Μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη συνάντηση πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου στον Λευκό Οίκο, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ υποδέχθηκε στο Οβάλ Γραφείο ηγετικές προσωπικότητες των υπερορθόδοξων και χασιδικών εβραϊκών κοινοτήτων των ΗΠΑ, λίγες ημέρες πριν από το Ρος Χασανά, την εβραϊκή Πρωτοχρονιά.
Αμερικανικά και εβραϊκά μέσα ενημέρωσης χαρακτήρισαν τη συνάντηση πρωτοφανή για τα δεδομένα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς αντίστοιχη συγκέντρωση στον Λευκό Οίκο φέρεται να είχε πραγματοποιηθεί πριν από περισσότερα από 50 χρόνια.
Ιδιαίτερο συμβολισμό είχε η συμμετοχή των δύο ηγετών της χασιδικής δυναστείας Satmar, μιας από τις μεγαλύτερες υπερορθόδοξες κοινότητες με έντονα αντισιωνιστικές θέσεις. Παρόντες ήταν επίσης εκπρόσωποι των δυναστειών Skver, Bobov και Vizhnitz, καθώς και ο ραβίνος Malkiel Kotler, επικεφαλής της μεγάλης θρησκευτικής σχολής Beth Medrash Govoha στο Νιου Τζέρσεϊ.
Η σπάνια κοινή παρουσία των δύο αδελφών
Ξεχωριστή σημασία είχε η παρουσία των αδελφών Aharon και Zalman Leib Teitelbaum, οι οποίοι ηγούνται των δύο αντίπαλων πτερύγων της Satmar.
Οι δύο άνδρες είχαν βρεθεί σε αντιπαράθεση για τη διαδοχή του πατέρα τους, ραβίνου Moshe Teitelbaum, μετά τον θάνατό του το 2006. Έκτοτε οι δύο κοινότητες λειτουργούν ξεχωριστά, με τον Zalman Leib να ηγείται της Satmar στο Williamsburg του Μπρούκλιν και τον Aharon της κοινότητας στο Kiryas Joel της Νέας Υόρκης.
Η συνάντησή τους στο Οβάλ Γραφείο αποτέλεσε μία από τις σπάνιες περιπτώσεις κατά τις οποίες οι δύο ηγέτες βρέθηκαν μαζί. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, αντάλλαξαν χαιρετισμό, ενώ ο Aharon φέρεται να συνεχάρη τον αδελφό του για τον πρόσφατο αρραβώνα του εγγονού του.
Η αντισιωνιστική θέση της Satmar
Η Satmar αποτελεί μία από τις σημαντικότερες χασιδικές δυναστείες παγκοσμίως, με ισχυρή παρουσία κυρίως στη Νέα Υόρκη.
Η κοινότητα διατηρεί σαφώς αντισιωνιστική ιδεολογική θέση, καθώς οι ηγέτες της θεωρούν ότι η δημιουργία εβραϊκού κράτους πριν από την έλευση του Μεσσία δεν συμβαδίζει με τη θρησκευτική τους παράδοση. Ως εκ τούτου, απορρίπτουν τον σιωνισμό ως πολιτικό και θρησκευτικό εγχείρημα.
Παρά την ιδεολογική τους στάση, οι υπερορθόδοξες κοινότητες διαθέτουν σημαντική πολιτική και εκλογική επιρροή στις ΗΠΑ, ιδιαίτερα στη Νέα Υόρκη, και συχνά στηρίζουν πολιτικούς με βάση ζητήματα που αφορούν άμεσα τις κοινότητές τους.
Η στρατιωτική θητεία στο Ισραήλ
Ένα από τα ζητήματα που αναμενόταν να τεθούν στη συνάντηση ήταν η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων στο Ισραήλ.
Ο Aharon Teitelbaum είχε εκφράσει την πρόθεσή του να ενημερώσει τον Τραμπ για την κατάσταση των δεκάδων χιλιάδων υπερορθόδοξων ανδρών στο Ισραήλ που αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο στράτευσης, ζητώντας, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, την παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου.
Το ζήτημα αποτελεί ένα από τα πλέον διχαστικά θέματα της ισραηλινής πολιτικής, καθώς η εξαίρεση των μαθητών των yeshiva από τη στρατιωτική υπηρεσία έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Για τη Satmar, πάντως, η αντίθεση στη στράτευση συνδέεται και με τη γενικότερη απόρριψη της ιδέας του σύγχρονου ισραηλινού κράτους.
Στο επίκεντρο και η υπερορθόδοξη εκπαίδευση
Σημαντικό ζήτημα για τις χασιδικές κοινότητες των ΗΠΑ αποτελεί επίσης η αυτονομία των σχολείων τους.
Οι υπερορθόδοξες κοινότητες της Νέας Υόρκης αντιδρούν σε απαιτήσεις των πολιτειακών αρχών για αυξημένη εποπτεία και ενίσχυση της διδασκαλίας βασικών μαθημάτων στα θρησκευτικά σχολεία.
Οι ηγέτες τους υποστηρίζουν ότι οι παρεμβάσεις αυτές περιορίζουν την εκπαιδευτική και θρησκευτική αυτονομία των κοινοτήτων τους και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, το ζήτημα ενδέχεται να τέθηκε κατά τη διάρκεια της συνάντησης με τον Τραμπ.
Αντιδράσεις από φιλοϊσραηλινούς υποστηρικτές του Τραμπ
Η πρόσκληση των ηγετών της Satmar στον Λευκό Οίκο προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και μεταξύ συντηρητικών υποστηρικτών του Αμερικανού προέδρου που τάσσονται έντονα υπέρ του Ισραήλ.
Η κριτική επικεντρώθηκε κυρίως στο γεγονός ότι η Satmar δεν περιορίζει τις διαφωνίες της σε συγκεκριμένες πολιτικές του Ισραήλ, αλλά απορρίπτει συνολικά τον σιωνισμό.
Από την πλευρά της, η κοινότητα υπενθύμισε την εκλογική στήριξη που έχουν προσφέρει οι υπερορθόδοξοι Εβραίοι στον Τραμπ στις δύο τελευταίες προεδρικές αναμετρήσεις.
Η συνάντηση, διάρκειας περίπου μισής ώρας, είχε έτσι πολλαπλό συμβολισμό: συνδύασε τη θρησκευτική παράδοση ενόψει του Ρος Χασανά με την αμερικανική εσωτερική πολιτική, ενώ έφερε στον Λευκό Οίκο εκπροσώπους μιας από τις πιο ισχυρές αλλά και πιο ιδεολογικά διακριτές υπερορθόδοξες εβραϊκές κοινότητες των ΗΠΑ.