«Είναι ένας τρελός κόσμος» συνηθίζει να λέει ο Ντόναλντ Τραμπ – και τις τελευταίες ημέρες η φράση αυτή μοιάζει να συνοψίζει το κλίμα που επικρατεί διεθνώς. Η επιρροή του Αμερικανού προέδρου στην παγκόσμια ψυχολογία κορυφώθηκε, δημιουργώντας ένταση που ξεκίνησε από την Ουάσινγκτον και απλώθηκε μέχρι τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
Το βασικό ερώτημα ήταν αν ο Τραμπ θα προχωρήσει σε στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, τηρώντας τις δημόσιες δεσμεύσεις του για στήριξη των διαδηλωτών μετά τη σκληρή καταστολή, ή αν θα επιλέξει την αναμονή, βασιζόμενος σε αμφίβολες διαβεβαιώσεις από την Τεχεράνη ότι οι εκτελέσεις θα σταματήσουν. Ο ίδιος, πιστός στο γνώριμο ύφος του, περιορίστηκε να δηλώσει ότι «θα δούμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση», αφήνοντας τους πάντες σε αγωνία.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, αυτή η αβεβαιότητα δεν είναι τυχαία, αλλά μέρος της πολιτικής του: ο Τραμπ εμφανίζεται σαν μαέστρος που ενορχηστρώνει απειλές, υπαινιγμούς και προσβολές, όχι για να επιβάλει τάξη, αλλά για να κρατά τον κόσμο σε διαρκή αναστάτωση. Ακόμη και όταν ρωτήθηκε πώς μπορεί να εμπιστευτεί ένα καθεστώς που κατηγορείται για μαζικές δολοφονίες πολιτών, απάντησε με αινιγματικό τρόπο, λέγοντας ότι «όλοι θα μάθουμε τι ισχύει».
Η εικόνα έγινε ακόμη πιο σουρεαλιστική όταν ο πρόεδρος συζητούσε ζητήματα πολέμου και ειρήνης στο Οβάλ Γραφείο, στο περιθώριο εκδήλωσης για… την προώθηση του πλήρους γάλακτος στα σχολεία, κάνοντας παρεκβάσεις που μπέρδεψαν ακόμη περισσότερο τους δημοσιογράφους.
Την ίδια ημέρα, στο προσκήνιο ήρθε και το ζήτημα της Γροιλανδίας. Αντιπροσωπείες από τη Δανία και τη Γροιλανδία βρέθηκαν στον Λευκό Οίκο για να καταστήσουν σαφές ότι το νησί δεν είναι προς πώληση, μετά τις επανειλημμένες αναφορές του Τραμπ σε προσάρτησή του. Αυτό που στην πρώτη του θητεία έμοιαζε με γραφικό αστείο, στη δεύτερη αντιμετωπίζεται πλέον με απόλυτη σοβαρότητα από Ευρωπαίους ηγέτες, καθώς η Γροιλανδία αποτελεί έδαφος του ΝΑΤΟ.
Η κατάσταση κλιμακώθηκε όταν η Δανία ανακοίνωσε ενίσχυση της στρατιωτικής της παρουσίας στο νησί, με στήριξη και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Παρότι οι κινήσεις αυτές είναι κυρίως συμβολικές, το μήνυμα είναι ισχυρό: ευρωπαϊκά κράτη δηλώνουν έτοιμα να υπερασπιστούν έδαφος του ΝΑΤΟ, όχι απέναντι σε παραδοσιακούς αντιπάλους, αλλά απέναντι στις πιέσεις του ίδιου του προέδρου των ΗΠΑ.
Παράλληλα, ο Τραμπ συνεχίζει να διαχειρίζεται πολλαπλές κρίσεις χωρίς εμφανή στρατηγική, βασιζόμενος στο ένστικτο και την απρόβλεπτη συμπεριφορά του. Οι υποστηρικτές του θεωρούν ότι αυτή η τακτική ενισχύει την ισχύ των ΗΠΑ, καθώς κρατά φίλους και αντιπάλους σε διαρκή αβεβαιότητα. Οι επικριτές του, ωστόσο, βλέπουν έναν πρόεδρο που ζογκλάρει επικίνδυνα με κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Η περίπτωση του Ιράν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ενώ όλα έδειχναν ότι οι ΗΠΑ ετοιμάζονταν για νέα στρατιωτική επέμβαση, με εκκενώσεις προσωπικού και κλείσιμο εναέριου χώρου, ο Τραμπ δεν έδωσε τελική απάντηση. Την ίδια στιγμή, με δημόσιες αναρτήσεις του ενθάρρυνε ανοιχτά τους Ιρανούς διαδηλωτές, δημιουργώντας προσδοκίες για αμερικανική παρέμβαση.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν τελικά δεν υπάρξει καμία δράση, ο Τραμπ κινδυνεύει να κατηγορηθεί για στρατηγική και ηθική αποτυχία. Από την άλλη, μια στρατιωτική επιχείρηση θα ήταν γεμάτη ρίσκα, χωρίς εγγυήσεις για το αποτέλεσμα.
Σε κάθε περίπτωση, το σκηνικό παραμένει ρευστό. Οι απειλές, οι μπλόφες και η διαρκής ένταση μπορεί να λειτουργούν προσωρινά, αλλά δύσκολα αποτελούν μακροπρόθεσμη στρατηγική. Όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο Τραμπ, ζούμε σε έναν «τρελό κόσμο» – και προς το παρόν, κανείς δεν γνωρίζει ποια θα είναι η επόμενη κίνησή του.