Κάθε λίγα χρόνια, οι διεθνείς αναλυτές σπεύδουν να συντάξουν τον «επικήδειο» της αμερικανικής ισχύος, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν εξαντληθεί από τους πολέμους στη Μέση Ανατολή, είναι διχασμένες στο εσωτερικό τους και παραδίδουν τα πρωτεία στον «σινικό αιώνα».
Παρότι η εύκολη κυριαρχία της δεκαετίας του '90 ανήκει στο παρελθόν, η πραγματικότητα δείχνει κάτι διαφορετικό: η αμερικανική πρωτοκαθεδρία δεν αντικαθίσταται, αλλά αμφισβητείται έντονα.
Μια δύναμη παρακμάζει όταν οι άλλοι παύουν να την έχουν ανάγκη, όμως σήμερα, σε κάθε κρίση —από την ασφάλεια των στενών του Ορμούζ έως την αλυσίδα εφοδιασμού των ημιαγωγών— όλα τα κράτη εξακολουθούν να στρέφουν το βλέμμα στην Ουάσιγκτον για απαντήσεις.
Η στρατηγική σημασία του Κόλπου και η Κίνα
Παρά την ενεργειακή αυτάρκεια των ΗΠΑ, ο Περσικός Κόλπος παραμένει ζωτικής σημασίας, όχι ως «πρατήριο καυσίμων» για την Αμερική, αλλά ως η βαλβίδα πίεσης της παγκόσμιας οικονομίας. Η Κίνα και η Ασία εξαρτώνται από αυτή τη διαδρομή. Όποιος ελέγχει τη σταθερότητα αυτών των οδών, διαθέτει γεωπολιτικό μοχλό πίεσης.
Ενώ το Πεκίνο μπορεί να αγοράζει πετρέλαιο και να χτίζει υποδομές, αδυνατεί ακόμα να αντικαταστήσει την αμερικανική αμυντική αρχιτεκτονική. Η Ουάσιγκτον δεν επιδιώκει να «κατέχει» τον Κόλπο, αλλά να εμποδίσει την Κίνα να μετατρέψει την οικονομική της εξάρτηση σε στρατηγική κυριαρχία, κρατώντας τα κράτη της περιοχής προσδεδεμένα στα αμερικανικά συστήματα ασφάλειας και τεχνολογίας.
Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του 2025
Η νέα αμερικανική στρατηγική του 2025 αντανακλά μια σκληρή στροφή προς τον ρεαλισμό. Δεν μοιάζει με κήρυγμα για την παγκόσμια τάξη, αλλά με έναν ψυχρό έλεγχο ισχύος.
Το κέντρο βάρους μετατοπίζεται: η Ουάσιγκτον παραδέχεται το λάθος της μεταφοράς παραγωγικής ισχύος στην Κίνα και απαντά με την «επανεκβιομηχάνιση» και την ασφάλεια των αλυσίδων εφοδιασμού. Η αντιπαράθεση με το Πεκίνο δεν είναι πλέον θεωρητική ή ιδεολογική, αλλά αφορά το «σκληρό υλικό» της ισχύος: χάλυβας, μικροτσίπ, λιμάνια, ορυκτά και αλγόριθμοι.
Ινδο-Ειρηνικός: Το θέατρο της παγκόσμιας σύγκρουσης
Ο Ινδο-Ειρηνικός αποτελεί την κεντρική σκηνή αυτού του αγώνα. Η Ταϊβάν δεν είναι απλώς ένα σύμβολο δημοκρατίας, αλλά το παγκόσμιο κέντρο παραγωγής ημιαγωγών και ένα κρίσιμο γεωγραφικό σημείο. Αν η Κίνα την έθετε υπό τον έλεγχό της, θα ανέτρεπε την ισορροπία σε ολόκληρο τον Δυτικό Ειρηνικό. Αντίστοιχα, στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, οι χώρες της περιοχής —από την Αυστραλία έως το Βιετνάμ— δεν προσαρμόζονται στη σινική υπεροχή, αλλά ενισχύουν τους δεσμούς τους με τις ΗΠΑ, φοβούμενες την ηγεμονία του Πεκίνου.
Το αμερικανικό οικοσύστημα και η Ευρώπη
Παρά τις φωνές περί «υπερεξάπλωσης», η αμερικανική ισχύς δεν μετριέται μόνο με στρατιώτες, αλλά με ένα μοναδικό δίκτυο: νομίσματα, πανεπιστήμια, λογισμικό, συμμαχίες και θεσμική μνήμη. Η Κίνα, παρά την άνοδό της, δεν έχει οικοδομήσει κάτι αντίστοιχο. Ακόμα και η Ευρώπη, παρά τη ρητορική περί «στρατηγικής αυτονομίας», παραμένει οργανικά δεμένη στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, στερούμενη ενιαίας στρατηγικής βούλησης.
Συμπερασματικά, η εποχή της «άκοπης» κυριαρχίας των ΗΠΑ έχει τελειώσει, αλλά όχι η κυριαρχία η ίδια. Ο κόσμος δεν είναι «μετα-αμερικανικός», αλλά ένας αμερικανοκεντρικός κόσμος υπό πίεση. Η Στρατηγική του 2025 δείχνει ότι οι ΗΠΑ αναδιοργανώνονται με στόχο να στερήσουν από την Κίνα τις προϋποθέσεις να γίνει η οργανωτική δύναμη του επόμενου αιώνα. Όσο οι κρίσεις του πλανήτη απαιτούν αμερικανικές απαντήσεις, ο «επικήδειος» της Αμερικής θα παραμένει πρόωρος.