Σε σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας εξελίσσεται ο ιός του Δυτικού Νείλου, καθώς η κυκλοφορία του επεκτείνεται στην Ευρώπη και οι σοβαρές μορφές της λοίμωξης μπορούν να προκαλέσουν βαριές νευρολογικές επιπλοκές.
Η παθολόγος και καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου επισημαίνει ότι η μεγάλη πλειονότητα των λοιμώξεων είναι ασυμπτωματική ή προκαλεί ήπια συμπτώματα, ωστόσο σε μικρό ποσοστό ο ιός μπορεί να προσβάλει το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Πότε η λοίμωξη γίνεται σοβαρή
Οι περισσότεροι ασθενείς που εμφανίζουν συμπτώματα παρουσιάζουν κυρίως πυρετό, πονοκέφαλο, κόπωση και μυϊκούς πόνους.
Σε λιγότερο από το 1% των λοιμώξεων, όμως, μπορεί να εμφανιστεί νευροδιεισδυτική νόσος, με εκδηλώσεις όπως μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα.
Στις σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, ενώ ορισμένοι ασθενείς αντιμετωπίζουν μακροχρόνιες νευρολογικές επιπλοκές ή ακόμη και κίνδυνο θανάτου.
Εξαπλώνεται στην Ευρώπη
Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων, ο ιός κυκλοφορεί φέτος σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Γερμανία και χώρες των Βαλκανίων.
Όπως τονίζει η κ. Ψαλτοπούλου, ο ιός αντιμετωπίζεται πλέον ως αυξανόμενη και γεωγραφικά επεκτεινόμενη απειλή στην Ευρώπη.
Στην εξάπλωσή του συμβάλλει ένας συνδυασμός παραγόντων, μεταξύ των οποίων οι κλιματικές συνθήκες, οι πληθυσμοί των κουνουπιών, η ανθρώπινη δραστηριότητα και τα χαρακτηριστικά του φυσικού και αστικού περιβάλλοντος.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Η μεγάλη ηλικία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για σοβαρή νόσηση.
Σύμφωνα με τα φετινά στοιχεία του ΕΟΔΥ που επικαλείται η καθηγήτρια, οι θάνατοι αφορούσαν ασθενείς άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 82 έτη.
Αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών φαίνεται να αντιμετωπίζουν επίσης άνθρωποι με ανοσοκαταστολή, χρόνια νεφρική νόσο, υπέρταση, αιματολογικές κακοήθειες, ιστορικό αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και άλλες σοβαρές παθήσεις.
Τα συμπτώματα που πρέπει να ανησυχήσουν
Μετα-ανάλυση 47 μελετών έδειξε ότι στις σοβαρές μορφές της νόσου ο πυρετός εμφανιζόταν στο 88% των περιστατικών, η ναυτία ή ο έμετος στο 58% και η κόπωση στο 50%.
Από τις νευρολογικές εκδηλώσεις, συχνότερα καταγράφηκαν πονοκέφαλος, διαταραχές της νοητικής κατάστασης και εστιακή μυϊκή αδυναμία.
Η ίδια ανάλυση έδειξε ότι σημαντικό ποσοστό των ασθενών με σοβαρή νόσο χρειάστηκε νοσηλεία σε ΜΕΘ, γεγονός που αναδεικνύει τη βαρύτητα των νευρολογικών επιπλοκών.
Επιβαρυντικά τα υποκείμενα νοσήματα
Η παρουσία χρόνιων προβλημάτων υγείας μπορεί να επιδεινώσει σημαντικά την πρόγνωση.
Μελέτες έχουν συσχετίσει τη χρόνια νεφρική νόσο, την υπέρταση και τον σακχαρώδη διαβήτη με αυξημένη πιθανότητα δυσμενούς έκβασης.
Όπως επισημαίνει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, οι συννοσηρότητες έχουν ιδιαίτερη σημασία για την εκτίμηση του συνολικού κινδύνου κάθε ασθενούς.
Προβλήματα ακόμη και μετά την ανάρρωση
Οι επιπτώσεις της νόσου δεν σταματούν απαραίτητα με την έξοδο από το νοσοκομείο.
Σε ασθενείς που ανάρρωσαν έχουν καταγραφεί επίμονη κόπωση, προβλήματα μνήμης, δυσκολίες συγκέντρωσης και συμπτώματα κατάθλιψης, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσουν σημαντικό χρονικό διάστημα.
Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική επιβάρυνση από τον ιό δεν αποτυπώνεται μόνο στους θανάτους και στις νοσηλείες της οξείας φάσης.
Δεν υπάρχει εμβόλιο ή ειδικό αντιικό φάρμακο
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για τον άνθρωπο ούτε ειδική αντιική θεραπεία για τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Η θεραπεία είναι κυρίως υποστηρικτική και επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση των επιπλοκών, όπως η αναπνευστική ανεπάρκεια, οι επιληπτικές κρίσεις και οι διαταραχές υγρών και ηλεκτρολυτών.
Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο μέσο προστασίας, τόσο μέσα από οργανωμένα προγράμματα καταπολέμησης των κουνουπιών όσο και με ατομικά μέτρα προστασίας.