Σφοδρή και πρωτοφανή επίθεση κατά του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου εξαπέλυσε η ρωσική υπηρεσία πληροφοριών, σε ανακοίνωση με ιδιαίτερα οξύ και ασυνήθιστο για μυστική υπηρεσία λόγο, γεγονός που προκαλεί έντονο προβληματισμό τόσο σε εκκλησιαστικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο.
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε από την Κωνσταντινούπολη η δημοσιογράφος του ΕΡΤnews, Ελβίρα Κριθάρη, η ρωσική ανακοίνωση περιλαμβάνει βαριές κατηγορίες και ακραίους χαρακτηρισμούς σε βάρος του Οικουμενικού Πατριάρχη, τον οποίο αποκαλεί ακόμη και «ενσαρκωμένο διάβολο». Παράλληλα, τον κατηγορεί ότι επιχειρεί να «εξοστρακίσει τη ρωσική Ορθοδοξία από τα εδάφη των Βαλτικών χωρών», με σκοπό –όπως αναφέρεται– να δημιουργήσει «τεχνητές δομές πλήρως ελεγχόμενες από το Φανάρι».
Η ρωσική υπηρεσία πληροφοριών προχωρά ακόμη περισσότερο, ισχυριζόμενη ότι ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος «ελέγχεται ή συνεργάζεται με τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες», προκειμένου να προσεταιριστεί Ορθόδοξες Εκκλησίες χωρών που παραμένουν έως σήμερα στο εκκλησιαστικό πεδίο επιρροής του Πατριαρχείου Μόσχας. Στο ίδιο κείμενο γίνεται λόγος για «σπορά διχόνοιας στον κόσμο της Ορθοδοξίας», με αναφορές σε «ιδεολογικούς συμμάχους», όπως τοπικούς εθνικιστές και νεοναζιστικά στοιχεία.
Όπως επισημάνθηκε στην εκπομπή «Συνδέσεις», η ανακοίνωση κατηγορεί ευθέως τον Οικουμενικό Πατριάρχη ότι επιχειρεί να αποσπάσει τις Ορθόδοξες Εκκλησίες της Λιθουανίας, της Λετονίας και της Εσθονίας από το Πατριαρχείο Μόσχας. Το κείμενο καταλήγει με τον ισχυρισμό ότι ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος «διαλύει κυριολεκτικά το ζωντανό σώμα της Εκκλησίας» και «λειτουργεί όπως οι ψευδοπροφήτες».
Ρήγμα με ρίζες στο 2019
Οι σχέσεις μεταξύ Οικουμενικού Πατριαρχείου και Πατριαρχείου Μόσχας βρίσκονται σε ένταση εδώ και χρόνια, με καθοριστικό σημείο το 2019, όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο χορήγησε αυτοκεφαλία στην Εκκλησία της Ουκρανίας. Υπενθυμίζεται ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης αποτελεί τον μόνο εκκλησιαστικό θρόνο με το κανονικό δικαίωμα απονομής αυτοκεφαλίας, κάτι που ιστορικά είχε πράξει και για την ίδια την Εκκλησία της Μόσχας.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας διέκοψε πλήρως τις σχέσεις της με το Πατριαρχείο Μόσχας, γεγονός που όξυνε περαιτέρω το εκκλησιαστικό ρήγμα. Αντίθετα, το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει επιλέξει να διατηρεί χαμηλούς τόνους, συνεχίζοντας να μνημονεύει τον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο στις δοξολογίες, πρακτική που δεν ακολουθεί η ρωσική πλευρά.
Η δημόσια αυτή επίθεση από επίσημη ρωσική υπηρεσία πληροφοριών συνιστά ποιοτική κλιμάκωση της αντιπαράθεσης, μεταφέροντας το εκκλησιαστικό ζήτημα σε επίπεδο ευθείας πολιτικο-ασφαλιστικής αντιπαράθεσης.