Η συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σαουδικής Αραβίας ενδέχεται να σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας περιόδου πυρηνικού ανταγωνισμού, με ολοένα και περισσότερα κράτη να επιδιώκουν την ανάπτυξη πυρηνικών δυνατοτήτων ως μέσο στρατηγικής αποτροπής. Αυτή είναι η εκτίμηση που διατυπώνεται σε ανάλυση των New York Times, την οποία υπογράφει ο Μάρκ Λάντλερ.
Σύμφωνα με την εφημερίδα, η συμφωνία που προώθησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν αφορά μόνο την ενεργειακή συνεργασία, αλλά ενδέχεται να δημιουργήσει προηγούμενο με ευρύτερες επιπτώσεις στο διεθνές καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Μεγαλύτερη πυρηνική ευελιξία για τη Σαουδική Αραβία
Οι New York Times αναφέρουν ότι η συμφωνία ενδέχεται να επιτρέψει στη Σαουδική Αραβία να αποκτήσει δυνατότητα εμπλουτισμού πυρηνικού καυσίμου για τους αντιδραστήρες της, ενώ προβλέπει λιγότερο αυστηρούς ελέγχους από διεθνείς επιθεωρητές σε σχέση με προηγούμενες αμερικανικές συμφωνίες.
Κατά την ανάλυση της εφημερίδας, οι συγκεκριμένες προβλέψεις θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς θα μπορούσαν μελλοντικά να προσφέρουν στο Ριάντ τις τεχνολογικές βάσεις για την ανάπτυξη στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος, εφόσον ληφθεί σχετική πολιτική απόφαση.
Υπενθυμίζεται ότι ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, έχει δηλώσει επανειλημμένα πως, εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικό όπλο, η Σαουδική Αραβία θα επιδιώξει να πράξει το ίδιο.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η συμφωνία αφορά αποκλειστικά ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής τεχνολογίας. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς που επικαλούνται οι New York Times, οι ασαφείς διατυπώσεις της συμφωνίας δύσκολα θα καθησυχάσουν τη διεθνή κοινότητα.
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ αναζητούν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία
Ο καθηγητής Πυρηνικής Ασφάλειας του MIT, Βίπιν Ναράνγκ, εκτιμά ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ολοένα και περισσότερες χώρες θα επιδιώκουν να αποκτήσουν τις τεχνολογικές δυνατότητες που θα τους επέτρεπαν, εφόσον το αποφασίσουν, να αναπτύξουν πυρηνικά όπλα.
Κατά τον ίδιο, πολλές κυβερνήσεις αμφισβητούν πλέον κατά πόσο μπορούν να βασίζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη διασφάλιση της άμυνάς τους και, ως αποτέλεσμα, επιδιώκουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Αντίστοιχα, ο Γκάρι Σάμορ, πρώην σύμβουλος των κυβερνήσεων Ομπάμα και Κλίντον σε θέματα ελέγχου εξοπλισμών, χαρακτηρίζει αυτές τις χώρες «φιλικούς διασπορείς» (friendly proliferators), υποστηρίζοντας ότι ακόμη και χωρίς την άμεση επιδίωξη απόκτησης πυρηνικών όπλων, θα επιδιώξουν να αποκτήσουν την τεχνογνωσία και τις απαραίτητες υποδομές.
Πυρηνικές συζητήσεις σε Ευρώπη και Ασία
Σύμφωνα με την ανάλυση των New York Times, η συζήτηση για την ενίσχυση της πυρηνικής αποτροπής επεκτείνεται πλέον και πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Η εφημερίδα αναφέρει ότι στη Γερμανία, την Πολωνία, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία αναπτύσσεται όλο και πιο έντονος δημόσιος και πολιτικός διάλογος γύρω από την ανάγκη ενίσχυσης των αποτρεπτικών δυνατοτήτων τους.
Όπως σημειώνεται, η Νότια Κορέα προωθεί πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνοκίνητων υποβρυχίων με αμερικανική υποστήριξη, ενώ στην Ιαπωνία διατυπώνονται απόψεις υπέρ της επανεξέτασης του ρόλου της πυρηνικής αποτροπής στην εθνική άμυνα.
Στην Ευρώπη, η εφημερίδα αναφέρει ότι ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι έχει ταχθεί υπέρ της ανάπτυξης πυρηνικού προγράμματος, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συμμετέχει σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες πυρηνικής αποτροπής υπό τη γαλλική ηγεσία.
Η γαλλική πυρηνική αποτροπή
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η Γαλλία επιχειρεί να καλύψει μέρος του κενού που αφήνει η σταδιακή αποστασιοποίηση των Ηνωμένων Πολιτειών από την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει παρουσιάσει τη στρατηγική της «προωθημένης αποτροπής», σύμφωνα με την οποία η γαλλική πυρηνική δύναμη μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά και υπέρ της ασφάλειας ευρωπαϊκών συμμάχων.
Οι New York Times αναφέρουν επίσης ότι η πρόσφατη ανάπτυξη στη Γερμανία γαλλικού μαχητικού αεροσκάφους με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων εντάσσεται σε αυτή τη στρατηγική συνεργασία.
Ενεργειακή ασφάλεια και πυρηνική ενέργεια
Η εφημερίδα επισημαίνει ότι το ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια αναζωπυρώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, καθώς πολλές χώρες αναζητούν μεγαλύτερη ενεργειακή ανεξαρτησία.
Κατά την ίδια ανάλυση, η τάση αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω μετά τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, ο οποίος ανέδειξε εκ νέου τη σημασία της ασφάλειας του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού και των θαλάσσιων οδών μεταφοράς.
Το προηγούμενο που δημιουργείται
Παρότι οι ειδικοί που επικαλούνται οι New York Times δεν θεωρούν πιθανή την απόκτηση πυρηνικού όπλου από τη Σαουδική Αραβία στο άμεσο μέλλον, επισημαίνουν ότι το σημαντικότερο ζήτημα είναι το προηγούμενο που δημιουργεί η συγκεκριμένη συμφωνία.
Όπως αναφέρουν, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδεχθούν την παραχώρηση τεχνολογιών εμπλουτισμού ουρανίου σε ένα μη πυρηνικό κράτος, τότε και άλλες χώρες ενδέχεται να επιδιώξουν αντίστοιχες συμφωνίες, ενώ ανταγωνιστικές δυνάμεις, όπως η Ρωσία και η Κίνα, θα μπορούσαν να προσφέρουν παρόμοιους όρους στους δικούς τους συμμάχους.
«Ο πραγματικός κίνδυνος αυτής της συμφωνίας είναι το προηγούμενο που δημιουργεί», συνοψίζει ο Γκάρι Σάμορ, όπως τον παραθέτουν οι New York Times.
Πηγή: U.S.-Saudi Deal Prompts Fears of a Global Nuclear Arms Race - New York Times