Τις τελευταίες δεκαετίες, ο όρος «Μαύρος Αύγουστος» έχει καθιερωθεί στη δημοσιογραφική ορολογία ως συντομογραφία για τις δραματικές κρίσεις που ξεσπούν τακτικά στη Ρωσία στο τέλος του καλοκαιριού. Αν και στη βρετανική δημοσιογραφία η αντίστοιχη περίοδος αποκαλείται «silly season» λόγω της πολιτικής ανάπαυλας που οδηγεί σε πιο ανάλαφρες ειδήσεις, η ρωσική πραγματικότητα εμφανίζεται πολύ πιο απαισιόδοξη.
Η σύγχρονη ιστορία της χώρας ενισχύει την πεποίθηση ότι οι απρόβλεπτες καταστροφές, οι λεγόμενοι «μαύροι κύκνοι», προτιμούν σταθερά αυτόν τον μήνα.
Η διαδρομή αυτή ξεκινά πριν από 35 χρόνια, τον Αύγουστο του 1991, όταν το αποτυχημένο πραξικόπημα σκληροπυρηνικών κομμουνιστών κατά του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ πυροδότησε την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Ακολούθησε ο Αύγουστος του 1998 με την κατάρρευση του ρουβλίου και τη στάση πληρωμών, ενώ έναν χρόνο μετά, τον Αύγουστο του 1999, η εισβολή μαχητών στο Νταγκεστάν έναρξε τον Δεύτερο Πόλεμο της Τσετσενίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την άνοδο του Βλαντίμιρ Πούτιν στην εξουσία.
Ούτε η διακυβέρνηση του Πούτιν ξέφυγε από το μοτίβο. Τον Αύγουστο του 2000 σημειώθηκε η τραγωδία του πυρηνικού υποβρυχίου «Κουρσκ» με 118 νεκρούς, ενώ τον Αύγουστο του 2008 η εισβολή στη Γεωργία εγκαινίασε μια επιθετική τροχιά στην εξωτερική πολιτική της Μόσχας. Ακόμη και η περιπέτεια του Αλεξέι Ναβάλνι ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2020 με τη δηλητηρίασή του σε πτήση από τη Σιβηρία.
Το φετινό καλοκαίρι συνθέτει ένα νέο δύσκολο σκηνικό. Η περιορισμένη προέλαση στα μέτωπα της Ουκρανίας, οι ουκρανικές επιθέσεις με drones σε ρωσικές υποδομές καυσίμων, οι ελλείψεις στα πρατήρια και οι φήμες για νέα επιστράτευση τροφοδοτούν τη λαϊκή ανησυχία. Παράλληλα, δικαστικές αποφάσεις, όπως η καταδίκη του στελέχους της αντιπολίτευσης Λεβ Σλόσμπεργκ και ο αποκλεισμός του κόμματος Γιάμπλοκο, σφραγίζουν την πλήρη καταστολή της εγχώριας πολιτικής σκηνής.
Την ίδια ώρα, η ανησυχία αποτυπώνεται παντού: από τις αναλύσεις εξόριστων σχολιαστών και οικονομικών εμπειρογνωμόνων που προειδοποιούν για αύξηση τιμών και κοινωνική κρίση, μέχρι τα δημοσιεύματα φιλοκυβερνητικών μέσων που καταφεύγουν ακόμη και στην αστρολογία για να εξηγήσουν τις πιθανές αναταραχές.
Από την πλευρά του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιχειρεί να προβάλει εικόνα σταθερότητας, υποβαθμίζοντας τον αντίκτυπο των πληγμάτων στις υποδομές logistics και υποσχόμενος κρατική αποκατάσταση.
Ωστόσο, με τον πόλεμο να επηρεάζει πλέον άμεσα την καθημερινότητα των Ρώσων πολιτών και τις πιέσεις στην οικονομία να εντείνονται, ο «Μαύρος Αύγουστος» επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά τη βαριά συμβολική και ουσιαστική του σημασία.