, ανατρέποντας την προηγούμενη πρόβλεψη για στασιμότητα.
Σαουδική Αραβία και Ομάν: Οι εξαιρέσεις του Κόλπου
Μοναδικές εξαιρέσεις στην περιοχή αποτελούν η Σαουδική Αραβία και το Ομάν, οι οποίες είναι οι μόνες χώρες που θα παρουσιάσουν ανάπτυξη, καθώς διαθέτουν εναλλακτικές οδούς εξαγωγής που παρακάμπτουν το Στενό του Ορμούζ.
Η Σαουδική Αραβία μπορεί να διοχετεύει το πετρέλαιό της μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης προς την Ερυθρά Θάλασσα, αν και ο ρυθμός ανάπτυξής της υποβαθμίστηκε στο 1,4%.
Το Ομάν, του οποίου ο κεντρικός τερματικός σταθμός βρίσκεται γεωγραφικά έξω από το Στενό του Ορμούζ, είδε την πρόβλεψη για την ανάπτυξή του να αναθεωρείται ανοδικά στο 3,1%.
Τα σχέδια για τη μετά το πετρέλαιο εποχή σε δοκιμασία
Η κρίση αυτή ναρκοθετεί τις πολυετείς προσπάθειες των κυβερνήσεων της περιοχής να διαφοροποιήσουν τις οικονομίες τους. Φιλόδοξα σχέδια που εστιάζουν στον τουρισμό, τα χρηματοοικονομικά, τα ακίνητα και την τεχνολογία επηρεάζονται άμεσα από τον αποκλεισμό του εναέριου χώρου, τις καθυστερήσεις στις θαλάσσιες μεταφορές και το αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο που αποθαρρύνει τους ξένους επενδυτές.
Παρά τις πιέσεις αυτές, ο πληθωρισμός στην περιοχή παραμένει συγκρατημένος, κυμαινόμενος μεταξύ 1,9% και 3,2%. Αυτό οφείλεται κυρίως στις κρατικές επιδοτήσεις, τη σύνδεση των τοπικών νομισμάτων με το δολάριο και την απόφαση αρκετών εταιρειών να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος μεταφοράς αντί να το μετακυλίσουν στους καταναλωτές.
Ισχυρή προοπτική ανάκαμψης από το 2027
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η οικονομική βουτιά θα είναι προσωρινή, προβλέποντας εντυπωσιακή ανάκαμψη για το 2027, υπό την προϋπόθεση ότι η γεωπολιτική ένταση θα εκτονωθεί και η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ θα αποκατασταθεί τους επόμενους μήνες.
Σε αυτό το θετικό σενάριο, το Κουβέιτ αναμένεται να κάνει άλμα ανάπτυξης κατά 10,1% το 2027, ακολουθούμενο από το Κατάρ με 7,8%, τη Σαουδική Αραβία με 6%, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με 5,8%, το Μπαχρέιν με 4,5% και το Ομάν με 2,8%.