Για τέταρτη συνεχόμενη νύχτα χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν τους δρόμους των Τιράνων, διαμαρτυρόμενοι για τα σχέδια του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, για την ανάπτυξη πολυτελών τουριστικών συγκροτημάτων σε προστατευόμενες περιοχές της Αλβανίας.
Οι κινητοποιήσεις καταγράφουν ολοένα αυξανόμενη συμμετοχή, με τους διαδηλωτές να ζητούν την άμεση αναστολή των επενδυτικών σχεδίων και να καταγγέλλουν έλλειψη διαφάνειας, περιβαλλοντικούς κινδύνους και αμφισβητούμενες διαδικασίες παραχώρησης γης.
Πολλοί από τους συγκεντρωμένους φορούσαν κόκκινα μπλουζάκια με τα χρώματα της αλβανικής σημαίας, ενώ στα πανό κυριαρχούσαν συνθήματα κατά της κυβέρνησης όπως «Έντι Ράμα παραιτήσου!» και «Η Αλβανία δεν είναι για πούλημα». Ανάμεσά τους ξεχώριζαν αφίσες που απεικόνιζαν τον Αλβανό πρωθυπουργό να παραδίδει συμβολικά τα κλειδιά της χώρας στην Ιβάνκα Τραμπ.
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται το σχέδιο ανάπτυξης πολυτελών ξενοδοχειακών μονάδων και τουριστικών κατοικιών στην περιοχή Βιόσα-Νάρτα, στο δέλτα του ποταμού Βιόσα, μια περιοχή ιδιαίτερης οικολογικής σημασίας που φιλοξενεί σημαντικούς πληθυσμούς άγριας ζωής, μεταξύ των οποίων και ροζ φλαμίνγκο.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία πολυτελούς τουριστικού θερέτρου στο νησί Σαζάν, το οποίο στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν ως στρατιωτική βάση.
Στα τέλη του 2024 η αλβανική κυβέρνηση χορήγησε στην εταιρεία Atlantic Incubation Partners LLC, η οποία συνδέεται με το επενδυτικό ταμείο Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ, το καθεστώς του «στρατηγικού επενδυτή». Το συγκεκριμένο καθεστώς προβλέπει ταχύτερες διοικητικές διαδικασίες και ειδική κρατική υποστήριξη για την υλοποίηση επενδύσεων.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η επένδυση στο νησί Σαζάν εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ ο Έντι Ράμα έχει αναφερθεί συνολικά σε επενδυτικό σχέδιο ύψους έως και 4 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Οι αντιδράσεις επικεντρώνονται τόσο στις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις όσο και στην αδιαφάνεια που, σύμφωνα με τους επικριτές του σχεδίου, χαρακτηρίζει τη διαδικασία. Περιβαλλοντικές οργανώσεις και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καταγγέλλουν εδώ και μήνες ότι οι παρεμβάσεις απειλούν προστατευόμενα οικοσυστήματα, ενώ έχουν εκφραστεί ερωτήματα σχετικά με την προέλευση των επενδυτικών κεφαλαίων και τις διαδικασίες απόκτησης γης.
Την ανησυχία εντείνει και το σύνθετο ιδιοκτησιακό καθεστώς που εξακολουθεί να υφίσταται στην Αλβανία μετά την πτώση του σοσιαλιστικού καθεστώτος στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Πολλές οικογένειες υποστηρίζουν ότι διαθέτουν δικαιώματα επί εκτάσεων που περιλαμβάνονται στο επενδυτικό σχέδιο και ζητούν την αναγνώριση των περιουσιακών τους αξιώσεων.
Οι κινητοποιήσεις εντάθηκαν μετά την έναρξη προπαρασκευαστικών εργασιών στην περιοχή, με την εμφάνιση βαρέων μηχανημάτων και την τοποθέτηση περιφράξεων που περιόρισαν την πρόσβαση σε τμήματα της παραλίας.
Οι διαδηλωτές ζητούν την κατάργηση του νόμου περί στρατηγικών επενδυτών, καθώς και την ανάκληση των νομοθετικών αλλαγών που επέτρεψαν την τροποποίηση του καθεστώτος προστασίας της περιοχής.
«Δεν είμαστε αντίθετοι με την ανάπτυξη της Αλβανίας. Είμαστε υπέρ της ανάπτυξης, υπέρ της διαφάνειας και κατά της οικοδόμησης σε προστατευόμενες περιοχές», δήλωσε μία από τις συμμετέχουσες στις κινητοποιήσεις.
Υπό το βάρος των αντιδράσεων, η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (SPAK) έχει ξεκινήσει έρευνα σχετικά με τις αλλαγές στο καθεστώς προστασίας της περιοχής Βιόσα-Νάρτα, τις διαδικασίες ανάθεσης χωρίς δημόσιο διαγωνισμό και την προέλευση των κεφαλαίων που χρησιμοποιήθηκαν για την απόκτηση των σχετικών εκτάσεων.
Η SPAK επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα, χωρίς ωστόσο να δώσει στη δημοσιότητα περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της.