Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ άνοιξε επισήμως τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα των σχέσεων του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλώνοντας από το βήμα του συνεδρίου των Εργατικών στο Λίβερπουλ ότι το Brexit «έκανε περισσότερο κακό παρά καλό».
Στην πρώτη μεγάλη ομιλία του σε συνέδριο των Εργατικών ως πρωθυπουργός και αρχηγός του κόμματος, ο Μπέρναμ δεσμεύτηκε να παρουσιάσει στη βρετανική κοινή γνώμη διαφορετικές επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση της χώρας με την ΕΕ, επιδιώκοντας ευρύτερη πολιτική συναίνεση για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει το Λονδίνο.
Η τοποθέτησή του σηματοδοτεί σαφή επανεξέταση της βρετανικής πολιτικής απέναντι στην Ευρώπη, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2016. Ο Μπέρναμ, πάντως, δεν ανακοίνωσε επιστροφή του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ ούτε παρουσίασε ως κυβερνητική θέση την επανένταξη στην ενιαία αγορά ή την τελωνειακή ένωση.
«Να αποφασίσουμε τι σχέση θέλουμε με την Ευρώπη»
Ο Μπέρναμ υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει η μεγαλύτερη αγορά για τη Βρετανία και ότι η χώρα δεν μπορεί να χαράξει αξιόπιστη οικονομική στρατηγική για τις επόμενες δεκαετίες χωρίς να αποσαφηνίσει τη σχέση της με τους Ευρωπαίους εταίρους της.
Κατά τον Βρετανό πρωθυπουργό, το Brexit δεν απέδωσε τα οφέλη που είχαν υποσχεθεί οι υποστηρικτές του και συνέβαλε σε πολιτική αστάθεια και οικονομικές δυσκολίες. Η κυβέρνηση σκοπεύει πλέον να εξετάσει διαφορετικές επιλογές για τη μελλοντική σχέση με την ΕΕ, με την επόμενη σύνοδο Ηνωμένου Βασιλείου – ΕΕ τον Νοέμβριο να αποτελεί σημαντικό σταθμό αυτής της προσπάθειας.
Η νέα προσέγγιση αφορά όχι μόνο το εμπόριο αλλά και το μεταναστευτικό. Ο Μπέρναμ έχει υποστηρίξει ότι η αποχώρηση από ορισμένους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς συνεργασίας δεν ενίσχυσε κατ’ ανάγκη τον έλεγχο της μετανάστευσης, όπως υποστήριζε η εκστρατεία υπέρ του Brexit.
Επανεξέταση, όχι επιστροφή στην ΕΕ
Παρά τη σαφή κριτική του στο Brexit, ο Μπέρναμ τόνισε ότι σέβεται το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2016 και δεν προτείνει σε αυτή τη φάση την επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η πολιτική του, ωστόσο, μεταφέρει τη συζήτηση πέρα από την απλή διαχείριση της μετα-Brexit πραγματικότητας: το Λονδίνο δηλώνει πλέον έτοιμο να εξετάσει ποια εμπόδια στις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις με την Ευρώπη μπορούν να περιοριστούν και με ποιους όρους.
Εθνική Υπηρεσία Κοινωνικής Φροντίδας και αλλαγές στις συντάξεις
Η Ευρώπη αποτέλεσε μόνο ένα μέρος μιας ευρύτερης ομιλίας, με την οποία ο νέος πρωθυπουργός παρουσίασε το πολιτικό του στίγμα υπό το σύνθημα «Hope Again».
Στο εσωτερικό μέτωπο, μία από τις σημαντικότερες εξαγγελίες αφορά τη δημιουργία Εθνικής Υπηρεσίας Κοινωνικής Φροντίδας, στα πρότυπα του NHS, με στόχο την παροχή δωρεάν κοινωνικής φροντίδας στο σημείο χρήσης.
Παράλληλα, ο Μπέρναμ άνοιξε τη συζήτηση για αλλαγή του λεγόμενου «triple lock» στις κρατικές συντάξεις μετά το 2029. Το σημερινό σύστημα προβλέπει ότι οι συντάξεις αυξάνονται με βάση το υψηλότερο μεταξύ πληθωρισμού, αύξησης των μέσων αποδοχών και 2,5%.
«Great British Grid» και μεγαλύτερος δημόσιος ρόλος
Ο Μπέρναμ ανακοίνωσε επίσης τη δημιουργία του «Great British Grid», ενός νέου δημόσιου φορέα για το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την επιτάχυνση των επενδύσεων στις υποδομές και την ενίσχυση του δημόσιου ελέγχου στον ενεργειακό τομέα.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη παρεμβάσεις στη στέγαση και αλλαγές στον τομέα του νερού, ενώ ο Μπέρναμ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενίσχυσης του δημόσιου ρόλου σε βασικές υποδομές.
Στο τραπέζι και αλλαγή του εκλογικού συστήματος
Ο Βρετανός πρωθυπουργός έθεσε επίσης ζήτημα θεσμικής μεταρρύθμισης, με την κυβέρνηση να εξετάζει αλλαγές στο εκλογικό σύστημα και μετάβαση από το σημερινό «first past the post» προς ένα αναλογικότερο μοντέλο.
Η ομιλία στο Λίβερπουλ αποτέλεσε συνολικά την πρώτη ολοκληρωμένη παρουσίαση της πολιτικής κατεύθυνσης του Μπέρναμ ως πρωθυπουργού. Ωστόσο, η παρέμβασή του για το Brexit ξεχώρισε, καθώς επαναφέρει στο κέντρο της βρετανικής πολιτικής συζήτησης ένα ζήτημα που οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών αντιμετώπιζαν ως ουσιαστικά κλεισμένο.
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα, η κυβέρνηση Μπέρναμ δεν προαναγγέλλει επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δηλώνει, όμως, ότι θέλει να επανεξετάσει τους όρους της σχέσης που διαμορφώθηκε μετά το Brexit και να παρουσιάσει στη χώρα εναλλακτικές επιλογές για το μέλλον της με την Ευρώπη.