Λίγες εβδομάδες μετά την έλευση του νέου έτους, εικόνες από το κέντρο της Αθήνας επαναφέρουν μια επίμονη κοινωνική πραγματικότητα. Πίσω από το κτίριο του ΟΣΕ, κοντά στην πλατεία Βάθη και στην οδό Ιάσωνος στο Μεταξουργείο, δεκάδες άνθρωποι υποδέχθηκαν το 2026 στον δρόμο. Πρόκειται κυρίως για εξαρτημένους από ναρκωτικές ουσίες, πολλοί εκ των οποίων ζουν σε καθεστώς αστεγίας ή ακραίας επισφάλειας, κάνοντας χρήση σε κοινή θέα, σε πεζοδρόμια και εγκαταλελειμμένα σημεία.
Οι εικόνες που καταγράφονται στο σχετικό βίντεο δεν είναι μεμονωμένες, αλλά ενδεικτικές μιας παγιωμένης καθημερινότητας για κατοίκους και επαγγελματίες της περιοχής: δημόσια χρήση ουσιών, σε μικρή απόσταση από κατοικίες και καταστήματα.
Η Αγγελική, χρήστρια για χρόνια, περιγράφει τον φαύλο κύκλο της εξάρτησης, όπου η αναζήτηση της επόμενης δόσης καθορίζει κάθε σκέψη και πράξη, με τον φόβο της στέρησης να κυριαρχεί από το πρωί έως το βράδυ.
Στο Μεταξουργείο, λίγα 24ωρα μετά την Πρωτοχρονιά, ασθενοφόρο κλήθηκε για περιστατικό απώλειας αισθήσεων ύστερα από χρήση ηρωίνης — ένα συμβάν που οι εργαζόμενοι στον δρόμο θεωρούν πλέον συνηθισμένο. Όπως επισημαίνουν, οι «πιάτσες» μετακινούνται σε κοντινές αποστάσεις, χωρίς όμως να εξαφανίζονται.
Ο Σωτήρης Παπαδόπουλος, από την ομάδα Street Work του ΟΚΑΝΑ, εξηγεί ότι από τη δεκαετία του ’90 η συγκέντρωση χρηστών εντοπίζεται κυρίως στο κέντρο λόγω ανωνυμίας, με τις μετατοπίσεις να περιορίζονται σε λίγα τετράγωνα. Παράλληλα, διαχωρίζει τα σημεία χρήσης ανάλογα με το είδος ουσιών, σημειώνοντας ότι οι περισσότεροι είναι πολυχρήστες.
Τα στοιχεία ΟΚΑΝΑ και EMCDDA επιβεβαιώνουν την εικόνα: δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν προβληματική σχέση με ουσίες, με υψηλή συγκέντρωση στα μεγάλα αστικά κέντρα και έντονη σύνδεση με την αστεγία και τα ψυχικά νοσήματα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εξάπλωση φθηνών και επικίνδυνων ουσιών, όπως το «σίσα».
Η συγκεκριμένη ουσία, σύμφωνα με μαρτυρίες χρηστών και κοινωνικών λειτουργών, συνδέεται συχνά με αυξημένη βία στον δρόμο και συγκρούσεις μεταξύ ομάδων ή διακινητών.
Πολλοί από όσους καταλήγουν στον δρόμο έχουν προηγουμένως βιώσει ρήξεις με το οικογενειακό περιβάλλον. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποκοπή χωρίς υποστηρικτικό πλαίσιο εντείνει τον κίνδυνο εκμετάλλευσης, παραβατικότητας και επιδείνωσης της υγείας.
Ωστόσο, μέσα σε αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα, καταγράφονται και ιστορίες απεξάρτησης. Πρώην χρήστες που εντάχθηκαν σε θεραπευτικά προγράμματα μιλούν για μια επίπονη αλλά εφικτή διαδρομή επανένταξης, με τους φορείς να τονίζουν ότι τα ποσοστά επιτυχίας αυξάνονται όταν υπάρχει μακροχρόνια υποστήριξη.
Για πολλούς ανθρώπους του δρόμου, η αλλαγή του χρόνου δεν σηματοδότησε και αλλαγή ζωής. Οι πιάτσες στο κέντρο της Αθήνας παραμένουν παρούσες — μετακινούμενες αλλά σταθερές — όσο η εξάρτηση, η αστεγία και η ψυχική νόσος συνεχίζουν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά.