Ασαφής παραμένει η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στην κλιμακούμενη κρίση στο Ιράν, μετά και τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ από τον Λευκό Οίκο. Ο πρώην πρόεδρος ανέφερε την Τετάρτη ότι, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλέστηκε, οι δολοφονίες διαδηλωτών έχουν σταματήσει, χωρίς ωστόσο να αποκλείσει το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο προχώρησαν σε μερική αποχώρηση προσωπικού από την αεροπορική βάση Αλ-Ουντέιντ στο Κατάρ, τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Μέση Ανατολή. Αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την κίνηση «προληπτικό μέτρο» για την ασφάλεια του προσωπικού, με την κυβέρνηση του Κατάρ να επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για καθαρά μέτρο ασφαλείας εν μέσω της κρίσης.
Παράλληλα, το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε το προσωρινό κλείσιμο της πρεσβείας του Ηνωμένου Βασιλείου στην Τεχεράνη, η οποία πλέον λειτουργεί εξ αποστάσεως. Αντίστοιχα προληπτικά μέτρα λαμβάνονται και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ διεθνείς αεροπορικές εταιρείες αποφεύγουν τον εναέριο χώρο του Ιράν και του Ιράκ.
Στο επίκεντρο της έντασης βρίσκονται και οι αμερικανικές δυνάμεις στον Περσικό Κόλπο. Εκτός από το Κατάρ, οι ΗΠΑ διατηρούν σημαντική στρατιωτική παρουσία στο Μπαχρέιν, όπου εδρεύει ο Πέμπτος Στόλος του αμερικανικού Ναυτικού. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει χώρες της περιοχής –μεταξύ αυτών τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Τουρκία– πως αμερικανικές βάσεις στο έδαφός τους θα αποτελέσουν στόχο σε περίπτωση επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν.
Την ανησυχία ενίσχυσε και το αιφνιδιαστικό, πολύωρο κλείσιμο του ιρανικού εναέριου χώρου, χωρίς επίσημη εξήγηση. Το μέτρο οδήγησε αεροπορικές εταιρείες σε εκτροπή πτήσεων βόρεια και νότια της χώρας, πριν ο εναέριος χώρος ανοίξει ξανά νωρίς το πρωί της Πέμπτης, με την επανέναρξη εσωτερικών πτήσεων.
Η Τεχεράνη κατηγορεί ανοιχτά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ότι υποκινούν τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών δηλώνει ότι η χώρα του «είναι έτοιμη για διαπραγματεύσεις», καλώντας την Ουάσιγκτον να επιλέξει τη διπλωματία αντί της στρατιωτικής σύγκρουσης.
Παρά τη στρατιωτική κινητικότητα, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος στις δημόσιες τοποθετήσεις του. Όπως είπε, έχει ενημερωθεί από «σημαντικές πηγές από την άλλη πλευρά» ότι δεν πρόκειται να πραγματοποιηθούν μαζικές εκτελέσεις διαδηλωτών, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν επαληθευτεί από τις αμερικανικές αρχές. Ερωτηθείς εάν η στρατιωτική επιλογή αποσύρεται από το τραπέζι, απάντησε ότι η κυβέρνησή του «θα παρακολουθήσει την κατάσταση».
Λίγες ώρες αργότερα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε σε συνέντευξή του ότι «δεν θα υπάρξει απαγχονισμός σήμερα ή αύριο», υποστηρίζοντας πως η κυβέρνηση έχει «υπό πλήρη έλεγχο» την κατάσταση, ενώ επανέλαβε κατηγορίες κατά του Ισραήλ για υποκίνηση της βίας.
Οι ιρανικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου λόγω της επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών, μετατράπηκαν σε βίαιες συγκρούσεις εξαιτίας «ξένων στοιχείων». Αντίθετα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων δίνουν δραματικά διαφορετική εικόνα, κάνοντας λόγο για χιλιάδες νεκρούς και δεκάδες χιλιάδες συλλήψεις, ενώ περιγράφουν την καταστολή ως άνευ προηγουμένου.
Η διεθνής αντίδραση εντείνεται. Τα κράτη της G7 δηλώνουν «βαθιά ανήσυχα» και προειδοποιούν με νέες κυρώσεις, ενώ το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναμένεται να συνεδριάσει κατόπιν αιτήματος των ΗΠΑ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η υπόθεση 26χρονου διαδηλωτή, του Ερφάν Σολτάνι, η εκτέλεση του οποίου –σύμφωνα με την οικογένειά του– αναβλήθηκε την τελευταία στιγμή, χωρίς ωστόσο να έχει αφεθεί ελεύθερος. Η υπόθεση αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά καταγγελιών για θανατικές ποινές και αυθαίρετες συλλήψεις, ενισχύοντας το κλίμα διεθνούς πίεσης προς την Τεχεράνη.
Πηγές: Associated Press, Reuters, AFP