Με τη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, ξεκίνησαν στην Άγκυρα οι εργασίες της 36ης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Συμμαχία καλείται να διαχειριστεί τις εξελίξεις στην Ουκρανία, την αστάθεια στη Μέση Ανατολή, την αύξηση των αμυντικών δαπανών και τη διαμόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη.
Η συνάντηση Τραμπ - Ερντογάν πραγματοποιήθηκε σε ιδιαίτερα θερμό κλίμα, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, να εμφανίζεται θετικός στην άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA και να επαναλαμβάνει τις επικρίσεις του προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για το βάρος που, όπως υποστηρίζει, εξακολουθούν να επωμίζονται οι Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο της Συμμαχίας.
Θερμή υποδοχή στον Τραμπ
Η άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στην τουρκική πρωτεύουσα συνοδεύτηκε από ιδιαίτερα αυξημένα μέτρα ασφαλείας και μια μεγαλοπρεπή τελετή υποδοχής στο Προεδρικό Μέγαρο. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποδέχθηκε προσωπικά τον Αμερικανό πρόεδρο, ενώ τουρκικά μέσα ενημέρωσης χαρακτήρισαν την τελετή ως μία από τις πιο εντυπωσιακές που έχουν πραγματοποιηθεί για ξένο ηγέτη.
Κατά την κοινή τους εμφάνιση, ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Ερντογάν «πολύ καλό ηγέτη», κάνοντας λόγο για μια σχέση εμπιστοσύνης που έχει αναπτυχθεί μεταξύ τους.
«Είμαστε πολύ καλοί φίλοι. Από την πρώτη στιγμή είχαμε πολύ καλή χημεία», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «η Τουρκία διαθέτει εξαιρετικούς στρατιώτες» και αφήνοντας να εννοηθεί πως ο ρόλος της Άγκυρας επηρεάζει συνολικά τη στάση του απέναντι στο ΝΑΤΟ.
Στο επίκεντρο τα F-35 και οι κυρώσεις
Κεντρικό θέμα των συνομιλιών αποτέλεσε η πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών F-35, από το οποίο είχε αποκλειστεί το 2019 μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
Ο Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε να δώσει οριστική απάντηση, περιοριζόμενος να δηλώσει ότι «θα το εξετάσουμε», ενώ εμφανίστηκε θετικός και στο ενδεχόμενο άρσης των αμερικανικών κυρώσεων κατά της Άγκυρας.
Παρά τη θετική στάση του Αμερικανού προέδρου, η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 εξακολουθεί να προσκρούει σε σημαντικά πολιτικά και νομικά εμπόδια, καθώς απαιτείται και η έγκριση του αμερικανικού Κογκρέσου, ενώ εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά με τη διατήρηση των ρωσικών S-400 από την Άγκυρα.
Νέα πίεση προς τους Ευρωπαίους συμμάχους
Κατά τις δηλώσεις του, ο Τραμπ επανέφερε την πάγια θέση του ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη συλλογική άμυνα.
Υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να επωμίζονται δυσανάλογο βάρος για την ασφάλεια της Συμμαχίας και εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τη στάση ορισμένων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων κατά τη διάρκεια της κρίσης με το Ιράν, κατονομάζοντας τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία.
Στο επίκεντρο αμυντικές δαπάνες και Ουκρανία
Οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ επικεντρώνουν τις συζητήσεις τους στην εφαρμογή της συμφωνίας για τη σταδιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ, καθώς και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία, με αντικείμενο τις νέες αποστολές οπλικών συστημάτων, την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της βοήθειας προς το Κίεβο.
Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, κάλεσε τις αμυντικές βιομηχανίες των κρατών-μελών να επιταχύνουν την παραγωγή πυρομαχικών, συστημάτων αεράμυνας και σύγχρονου στρατιωτικού εξοπλισμού, τονίζοντας ότι οι σημερινές γεωπολιτικές εξελίξεις δεν επιτρέπουν καθυστερήσεις.
Διπλωματικός κύκλος επαφών του Ερντογάν
Μετά τη συνάντησή του με τον Τραμπ, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνέχισε τον κύκλο των διμερών επαφών του με ηγέτες κρατών-μελών της Συμμαχίας, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Φινλανδία, η Σλοβακία, η Αλβανία, το Μαυροβούνιο και η Βουλγαρία, ενώ συναντήθηκε και με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Οι εργασίες της Συνόδου κορυφώνονται την Τετάρτη, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται γύρω από την αύξηση των αμυντικών δαπανών, τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και τον ρόλο της Τουρκίας στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.