Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το σύνθημα για την εκκίνηση της διαδικασίας Συνταγματικής Αναθεώρησης, παρουσιάζοντας ένα φιλόδοξο πλάνο εκσυγχρονισμού του καταστατικού χάρτη της χώρας. Με κεντρικό στόχο τη μετάβαση σε ένα σύγχρονο μοντέλο διακυβέρνησης που να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του 21ου αιώνα, όπως η κλιματική κρίση και η τεχνητή νοημοσύνη, ο Πρωθυπουργός απηύθυνε κάλεσμα για ευρύτερες συναινέσεις μακριά από κομματικές περιχαρακώσεις.
Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η ριζική αλλαγή του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών με την ουσιαστική συμμετοχή τακτικών δικαστών, καθώς και η άρση του κρατικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση με την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων.
Παράλληλα, προτείνεται η καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης μέσω της επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων από τους ίδιους τους δικαστές, αλλά και η θέσπιση αυστηρών δικλίδων για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην αναμόρφωση της δημόσιας διοίκησης, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να προαναγγέλλει επαναπροσδιορισμό της έννοιας της μονιμότητας και εισαγωγή συστημάτων διαρκούς αξιολόγησης. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει την κατάθεση προτάσεων από τη γαλάζια παράταξη εντός του Φεβρουαρίου, την παρουσίαση της τελικής εισήγησης τον Μάρτιο και τη σύσταση της προαναθεωρητικής επιτροπής της Βουλής τον Απρίλιο. Το εγχείρημα συντονίζει μια ισχυρή ομάδα κρούσης με επικεφαλής τον Γιώργο Γεραπετρίτη και τον Στέλιο Κουτνατζή, ενώ ρόλο εισηγητή θα αναλάβει ο Ευριπίδης Στυλιανίδης.
Όλο το διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη
Σήμερα ανοίγουμε τον διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, κάνοντας πράξη μία ακόμη θεσμική μας δέσμευση. Ως Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, θέλησα να έχω πρώτα τις απόψεις της Κοινοβουλευτικής μας Ομάδας. Έτσι, απευθύνομαι με επιστολή μου στα μέλη της, ώστε οι θέσεις τους να ενσωματωθούν στην τελική μας εισήγηση μέσα στον Μάρτιο. Πρόκειται, άλλωστε, για ένα ζήτημα το οποίο αφορά συνολικά τη δημόσια ζωή, αλλά, τελικά, και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά.
Είναι αλήθεια ότι επί 50 χρόνια το Σύνταγμα του 1975 εξασφάλισε ομαλότητα και πολιτική σταθερότητα. Είναι ένα κείμενο «ζωντανό». Δεν παύει, ωστόσο, να ανήκει στον 20ό αιώνα. Συνεπώς, είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής και συμβαδίζοντας με νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.
Είναι γνωστό ότι πιστεύω βαθιά στην αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών σε υποθέσεις τυχόν ποινικής ευθύνης Υπουργών ενώ αυτοί ασκούν τα καθήκοντά τους. Την αλλαγή του άρθρου 86, άλλωστε, την υπερασπίζομαι εδώ και 20 χρόνια. Το ίδιο σαφής είναι και η προσήλωσή μου στη μάχη με το «βαθύ κράτος». Γιατί μία δημόσια διοίκηση φιλική και αποτελεσματική πρέπει, πλέον, να έχει ως κινητήρια δύναμη τη διαρκή αξιολόγηση και να θέσει την έννοια της μονιμότητας σε μία εντελώς νέα βάση.
Έχω στηρίξει, επίσης, την άρση του αναχρονιστικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την ίδρυση και μη κρατικών πανεπιστημίων. Όπως και την προστασία του θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας. Ενώ έχω εισηγηθεί και τη μεγαλύτερη, πιο ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, μία πρόσθετη θωράκιση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.
Επαναλαμβάνω ότι πρόθεσή μας είναι μία γενναία, μία τολμηρή Συνταγματική Αναθεώρηση, που θα απαντά στις ανάγκες των εξελίξεων. Γι’ αυτό θα πρέπει, οπωσδήποτε, να προβλέπει και δικλίδες οι οποίες θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων, ώστε η χώρα να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού. Αυτά που κρύβουν τις ολέθριες συνέπειες που προκαλούν. Κάτι που, δυστυχώς, έχουμε πληρώσει ακριβά.
Μοιράζομαι λοιπόν μαζί σας αυτές τις πρώτες σκέψεις, καλώντας κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό προβληματισμό. Με θετικές προτάσεις και αίσθηση της κοινής ευθύνης απέναντι στην πατρίδα και στο μέλλον. Ένα αίτημα της ίδιας της κοινωνίας, που αναζητά ευρύτερες συναινέσεις. Με επιχειρήματα ουσίας πέρα από κομματικές σκοπιμότητες και στόχο μία σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία. Ένα δυναμικό βήμα προόδου που πρέπει αλλά και μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί.
Εξάλλου, το ίδιο το Σύνταγμα μας επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις αν θέλουμε πραγματικά να πετύχουμε τις μεγάλες αλλαγές που χρειάζεται ο καταστατικός μας χάρτης.
Εύχομαι η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης να αποτελέσει μια απάντηση στην τοξικότητα και τη στείρα κομματική περιχαράκωση που διακρίνει το πολιτικό μας σύστημα.