Η σημερινή επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Τουρκία πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον, που μόνο «ήρεμα νερά» δεν θυμίζει. Τις τελευταίες ημέρες, οι δηλώσεις του Τούρκου υπ. Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και του εκπροσώπου του ΑΚΡ Ομέρ Τσελίκ επανέφεραν με ωμό τρόπο το σύνολο της αναθεωρητικής ατζέντας της Άγκυρας: «Γκρίζες ζώνες», αποστρατιωτικοποίηση νησιών, αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Και σαν να μην έφταναν οι λεκτικές προκλήσεις, ήρθε και η κίνηση ουσίας με την έκδοση ΝAVTEX, αορίστου διάρκειας, η οποία επιχειρεί να αποτυπώσει επί χάρτου μια de facto διχοτόμηση του Αιγαίου. Πρόκειται για επιλογή, που δεν εντάσσεται σε συγκυριακή ένταση, αλλά σε στρατηγική συνέχειας. Η Τουρκία δεν αντιδρά, σχεδιάζει... Και δοκιμάζει!
Η χρονική σύμπτωση των δηλώσεων Φιντάν και Τσελίκ με την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού δεν είναι τυχαία. Η Άγκυρα επιδιώκει να προσέλθει στο τραπέζι του διαλόγου έχοντας προηγουμένως «ανεβάσει τον πήχη» των διεκδικήσεων. Είναι η κλασική τακτική του τουρκικού αναθεωρητισμού: Δημιουργία τετελεσμένων στο πεδίο, σκλήρυνση ρητορικής και κατόπιν διαπραγμάτευση από θέση πίεσης.
Αυτή η συμπεριφορά δεν μπορεί να υποτιμηθεί, αλλά ούτε και να εξωραϊστεί. Η Τουρκία, παρά τα ανοίγματα προς τη Δύση, δεν έχει μετακινηθεί ούτε χιλιοστό από τον πυρήνα της στρατηγικής της στο Αιγαίο. Αντιθέτως, προσπαθεί να επενδύσει σε μια «θεσμική κανονικοποίηση» των αμφισβητήσεών της. Μια NAVTEX, που κόβει στα δύο το Αιγαίο, δεν είναι τεχνική πράξη, είναι πολιτικό μήνυμα!
Η παρουσία, ωστόσο, του πρωθυπουργού στην Άγκυρα δεν πρέπει να σημαίνει αποδοχή της τουρκικής ατζέντας ή παραχώρηση… Πρέπει να γίνει σαφές, ότι η Ελλάδα, αφενός, προσέρχεται στον διάλογο γιατί δεν τον φοβάται και αφετέρου ότι τον κάνει με σαφείς κόκκινες γραμμές!
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Τουρκία είναι έτοιμη να συζητήσει στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου ή αν επιδιώκει έναν διάλογο «εφ’ όλης της ύλης» με στόχο την αναθεώρηση συνθηκών και ισορροπιών. Οι πρόσφατες τοποθετήσεις Φιντάν και Τσελίκ δείχνουν ότι η Άγκυρα παραμένει εγκλωβισμένη στη δεύτερη επιλογή.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σημερινή επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν είναι μια εθιμοτυπική επίσκεψη. Είναι μια δοκιμασία προθέσεων. Αν η Τουρκία συνεχίσει να εκδίδει NAVTEX αορίστου διάρκειας και να μιλά για «αμφισβητούμενες περιοχές», τότε το αφήγημα περί εξομάλυνσης αποδεικνύεται προσχηματικό.
Η Ελλάδα οφείλει να επιμείνει σε μία και μόνη διαφορά προς επίλυση, αυτήν της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Οτιδήποτε πέραν αυτού δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Ο διάλογος έχει αξία, μόνο όταν δεν μετατρέπεται σε όχημα νομιμοποίησης αναθεωρητικών αξιώσεων.
Εν κατακλείδι, η Αθήνα προσέρχεται στην Άγκυρα με γνώση. Η περίοδος των διερευνητικών επαφών χωρίς αντίκρισμα έχει παρέλθει και η «διπλωματία της φωτογραφίας» δεν αρκεί πλέον. Αν η Τουρκία επιδιώκει μια πραγματική επανεκκίνηση, οφείλει να αντιληφθεί, ότι η γέφυρα του διαλόγου δεν μπορεί να στηρίζεται σε θεμέλια αμφισβήτησης κυριαρχίας.
Το διακύβευμα της σημερινής συνάντησης είναι σαφές: Θα επικρατήσει η λογική της σταθερότητας ή η εμμονή σε μια αναθεωρητική ατζέντα, που προκαλεί στην περιοχή μια κατάσταση τεχνιτής έντασης; Η απάντηση δεν θα δοθεί στις κοινές δηλώσεις, αλλά στο πεδίο. Εκεί, όπου οι χάρτες της αυθαιρεσίας θα πρέπει επιτέλους να παραχωρήσουν τη θέση τους στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Η Ελλάδα είναι έτοιμη για το πρώτο… Μένει να αποδειχθεί αν η Τουρκία μπορεί να αποχωριστεί το δεύτερο!
ΠΗΓΗ: tomanifesto.gr