Σε ιδιαίτερα επικίνδυνη τροχιά εισέρχεται η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς η κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τα διαδοχικά αντίποινα εντείνουν τις ανησυχίες για ευρύτερη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον και η ενεργειακή ασφάλεια, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν σημαντική άνοδο.
Τα νέα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικούς στόχους, η απάντηση της Τεχεράνης με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στην περιοχή, αλλά και η αυστηρότερη στάση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ δημιουργούν ένα σκηνικό αυξανόμενης έντασης. Το Brent έχει ήδη ξεπεράσει τα 95 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές προεξοφλούν τον κίνδυνο νέων προβλημάτων στη διεθνή διακίνηση ενέργειας.
Νέα αμερικανικά πλήγματα και ιρανικά αντίποινα
Η τελευταία φάση της κρίσης ξεκίνησε με αμερικανικές επιθέσεις εναντίον στόχων στο Ιράν. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, στο στόχαστρο βρέθηκαν εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, συστήματα αεράμυνας, ραντάρ και ναυτικές υποδομές.
Η Ουάσινγκτον υποστήριξε ότι οι επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση σε ιρανικές ενέργειες εναντίον εμπορικών πλοίων και αμερικανικού στρατιωτικού προσωπικού στην περιοχή.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη ανέφερε ότι οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 11 ανθρώπων, μεταξύ των οποίων και άμαχοι.
Η ιρανική απάντηση ήρθε λίγες ώρες αργότερα. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων και επιθέσεις με drones εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων σε Ιορδανία, Ιράκ και Μπαχρέιν, ενώ το Κουβέιτ ανέφερε επίσης ότι αντιμετώπισε πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις.
Η ιρανική ηγεσία προειδοποίησε παράλληλα ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική επίθεση θα αντιμετωπιστεί με ακόμη ισχυρότερα αντίποινα.
Ο φόβος ενός φαύλου κύκλου
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά πλέον τον κίνδυνο εγκλωβισμού των δύο πλευρών σε έναν αέναο κύκλο επιθέσεων και αντιποίνων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει διαμηνύσει ότι μια νέα ιρανική επίθεση θα προκαλέσει σκληρότερη αμερικανική απάντηση, ενώ η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν θα αφήνει αναπάντητες τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ.
Έτσι, κάθε νέο στρατιωτικό πλήγμα αυξάνει την πιθανότητα μιας επόμενης επίθεσης, με τον κίνδυνο να διευρύνονται σταδιακά τόσο οι στόχοι όσο και η γεωγραφική έκταση της σύγκρουσης.
Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς στον κόσμο.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει υιοθετήσει σκληρότερη στάση απέναντι στις ιρανικές επιθέσεις ή παρενοχλήσεις εμπορικών πλοίων, εξετάζοντας την αρχή μιας άμεσης ανταπόδοσης σε βάρος ιρανικών δεξαμενόπλοιων.
Μια τέτοια προσέγγιση μεταφέρει την αντιπαράθεση και στο ενεργειακό πεδίο, καθώς οι εξαγωγές πετρελαίου αποτελούν κρίσιμη πηγή εσόδων για το Ιράν. Παράλληλα, κάθε στρατιωτική ενέργεια στην περιοχή αυξάνει τον κίνδυνο διαταραχών στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η σημασία του Ορμούζ είναι τεράστια για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Επομένως, ακόμη και η απειλή περιορισμού της κυκλοφορίας στα Στενά αρκεί για να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις αγορές.
Το πετρέλαιο προειδοποιεί για τις συνέπειες
Η κλιμάκωση έχει ήδη αποτυπωθεί στις διεθνείς τιμές ενέργειας. Το Brent ξεπέρασε τα 95 δολάρια το βαρέλι, ενώ ανοδικά κινήθηκε και το αμερικανικό WTI.
Οι αγορές ενσωματώνουν πλέον στις τιμές ένα αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο, καθώς παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο η σύγκρουση να επηρεάσει τις ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στην αγορά πετρελαίου. Μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών ενέργειας θα μπορούσε να ενισχύσει τον πληθωρισμό, να αυξήσει το κόστος μεταφορών και παραγωγής και να επιβαρύνει την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα.
Το κρίσιμο στοίχημα των επόμενων ημερών
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν Ουάσινγκτον και Τεχεράνη θα καταφέρουν να περιορίσουν την αντιπαράθεση ή εάν η σύγκρουση θα εισέλθει σε έναν ακόμη πιο επικίνδυνο κύκλο κλιμάκωσης.
Εφόσον οι επιχειρήσεις παραμείνουν περιορισμένες και η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί χωρίς σοβαρές διαταραχές, οι αγορές ενδέχεται να απορροφήσουν μέρος της έντασης.
Αντίθετα, μια αύξηση των επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια ή ένας σοβαρός περιορισμός της διέλευσης από το Ορμούζ θα μπορούσε να μετατρέψει τη γεωπολιτική κρίση σε παγκόσμια ενεργειακή απειλή.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η πορεία του πετρελαίου θα αποτελέσει το πρώτο και πιο άμεσο βαρόμετρο μιας σύγκρουσης που πλέον απειλεί να ξεπεράσει κατά πολύ τα όρια της Μέσης Ανατολής.