Μια νέα φόρμουλα για την υπέρβαση του μακροχρόνιου αδιεξόδου στις σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας φέρνει στο φως της δημοσιότητας η φιλοκυβερνητική τουρκική εφημερίδα Hürriyet. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το επικρατέστερο σενάριο που εξετάζεται αυτή τη στιγμή αφορά τη μεταβίβαση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία σε μια τρίτη, μη κατονομαζόμενη χώρα του Κόλπου.
Η συγκεκριμένη επιλογή θεωρείται από την αμερικανική πλευρά ως η μόνη νομικά συμβατή λύση, καθώς ικανοποιεί την απαράβατη προϋπόθεση των ΗΠΑ να μην περιλαμβάνονται πλέον οι S-400 στο τουρκικό οπλοστάσιο. Αντίθετα, παλαιότερες προτάσεις, όπως η αποθήκευση των πυραύλων εντός Τουρκίας ή ο κοινός έλεγχός τους, έχουν απορριφθεί οριστικά.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, βάσει της συμφωνίας τελικού χρήστη, η μεταβίβαση απαιτεί τη συγκατάθεση της Μόσχας, με τις πληροφορίες να αναφέρουν ότι η ρωσική πλευρά δεν εμφανίζεται καταρχήν αρνητική.
Η υλοποίηση αυτού του σχεδίου αναμένεται να ξεκλειδώσει μια σειρά από αμυντικά ζητήματα, ξεκινώντας από την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA που επιβλήθηκαν το 2020. Για να συμβεί αυτό, ο Αμερικανός πρόεδρος θα πρέπει να πιστοποιήσει επισήμως στο Κογκρέσο ότι η Άγκυρα δεν κατέχει πλέον το ρωσικό σύστημα και έχει δεσμευθεί να μην προμηθευτεί ανάλογο εξοπλισμό στο μέλλον.
Η άρση των κυρώσεων θα απομακρύνει ένα τεράστιο πολιτικό και νομικό εμπόδιο, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για τη σταδιακή επανεκκίνηση των συζητήσεων γύρω από τα μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35.
Το περίπλοκο μονοπάτι για F-35, F-16 και το πρόγραμμα KAAN
Παρά την αισιοδοξία, η Hürriyet ξεκαθαρίζει ότι η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 αποτελεί μια εντελώς ξεχωριστή και χρονοβόρα διαδικασία, η οποία δεν θα γίνει αυτόματα. Ακόμη και μετά το τέλος των κυρώσεων, θα απαιτηθούν νέα πολιτικά και τεχνικά βήματα, στα οποία περιλαμβάνονται η ενημέρωση του Κογκρέσου από τον Λευκό Οίκο, μια περίοδος κοινοβουλευτικού ελέγχου 15 ημερών και αυστηρές αξιολογήσεις ασφαλείας από το Πεντάγωνο. Επιπλέον, παραμένει ασαφές αν η Τουρκία θα επανενταχθεί στο πρόγραμμα ως συμπαραγωγός ή απλώς ως πελάτης
. Εφόσον οι διαδικασίες προχωρήσουν θετικά, προτεραιότητα θα δοθεί στην παράδοση των έξι F-35 που είχαν ήδη κατασκευαστεί και πληρωθεί από την Άγκυρα πριν από την αποβολή της, αν και για την επιχειρησιακή τους αξιοποίηση θα απαιτηθούν πρώτα εργασίες συντήρησης και εκ νέου εκπαίδευση του ιπτάμενου και τεχνικού προσωπικού.
Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον στέλνει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα επαναπροσέγγισης, επιλέγοντας ωστόσο να ξεκινήσει από λιγότερο ευαίσθητους τομείς της αμυντικής συνεργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, βρίσκεται στο τελικό στάδιο η έγκριση για την εξαγωγή 80 αμερικανικών κινητήρων, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, που προορίζονται για το εγχώριο τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος KAAN.
Τέλος, θετικό αντίκτυπο αναμένεται να υπάρξει και στο μέτωπο των F-16. Αν και η συμφωνία για την αγορά 40 νέων αεροσκαφών παραμένει ενεργή και η προκαταβολή έχει καταβληθεί, οι δύο πλευρές βρίσκονται σε σκληρές διαπραγματεύσεις λόγω διαφωνιών για το κόστος της γραμμής παραγωγής και των υπολογιστών αποστολής.
Εκτιμάται, ωστόσο, ότι μια γενικότερη πρόοδος στο θέμα των S-400 θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την οριστική διευθέτηση και αυτής της εκκρεμότητας.