Πίσω από την άγονη εικόνα της Σαχάρας κρύβονται γιγαντιαίες ποσότητες υπόγειου νερού, εγκλωβισμένες στους πόρους και τις ρωγμές των πετρωμάτων.
Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, τα αποθέματα αυτά σε ολόκληρη την Αφρική υπολογίζονται σε περίπου 660.000 κυβικά χιλιόμετρα, με τους μεγαλύτερους υδροφόρους ορίζοντες να εντοπίζονται κάτω από τη Λιβύη, την Αλγερία, την Αίγυπτο και το Σουδάν.
Ωστόσο, η ύπαρξη του νερού στο υπέδαφος δεν συνεπάγεται απαραίτητα εύκολη άντληση, καθώς το μεγάλο βάθος, η υψηλή αλατότητα και η χαμηλή διαπερατότητα των πετρωμάτων συχνά δυσκολεύουν την αξιοποίησή του.
Τα μεγαλύτερα συστήματα και η προέλευσή τους
Το πλέον αξιοσημείωτο σύστημα είναι ο υδροφόρος ορίζοντας του Νουβικού Ψαμμίτη, ο οποίος εκτείνεται σε έκταση δύο εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων και θεωρείται το μεγαλύτερο γνωστό σύστημα απολιθωμένου νερού στον κόσμο.
Το νερό αυτό συσσωρεύτηκε κατά τη διάρκεια παλαιότερων υγρών περιόδων, όταν οι μεταβολές στην τροχιά της Γης ενίσχυαν τους αφρικανικούς μουσώνες. Κατά την πιο πρόσφατη Αφρικανική Υγρή Περίοδο (12.700 – 3.500 π.Χ.), η Σαχάρα φιλοξενούσε λίμνες, ποτάμια, πλούσια βλάστηση και άγρια ζωή.
Νερό ενός εκατομμυρίου ετών και ο κίνδυνος εξάντλησης
Με τη χρήση ραδιενεργών ισοτόπων, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ορισμένες ποσότητες νερού στα βαθύτερα στρώματα παραμένουν παγιδευμένες εκεί για έως και ένα εκατομμύριο χρόνια. Παρά τον τεράστιο όγκο τους, τα αποθέματα αυτά θεωρούνται μη ανανεώσιμα, καθώς οι σημερινές ελάχιστες βροχοπτώσεις στην έρημο δεν επαρκούν για την αναπλήρωσή τους.
Η υπεράντληση εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους, όπως η πτώση της πίεσης, η αύξηση του κόστους άντλησης, η εξάντληση των ρηχών γεωτρήσεων και η εισροή αλμυρού νερού, καθιστώντας την ορθολογική διαχείρισή τους επιτακτική ανάγκη για το μέλλον.