Μια σύνθετη στρατηγική ισορροπιών, που βασίζεται σε καθαρά χρησιμοθηρικά κριτήρια, εφαρμόζει στην εξωτερική πολιτική της Συρίας ο πρόεδρος της χώρας, Αχμέντ αλ Σάραα. Τη στιγμή που η Ευρώπη κινείται προς την ομαλοποίηση των σχέσεων με τη Δαμασκό και τη χαλάρωση των πολυετών κυρώσεων, ρωσικά εμπορικά πλοία συνεχίζουν να καταπλέουν στα συριακά λιμάνια, μεταφέροντας πετρέλαιο και στρατιωτική υποστήριξη που κρατούν το κράτος όρθιο.
Αυτή η εμφανής αντίφαση αποτελεί το σήμα κατατεθέν της πολιτικής του Σάραα. Έχοντας κληρονομήσει μια κατεστραμμένη χώρα μετά από 14 χρόνια πολέμου, ο Σύρος πρόεδρος αποφεύγει την πλήρη πρόσδεση σε κάποιο γεωπολιτικό στρατόπεδο.
Αντίθετα, επιχειρεί να μετατρέψει τη Συρία από ιδεολογικό προπύργιο —όπως ήταν επί των δεκαετιών της άκαμπτης διακυβέρνησης της οικογένειας Άσαντ— σε ένα κράτος συναλλαγών, ικανό να συνομιλεί ταυτόχρονα με αλληλοσυγκρουόμενες δυνάμεις.
Το περίπλοκο τρίγωνο ανάμεσα σε Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία
Η διπλωματική αυτή στρατηγική δοκιμάζεται έντονα σε τρία διαφορετικά μέτωπα.
Πρώτον, στην προσέγγιση με την Ευρώπη, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επαναλειτουργούν τις πρεσβείες τους στη Δαμασκό, με κύριο κίνητρο την ανάγκη σταθεροποίησης της περιοχής για τον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών. Αν και η Ευρώπη ήλπιζε ότι το άνοιγμα αυτό θα οδηγούσε στην απομάκρυνση των ρωσικών βάσεων (όπως στη Χμεϊμίμ και την Ταρτούς), προς το παρόν ανέχεται τους ελιγμούς της Δαμασκού προκειμένου να αποτραπεί μια νέα κατάρρευση του συριακού κράτους.
Δεύτερον, όσον αφορά τη διατήρηση των δεσμών με τη Μόσχα, ο Σάραα έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ρωσία διαδραματίζει σταθεροποιητικό ρόλο, εξασφαλίζοντας κρίσιμους ενεργειακούς πόρους. Η συνεργασία αυτή επέτρεψε τη βελτίωση της ηλεκτροδότησης στη χώρα, ενώ η εξάρτηση του συριακού στρατού από ρωσικά οπλικά συστήματα καθιστά τη Μόσχα έναν αναγκαίο εταίρο.
Τρίτον, σε μια κίνηση που προκάλεσε αίσθηση, ο Σάραα πραγματοποίησε ένα απροσδόκητο άνοιγμα στο Κίεβο υποδεχόμενος στη Δαμασκό τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι για συνομιλίες γύρω από την ασφάλεια και την ανοικοδόμηση. Για το Κίεβο, το γεγονός ότι η Συρία έπαψε να λειτουργεί ως τυφλό υποχείριο της Μόσχας —όπως επί Άσαντ, όταν στρατολογούνταν Σύροι μισθοφόροι για το ουκρανικό μέτωπο— αποτελεί σημαντική διπλωματική νίκη, ακόμη κι αν η Δαμασκός διατηρεί σχέσεις με το Κρεμλίνο.
Η στάση των ΗΠΑ και οι εσωτερικοί κίνδυνοι
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον επέλεξε μια πιο ευέλικτη στάση, παραδίδοντας στη Δαμασκό μια λίστα όρων για την άρση των κυρώσεων, από την οποία ωστόσο απουσίαζε η απαίτηση για απομάκρυνση των ρωσικών στρατευμάτων. Παρ' όλα αυτά, Αμερικανοί νομοθέτες εκφράζουν σκεπτικισμό για τις παραχωρήσεις προς τη Συρία χωρίς απτά γεωπολιτικά ανταλλάγματα.
Η στρατηγική του Σάραα συναντά εμπόδια και στο εσωτερικό της χώρας, καθώς μεγάλο μέρος του πληθυσμού δυσκολείται να αποδεχθεί τη συμφιλίωση με τη Ρωσία, η αεροπορία της οποίας ισοπέδωσε ολόκληρες συριακές πόλεις κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.
Προς το παρόν, ο Σάραα καταφέρνει να πείθει τις αντίπαλες δυνάμεις ότι η Συρία πρέπει να παραμείνει ανοιχτή προς όλους. Η πραγματική δοκιμασία για τη Δαμασκό θα ξεκινήσει όταν κάποιος από τους διεθνείς παίκτες απαιτήσει από τη Συρία να σταματήσει τις ισορροπίες και να επιλέξει οριστικά στρατόπεδο.