Η εκκρεμής μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας της Κύπρου βρίσκεται σήμερα στην ατζέντα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της συζήτησης για το κράτος δικαίου.
Το θέμα αφορά έναν από τους πιο κρίσιμους θεσμικούς προβληματισμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας, δηλαδή τη συγκέντρωση πολλών εξουσιών στο πρόσωπο του Γενικού Εισαγγελέα, ο οποίος είναι συνάμα νομικός σύμβουλος της κυβέρνησης και επικεφαλής της ποινικής δίωξης.
Η Κομισιόν έχει ζητήσει κατ' επανάληψη να διαχωριστούν οι δύο ρόλοι, ώστε να ενισχυθούν η διαφάνεια, η ανεξαρτησία και η λογοδοσία στην ποινική δικαιοσύνη, όμως η αλλαγή δεν έχει προχωρήσει.
Πολλές εξουσίες, περιορισμένος έλεγχος
Το ζήτημα έχει βαρύτητα για το κράτος δικαίου, αφού ο Γενικός Εισαγγελέας κρίνει οριστικά αν θα ασκηθεί ή θα σταματήσει μια δίωξη, ακόμη και όταν εμπλέκονται κυβερνητικά στελέχη, ενώ δεν υπάρχει γενικός ανεξάρτητος μηχανισμός που να επανεξετάζει τις αποφάσεις του. Η συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων δημιουργεί και πιθανό σύγκρουση συμφερόντων, καθώς ο ίδιος θεσμός συμβουλεύει νομικά την κυβέρνηση και ταυτόχρονα αποφασίζει για τις ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες μελών της.
Συνταγματικές ενστάσεις και πολιτικές διαφωνίες
Τον Ιούλιο του 2025 η κυπριακή κυβέρνηση κατέθεσε νομοσχέδια για τη δημιουργία ξεχωριστού θεσμού Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου, στον οποίο θα περάσουν οι αρμοδιότητες ποινικής δίωξης, καθώς και για τη θέσπιση μηχανισμού επανεξέτασης των αποφάσεων περί μη άσκησης ή παύσης διώξεων. Η πρωτοβουλία έχει ωστόσο μείνει στα χαρτιά, εξαιτίας συνταγματικών αντιρρήσεων και πολιτικών διαφωνιών.
Ο Γενικός Εισαγγελέας Γιώργος Σαββίδης έχει διατυπώσει επιφυλάξεις για τη συνταγματικότητα του διαχωρισμού, ενώ οι διαφορές μεταξύ των κομμάτων στη Βουλή έχουν καθυστερήσει ακόμη περισσότερο την προώθηση των νομοσχεδίων.
Η περιορισμένη πρόοδος αποτυπώνεται και στην Έκθεση της Κομισιόν για το Κράτος Δικαίου του 2026, η οποία επισημαίνει επιπλέον τις μεγάλες καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης και την ανάγκη να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των θεσμών κατά της διαφθοράς.