Το Ιράν και το Ομάν φαίνεται να πλησιάζουν σε συμφωνία για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης της σχεδόν εξάμηνης σύγκρουσης μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι δύο χώρες επεξεργάζονται έναν «ναυτιλιακό χάρτη», ο οποίος θα καθορίζει συγκεκριμένες διαδρομές για τη διέλευση των πλοίων από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Η ρύθμιση αναμένεται να αποτελέσει διμερή συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν, με στόχο, αφενός, τη διασφάλιση της κυριαρχίας των δύο χωρών και, αφετέρου, την ασφαλή διέλευση της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Το πλαίσιο των συνομιλιών επιβεβαίωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκάι, δηλώνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται θετικά, παρά τα εμπόδια που, κατά την Τεχεράνη, θέτει η αμερικανική πλευρά.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν εξελιχθεί σε κεντρικό διαπραγματευτικό χαρτί της Τεχεράνης στη σύγκρουση με τις ΗΠΑ, καθώς από τη θαλάσσια δίοδο περνά σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Η Wall Street Journal σημειώνει ότι η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται να θεωρεί πως ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της και πως η Ουάσινγκτον βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση για την αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας.
Την ίδια ώρα, η αμερικανική κυβέρνηση προαναγγέλλει νέα μέτρα οικονομικής πίεσης κατά του Ιράν. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχει κάνει λόγο για «διπλό χτύπημα», συνδέοντας τις νέες οικονομικές κυρώσεις με τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Η αμοιβαία οικονομική πίεση, ωστόσο, φαίνεται να απομακρύνει τις δύο πλευρές από τη διπλωματική διέξοδο που είχε διαφανεί με τη συμφωνία του Ιουνίου, η οποία συνέδεε οικονομικά οφέλη για την Τεχεράνη με το άνοιγμα των Στενών και την έναρξη ουσιαστικών συνομιλιών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Μετατοπίζονται οι προτεραιότητες του Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παρουσιάσει αρχικά ως βασικό στόχο της πολεμικής επιχείρησης την επίτευξη μιας συμφωνίας που θα απέτρεπε την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
Καθώς όμως η σύγκρουση παρατείνεται και το κλείσιμο των Στενών προκαλεί σοβαρές αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, η προτεραιότητα της Ουάσινγκτον φαίνεται να μετατοπίζεται.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται η Wall Street Journal, ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται πλέον περισσότερο απαισιόδοξος για την άμεση επίτευξη συνολικής πυρηνικής συμφωνίας. Ο Τραμπ φέρεται να επικεντρώνεται στην οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη προκειμένου να επιτύχει συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Μια τέτοια εξέλιξη θα επέτρεπε στην αμερικανική κυβέρνηση να παρουσιάσει το άνοιγμα της κρίσιμης θαλάσσιας οδού ως σημαντική επιτυχία και να επιδιώξει αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.
Η Τεχεράνη ανεβάζει τον πήχη
Από την πλευρά του, το Ιράν θεωρεί ότι ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ του προσφέρει τη δυνατότητα να απαιτήσει ανταλλάγματα από την Ουάσινγκτον χωρίς να υποχωρήσει στο ζήτημα του πυρηνικού του προγράμματος.
Η Τεχεράνη ζητά πλέον τον τερματισμό του πολέμου και του αποκλεισμού, χαλάρωση των κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων ως μέρος μιας ευρύτερης διευθέτησης.
Η αντιπαράθεση συνοδεύεται παράλληλα από ολοένα και οξύτερη ρητορική. Την Παρασκευή ο Τραμπ υποστήριξε ότι, μετά την «ήττα του Ιράν», θα κηρύξει «πολύ σύντομα» τα Στενά του Ορμούζ «έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών».
Με τις δύο πλευρές να χρησιμοποιούν διαφορετικούς μοχλούς πίεσης –την οικονομική και στρατιωτική ισχύ οι ΗΠΑ και τον έλεγχο μιας ζωτικής ενεργειακής αρτηρίας το Ιράν– το βασικό ερώτημα παραμένει ποια πλευρά θα υποχωρήσει πρώτη.