Μια πρωτοποριακή και εξαιρετικά τολμηρή θεσμική πρωτοβουλία παίρνει σάρκα και οστά στην Ιταλία, καθώς η Γερουσία υπερψήφισε οριστικά το νομοσχέδιο «Ελεύθερη Επιλογή» (Liberi di Scegliere). Στόχος του νέου νόμου είναι να σπάσει ο αέναος, κληρονομικός κύκλος του οργανωμένου εγκλήματος, προσφέροντας σε παιδιά κάτω των 25 ετών και στενούς συγγενείς μαφιόζων την ευκαιρία για μια εντελώς νέα αρχή, μακριά από τη σκιά των φατριών.
Το ιταλικό κράτος αναλαμβάνει πλέον να παρέχει σε αυτούς τους νέους ασφαλή στέγαση σε άλλες πόλεις, πρόσβαση σε νέα σχολεία και, εφόσον κριθεί απαραίτητο για την προστασία τους, ακόμα και νέα ταυτότητα.
Σύμφωνα με την Κιάρα Κολόσιμο, πρόεδρο της κοινοβουλευτικής επιτροπής κατά της μαφίας, εκτιμάται ότι περίπου 400 παιδιά θα εντάσσονται ετήσια στο πρόγραμμα, κάνοντας πραγματικότητα ένα σχέδιο που για δεκαετίες φάνταζε αδιανόητο.
Το «κάστρο» της Ντράγκετα και ο νόμος του αίματος
Αν και στη σικελική Κόζα Νόστρα ή τη ναπολιτάνικη Καμόρα η διαδοχή δεν είναι πάντα οικογενειακή υπόθεση, στην πανίσχυρη καλαβριανή Ντράγκετα οι δεσμοί αίματος αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της οργάνωσης. Εκεί, η διαδοχή από πατέρα σε γιο θεωρείται σχεδόν ιερή υποχρέωση.
Αυτή η απόλυτη οικογενειακή πίστη καθιστούσε την Ντράγκετα απροσπέλαστη για τις αρχές. Η συνεργασία με τη δικαιοσύνη (το σύστημα των «πεντίτι») ήταν σχεδόν ανύπαρκτη, καθώς η ομολογία ισοδυναμούσε με την προδοσία των ίδιων των συγγενών του κατηγορουμένου. Ακόμα και όταν οι πατέρες κατέληγαν σε φυλακές υψίστης ασφαλείας, οι έφηβοι γιοι τους αναλάμβαναν αμέσως τα ηνία της εγκληματικής δράσης.
Από το πείραμα της Καλαβρίας στην εθνική νομοθεσία
Η ιδέα πίσω από τον νέο νόμο γεννήθηκε το 2011 από τον δικαστή ανηλίκων Ρομπέρτο Ντι Μπέλα στο Ρέτζιο Καλαβρία. Ο Ντι Μπέλα εφάρμοσε τότε ένα πιλοτικό πρόγραμμα απομάκρυνσης παιδιών από τις πιο επικίνδυνες οικογένειες της Ντράγκετα, προσφέροντάς τους ψυχολογική και κοινωνική στήριξη για να επανενταχθούν ομαλά στην κοινωνία.
Η πρωτοβουλία αυτή προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Ο δικαστής κατηγορήθηκε για διάλυση της ιερής ιταλικής οικογένειας από πολιτικούς, ΜΜΕ, αλλά και εκπροσώπους της Εκκλησίας, ενώ δέχθηκε και ευθείες απειλές από φυλακισμένους νονούς. Ωστόσο, η πιο συγκλονιστική στήριξη ήρθε από εκεί που δεν το περίμενε κανείς:
«Μητέρες και σύζυγοι ισχυρών αρχηγών της μαφίας άρχισαν να προσεγγίζουν κρυφά τον δικαστή, ικετεύοντάς τον να απομακρύνει τους γιους τους από την Καλαβρία, έντρομες μπροστά στην προοπτική να τους δουν νεκρούς ή ισοβίτες.»
Η επιτυχία εκείνου του «παράνομου» σχεδίου αποτελεί πλέον επίσημο νόμο του ιταλικού κράτους, δίνοντας στα παιδιά της μαφίας το δικαίωμα να επιλέξουν ελεύθερα το μέλλον τους.