Βαθιά πολιτική κρίση συνταράσσει την Τουρκία μετά τη δικαστική απόφαση που ακύρωσε το συνέδριο του 2023 και απομάκρυνε την ηγεσία του Κεμαλικού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (CHP), της κύριας δύναμης της αντιπολίτευσης.
Οι βίαιες εικόνες με τις δυνάμεις καταστολής να εισβάλλουν στα γραφεία του κόμματος με δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες έχουν προκαλέσει έντονη κοινωνική αγανάκτηση, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους, που κάνουν λόγο για «δικαστικό πραξικόπημα».
Η υπόθεση έχει ξεφύγει από τα όρια μιας εσωκομματικής διαμάχης και εξελίσσεται σε μείζονα σύγκρουση για τη δημοκρατική νομιμοποίηση στη χώρα.
Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η παρέμβαση αυτή αντανακλά την ανησυχία της ισλαμικής κυβέρνησης του Ταγίπ Ερντογάν (AKP) για τη φθίνουσα λαϊκή της απήχηση, έχοντας ως απώτερο στόχο την εξόντωση δημοφιλών αντιπάλων, όπως ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, και ο δήμαρχος Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς.
Οικονομική φθορά και ενεργειακό σοκ
Η πολιτική αβεβαιότητα επιβαρύνει την ήδη εύθραυστη τουρκική οικονομία, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια συνεχιζόμενη κρίση χρέους και εξωτερική ευαλωτότητα. Η τουρκική λίρα δέχεται νέες έντονες πιέσεις, με το δολάριο να ξεπερνά τις 45,9 λίρες, επηρεασμένη από το ενεργειακό σοκ που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ.
Η εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 110-120 δολάρια το βαρέλι διογκώνει το εισαγωγικό κόστος και συντηρεί τον πληθωρισμό σε επίπεδα άνω του 32%.
Αν και η Κεντρική Τράπεζα διατηρεί τα επιτόκια στο υψηλό 37% και παρεμβαίνει δαπανώντας δισεκατομμύρια σε συνάλλαγμα και χρυσό, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η κατάσταση «ελεγχόμενης φθοράς» δεν είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμη.
Οι συνολικές δανειακές ανάγκες της χώρας αναμένεται να αυξηθούν κατά 62%, αγγίζοντας τα 6,382 τρισεκατομμύρια λίρες, εξαιτίας των λήξεων χρέους και του αυξημένου κόστους αναχρηματοδότησης.
Σενάρια για πρόωρες εκλογές και δημογραφικό αδιέξοδο
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αναλυτές εκτιμούν ότι ο Ερντογάν δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει την εξουσία μετά τη λήξη της θητείας του και αναζητά τρόπους παράκαμψης των συνταγματικών περιορισμών. Εκμεταλλευόμενος το άρθρο 116 του Συντάγματος, ο Τούρκος Πρόεδρος επιχειρεί να εξασφαλίσει τη στήριξη των τριών πέμπτων της Εθνοσυνέλευσης μέσω μικρότερων κομμάτων και ανεξάρτητων βουλευτών.
Θεωρούν ότι ο διχασμός στο CHP διευκολύνει τους σχεδιασμούς του Ερντογάν, ο οποίος ενδέχεται να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές το φθινόπωρο του 2027 για να κερδίσει μια νέα πλήρη πενταετία. Παράλληλα, σημειώνει ότι στην τουρκική παράδοση η διαδοχή καθορίζεται από τον ισχυρότερο παράγοντα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ο Εκρέμ Ιμάμογλου να αναδειχθεί μελλοντικά σε διάδοχη κατάσταση με την ανοχή του ίδιου του συστήματος.
Η εσωτερική κρίση επιτείνεται από ένα βαθύ δημογραφικό πρόβλημα, καθώς ο δείκτης γεννήσεων έχει υποχωρήσει στο 1,42 παιδί ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το όριο αναπλήρωσης. Η οικονομική στενότητα και η ακρίβεια στα μεγάλα αστικά κέντρα αναγκάζουν τα νέα ζευγάρια να καθυστερούν τον γάμο και να κάνουν μικρότερες οικογένειες, γεγονός που η κυβέρνηση χαρακτηρίζει «εθνική απειλή» για την οικονομική και στρατιωτική ισχύ της χώρας.
Το νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες και η ελληνική στάση
Στο πεδίο των ελληνοτουρκικών, αναφέρουν ότι μετά τις εορτές του Κουρμπάν Μπαϊράμ αναμένεται να προωθηθεί προς ψήφιση το τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες.
Αν και πρόκειται για εσωτερική νομοθεσία, ενδέχεται να παράγει πρακτικές συνέπειες για την Ελλάδα και την Κύπρο, θυμίζοντας το casus belli του 1995.
Η ενδεδειγμένη απάντηση απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις δεν είναι η κλιμάκωση, αλλά η συνεπής άσκηση των δικαιωμάτων που απορέουν από το διεθνές δίκαιο, η ενεργοποίηση συμμαχιών και η διατήρηση σαφών «κόκκινων γραμμών», τις οποίες η Άγκυρα ιστορικά τείνει να σέβεται όταν εφαρμόζονται με αποφασιστικότητα.
Γεωπολιτική ανησυχία για τον άξονα Ινδίας-Κύπρου-Ελλάδας-Ισραήλ
Στην εξωτερική πολιτική, η Άγκυρα παρακολουθεί με έκδηλη ανησυχία τη στρατηγική αναβάθμιση των σχέσεων ανάμεσα στην Ινδία και την Κύπρο, η οποία επισφραγίστηκε με τον Οδικό Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας 2026–2031. Η Λευκωσία εξετάζει την απόκτηση προηγμένων ινδικών οπλικών συστημάτων, όπως οι υπερηχητικοί πύραυλοι BrahMos, γεγονός που θα αποτελούσε την πρώτη αμυντική συμφωνία του Νέου Δελχί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την ισχυρή υποστήριξη της Ινδίας προς το Ισραήλ –την οποία εξήρε πρόσφατα και ο Βενιαμίν Νετανιάχου– δημιουργεί ένα αντίβαρο στη συμμαχία Τουρκίας-Πακιστάν.
Τούρκοι αναλυτές ανησυχούν ότι μια ανάλογη αμυντική προσέγγιση της Ινδίας με την Ελλάδα, και η πιθανή ανάπτυξη πυραύλων BrahMos στο Αιγαίο, θα μπορούσε να ανατρέψει τις ισορροπίες ισχύος και να αποτελέσει σοβαρή πρόκληση για την τουρκική αεράμυνα, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων S-400.
Η στρατηγική στροφή της Ινδίας γίνεται αισθητή και στον Νότιο Καύκασο, όπου το Έρεβανν, μετά την απώλεια του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, επενδύει μαζικά σε ινδικά όπλα και μαχητικά Sukhoi-30MKI, απαντώντας έτσι στη στρατιωτική συνεργασία ανάμεσα στο Πακιστάν, την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν.