Έντονο παρασκήνιο και βαθιές εσωτερικές διαφωνίες στους κόλπους της αμερικανικής κυβέρνησης αποκαλύπτει η προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, η οποία ανακοινώθηκε την Κυριακή.
Σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, παρά το κλίμα αισιοδοξίας που καλλιεργείται δημόσια, απόρρητες εκθέσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών προκαλούν ισχυρούς τριγμούς στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου.
Κορυφαία στελέχη της εθνικής ασφάλειας και της διπλωματίας εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Τεχεράνη προτίθεται να τηρήσει τις δεσμεύσεις της. Έτσι, το κυβερνητικό επιτελείο του Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται διχασμένο, ενόψει των επόμενων κρίσιμων διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με τρεις πηγές που έχουν γνώση των σχετικών συζητήσεων, ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, ενημέρωσε τον Αμερικανό πρόεδρο και άλλους ανώτατους αξιωματούχους ότι τα στοιχεία των υπηρεσιών πληροφοριών εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες για την προθυμία του Ιράν να προχωρήσει στις πυρηνικές παραχωρήσεις που επιδιώκουν οι ΗΠΑ στην τελική συμφωνία.
Ο Ράτκλιφ δεν είναι ο μόνος σκεπτικιστής στην ηγετική ομάδα του Τραμπ. Σε εσωτερικές συζητήσεις, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξέφρασαν επίσης έντονες ανησυχίες και έθεσαν ερωτήματα σχετικά με το μνημόνιο συναντίληψης.
Αντίθετα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ τάχθηκαν θερμά υπέρ της συμφωνίας.
Πριν από τις επίσημες ανακοινώσεις πραγματοποιήθηκε σειρά συναντήσεων υψηλού επιπέδου. Κατά τη διάρκειά τους, ο Τραμπ και η ομάδα του εξέτασαν πληροφορίες που έδειχναν ότι ο τρόπος με τον οποίο οι Ιρανοί αξιωματούχοι συζητούσαν μεταξύ τους τη συμφωνία δεν ταυτιζόταν με όσα μετέφεραν στους μεσολαβητές και στην αμερικανική πλευρά.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι Ράτκλιφ και Ρούμπιο εξέφρασαν αμφιβολίες για το αν η Τεχεράνη θα υλοποιήσει τα πυρηνικά βήματα που ζητά η Ουάσινγκτον. Πηγή που επικαλείται το Axios ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «οι πληροφορίες δείχνουν πως οι ιρανικές προθέσεις δεν ευθυγραμμίζονται με τις δεσμεύσεις τους βάσει της συμφωνίας».
Απαντώντας στο σχετικό ρεπορτάζ, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υποστήριξε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ ακούει όλες τις απόψεις για οποιοδήποτε θέμα, αλλά όλοι καταλαβαίνουν ότι εκείνος έχει τον τελευταίο λόγο».
Ο ίδιος αξιωματούχος πρόσθεσε ότι το μνημόνιο συναντίληψης ικανοποιεί τις «κόκκινες γραμμές» που έχει θέσει η αμερικανική κυβέρνηση, διασφαλίζοντας, όπως ανέφερε, ότι το Ιράν δεν θα μπορέσει ποτέ να κατέχει πυρηνικό όπλο, δεν θα διατηρήσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιό του και δεν θα μπορεί να κρατά όμηρο την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Παράλληλα, σημείωσε ότι ο Τραμπ θα συναινέσει μόνο σε μια «καλή» τελική συμφωνία. Η CIA και το υπουργείο Εξωτερικών αρνήθηκαν να σχολιάσουν τις πληροφορίες, ενώ το Πεντάγωνο δεν ανταποκρίθηκε σε σχετικά αιτήματα.
Το πλήρες κείμενο της αρχικής συμφωνίας των 14 σημείων δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί. Ωστόσο, οι πυρηνικοί όροι της φαίνεται ότι θα εξαρτηθούν από τις λεπτομερείς διαπραγματεύσεις που θα διεξαχθούν τις επόμενες 60 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης.
Στο πλαίσιο αυτό, την Παρασκευή οι Βανς, Γουίτκοφ και Κούσνερ αναμένεται να συναντηθούν στην Ελβετία με τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, καθώς και με μεσολαβητές από το Πακιστάν και το Κατάρ.
Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενο του κειμένου, οι ΗΠΑ και το Ιράν δεσμεύονται να «διευθετήσουν τη διάθεση του συσσωρευμένου εμπλουτισμένου υλικού» και να συζητήσουν το ζήτημα του μελλοντικού εμπλουτισμού, καθώς και άλλα θέματα που σχετίζονται με τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν, στη βάση ενός πλαισίου που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία.
Όσο διαρκούν οι συνομιλίες, το Ιράν θα διατηρήσει το σημερινό καθεστώς του πυρηνικού του προγράμματος και θα επαναλάβει τη δέσμευσή του ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν επιπλέον στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
Εφόσον επιτευχθεί τελική συμφωνία, η Ουάσινγκτον θα αποσύρει εντός 30 ημερών τις δυνάμεις που κινητοποίησε για τον πόλεμο και θα τερματίσει όλες τις κυρώσεις βάσει συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος.
Οι επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι το Ιράν είναι απίθανο να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους και ότι, προς το παρόν, ωφελείται περισσότερο από το μνημόνιο συναντίληψης. Ωστόσο, δύο ανώτατοι Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν σε ενημέρωση δημοσιογράφων τη Δευτέρα ότι τα οφέλη της Τεχεράνης θα εξαρτηθούν απόλυτα από τη στάση της.
Όπως σημείωσαν, οι ΗΠΑ θα γνωρίζουν σε δύο έως τρεις εβδομάδες αν το Ιράν είναι ειλικρινές. Αν δεν είναι, η διαδικασία θα διακοπεί, χωρίς η Τεχεράνη να έχει αποκομίσει ουσιαστικά οφέλη.
Παρά τις διαβεβαιώσεις, ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ εξέφρασε την ανησυχία του, ζητώντας την άμεση δημοσιοποίηση του εγγράφου. Όπως είπε, προβληματίζεται από το γεγονός ότι η ιρανική ανάγνωση της συμφωνίας φαίνεται να διαφέρει από εκείνη που παρουσιάζει η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα.
Ενώ το πυρηνικό σκέλος παραμένει υπό διαπραγμάτευση, η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ προβλέπεται για το άμεσο μέλλον. Το μνημόνιο ορίζει ότι το Ιράν θα προβεί στις αναγκαίες ρυθμίσεις και θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση για 60 ημέρες.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ θα άρουν πλήρως τον ναυτικό αποκλεισμό εντός 30 ημερών. Επιπλέον, το κείμενο προβλέπει ότι το Ιράν θα ξεκινήσει διάλογο με το Ομάν για τη μελλοντική διοίκηση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στα Στενά, με τη συμμετοχή και άλλων χωρών του Κόλπου, με στόχο την εξεύρεση λύσης σύμφωνα με το ισχύον διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής.
Πάντως, ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών μετά το πέρας του 60ημέρου.
Ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα παραμένει και η αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων. Το μνημόνιο αναφέρει ότι η Ουάσινγκτον αναλαμβάνει την υποχρέωση να τα καταστήσει πλήρως διαθέσιμα για χρήση κατά την εφαρμογή του.
Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι θα εφαρμοστεί ένα μοντέλο «πληρωμής βάσει απόδοσης», σύμφωνα με το οποίο η απελευθέρωση κονδυλίων θα γίνεται μόνο ως αντάλλαγμα για θετικές κινήσεις της Τεχεράνης.
Επιπλέον, προβλέπεται ότι η τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει ένα «οριστικό και αμοιβαίως συμφωνημένο σχέδιο» για τη δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με σκοπό την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας επιμένουν ότι το σχέδιο αυτό θα υλοποιηθεί σε βάθος χρόνου και μόνο εφόσον το Ιράν αποσυναρμολογήσει πλήρως το πυρηνικό του πρόγραμμα και προχωρήσει σε σημαντικές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις.
Προτεινόμενοι τίτλοι
- Ρήγματα στον Λευκό Οίκο για την προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
- Συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Εσωτερικές διαφωνίες στην κυβέρνηση Τραμπ αποκαλύπτει το Axios
- CIA και Ρούμπιο εκφράζουν επιφυλάξεις για τις δεσμεύσεις της Τεχεράνης
- Στο μικροσκόπιο του Λευκού Οίκου το μνημόνιο ΗΠΑ – Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα
- ΗΠΑ – Ιράν: Το παρασκήνιο της συμφωνίας, τα Στενά του Ορμούζ και το ταμείο των 300 δισ. δολαρίων
- Αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον για τη συμφωνία με το Ιράν
- Κρίσιμες διαπραγματεύσεις στην Ελβετία για την τελική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Tags
Προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, μνημόνιο συναντίληψης ΗΠΑ-Ιράν, διαφωνίες στον Λευκό Οίκο, εκθέσεις της CIA για το Ιράν, ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία, Στενά του Ορμούζ και ναυτικός αποκλεισμός, παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, ταμείο 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν, Λίντσεϊ Γκράχαμ για τη συμφωνία