Τα think tanks «κινεζικών χαρακτηριστικών» αποτελούν στρατηγικά εργαλεία που συνδυάζουν ακαδημαϊκή έρευνα με την καθοδήγηση του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας. Διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην προώθηση της διπλωματίας μεγάλης δύναμης με κινεζικά χαρακτηριστικά, στο πλαίσιο της πολιτικής γραμμής του προέδρου Σι Τζινπίνγκ.
Οι οργανισμοί αυτοί στηρίζουν και προωθούν τις διεθνείς πρωτοβουλίες του Πεκίνου —μεταξύ αυτών την Πρωτοβουλία «Ζώνη και Δρόμος»— καθώς και δράσεις που σχετίζονται με την παγκόσμια ασφάλεια, την ανάπτυξη, τη διακυβέρνηση και τον πολιτισμό. Μέσω της διαμόρφωσης αφηγήσεων, της προώθησης κινεζικών θέσεων και της καλλιέργειας άτυπων συμμαχιών, επιδιώκουν τη δημιουργία ευνοϊκού διεθνούς περιβάλλοντος για το κινεζικό αναπτυξιακό μοντέλο.
Παράλληλα, λειτουργούν ως δίαυλοι «διπλωματίας δεύτερης τροχιάς» (Track II diplomacy), παρέχοντας στρατηγικές εισηγήσεις στην πολιτική ηγεσία. Ιδρύματα όπως το China Institute of Contemporary International Relations (CICIR) συμβουλεύουν απευθείας το Κομμουνιστικό Κόμμα, γεφυρώνοντας την ερευνητική παραγωγή με τη χάραξη εξωτερικής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, προβάλλουν την Πρωτοβουλία «Ζώνη και Δρόμος» ως πλατφόρμα πολυμερούς συνεργασίας και οικοδόμησης διεθνών εταιρικών σχέσεων βασισμένων σε κοινά αναπτυξιακά συμφέροντα.
Μέσω της διαμόρφωσης εξωτερικής επικοινωνιακής στρατηγικής, τα κινεζικά think tanks επιχειρούν να ενισχύσουν τη διεθνή εικόνα της χώρας, να προωθήσουν κινεζικές ερμηνείες σε ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή και η ασφάλεια και να αντιπαρατεθούν στις δυτικές προσεγγίσεις. Παράλληλα, επιδιώκουν τη μείωση εντάσεων μέσω άτυπων διαλόγων, αποφεύγοντας ευθείες διπλωματικές συγκρούσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επιρροή διεθνών ακαδημαϊκών και πολιτικών ελίτ, με στόχο την προώθηση του οράματος του Σι Τζινπίνγκ για «μια κοινότητα κοινού μέλλοντος για την ανθρωπότητα». Τα think tanks λειτουργούν ως ερευνητικοί βραχίονες που μεταφράζουν τη διπλωματία μεγάλης δύναμης σε εφαρμόσιμες πολιτικές προτάσεις, ενώ ταυτόχρονα υπερασπίζονται τις κινεζικές θέσεις απέναντι στη δυτική κριτική, παρέχοντας ιδεολογική και αναλυτική υποστήριξη στη διπλωματία του Πεκίνου.
Στο ίδιο πλαίσιο, προωθούν διεθνώς τη «Σκέψη Σι Τζινπίνγκ», αναδεικνύοντας το κινεζικό μοντέλο διακυβέρνησης και την έννοια της «σοσιαλιστικής δημοκρατίας με κινεζικά χαρακτηριστικά», υποστηρίζοντας ότι τα δυτικά φιλελεύθερα πρότυπα δεν ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες της Κίνας.
Σημαντικό πεδίο δράσης των κινεζικών think tanks αποτελεί η Αφρική και ευρύτερα ο Παγκόσμιος Νότος. Εκεί προωθούν το κινεζικό αναπτυξιακό μοντέλο ως εναλλακτική πρόταση, υποστηρίζουν έργα της «Ζώνης και Δρόμου» μέσω μελετών βιωσιμότητας και καλλιεργούν δίκτυα συνεργασίας με κυβερνήσεις και θεσμούς. Παράλληλα, φιλοξενούν ξένους ερευνητές και αξιωματούχους, διοργανώνοντας συνέδρια και σεμινάρια που ενισχύουν την απήχηση της κινεζικής οπτικής σε ακαδημαϊκούς και πολιτικούς κύκλους.
Ωστόσο, η λειτουργία τους υπό την εποπτεία του Κομμουνιστικού Κόμματος περιορίζει την εσωτερική κριτική και εστιάζει στην υποστήριξη της επίσημης γραμμής, παρά το ερευνητικό τους περίβλημα.
Μέχρι το 2026, τα κινεζικά think tanks έχουν εξελιχθεί σε κομβικούς «εγκεφαλικούς κόμβους» στρατηγικού σχεδιασμού, ενισχύοντας τη δημόσια διπλωματία και την ήπια ισχύ της χώρας. Συμβάλλουν στη διαμόρφωση εθνικών πολιτικών μέσω ανάλυσης δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης, ενώ εντάσσονται στη στρατηγική ανάπτυξης «νέου τύπου think tanks» που συνδέονται οργανικά με το σύστημα διακυβέρνησης.
Παράλληλα, διαδραματίζουν ρόλο στην προετοιμασία του 15ου Πενταετούς Σχεδίου (2026–2030), στη στήριξη συνεργασιών με τον Παγκόσμιο Νότο και στη συμβουλευτική για τον τεχνολογικό μετασχηματισμό, ιδίως στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και των υπερυπολογιστών.
Ως προς τη δομή τους, διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες: κυβερνητικά και κομματικά κέντρα με άμεση πρόσβαση στη λήψη αποφάσεων, πανεπιστημιακά ερευνητικά ιδρύματα που ειδικεύονται σε περιφερειακές σπουδές και δημόσια διπλωματία, και στρατιωτικά think tanks που υπάγονται στον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό και επικεντρώνονται σε ζητήματα ασφάλειας και στρατηγικής.
Σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις, τα κινεζικά ερευνητικά κέντρα απομακρύνονται σταδιακά από δυτικά πρότυπα, επιδιώκοντας τη διαμόρφωση «κινεζικών λύσεων» σε διεθνή προβλήματα και ενισχύοντας τον ρόλο του Πεκίνου ως παραγωγού εναλλακτικών στρατηγικών προσεγγίσεων στο παγκόσμιο σύστημα.