Οι τελευταίες αμερικανικές δυνάμεις αποχωρούν την Τετάρτη από τις βάσεις που διατηρούν στο Ιράκ, ολοκληρώνοντας τη διαδικασία αποχώρησης που συμφωνήθηκε το 2024, επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν.
Η εξέλιξη προκαλεί συζητήσεις στη Βαγδάτη για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην ασφάλεια της χώρας και για το ενδεχόμενο δημιουργίας κενού που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν ένοπλες οργανώσεις.
Ιρακινοί αξιωματούχοι και αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες ότι η αποχώρηση μπορεί να ενισχύσει τις φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές, ενώ παράλληλα ενδέχεται να δημιουργήσει περιθώρια για την ανασυγκρότηση θυλάκων του Ισλαμικού Κράτους.
Η αποχώρηση, την οποία το Ιράν και οι σύμμαχοί του παρουσιάζουν ως σημαντική εξέλιξη υπέρ τους, είχε αποφασιστεί επί κυβέρνησης Μπάιντεν και υλοποιείται πλέον από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Η συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της ευρύτερης αντιπαράθεσης Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, αλλά και της ισχυρής επιρροής που εξακολουθεί να ασκεί το Ιράν στο Ιράκ μέσω συμμαχικών ένοπλων οργανώσεων.
Η αποχώρηση πραγματοποιείται 23 χρόνια μετά την αμερικανική εισβολή του 2003, η οποία ανέτρεψε τον Σαντάμ Χουσεΐν και ακολούθησε μια μακρά περίοδος αστάθειας και ένοπλων συγκρούσεων. Οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν αποχωρήσει από το Ιράκ στα τέλη του 2011, επέστρεψαν όμως το 2014, προκειμένου να στηρίξουν τις ιρακινές δυνάμεις στη μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους, η οποία ολοκληρώθηκε ουσιαστικά το 2017.
Παρά το γεγονός ότι η αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων αντιμετωπίζεται θετικά από μεγάλο μέρος της ιρακινής κοινωνίας, υπάρχουν ανησυχίες για το κατά πόσο οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας μπορούν να καλύψουν πλήρως το κενό. Η αμερικανική παρουσία είχε μεταξύ άλλων προσφέρει εκπαίδευση, πληροφορίες, εναέρια επιτήρηση και αναγνώριση.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα ενίσχυσης των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών. Αναλυτές στη Βαγδάτη εκτιμούν ότι, χωρίς την παρουσία αμερικανικών και άλλων δυτικών δυνάμεων, ορισμένες από αυτές τις οργανώσεις μπορεί να επιχειρήσουν να διευρύνουν την επιρροή τους στη χάραξη κρατικής πολιτικής και σε βασικούς κρατικούς θεσμούς.
Την ίδια ώρα, αξιωματούχοι ασφαλείας προειδοποιούν για τον κίνδυνο επανεμφάνισης της δράσης του Ισλαμικού Κράτους. Παρότι η οργάνωση έχασε τα εδάφη που είχε καταλάβει και το αυτοαποκαλούμενο χαλιφάτο της διαλύθηκε, εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται μικροί πυρήνες στο Ιράκ.
Κατά την περίοδο της μεγαλύτερης ισχύος του, το Ισλαμικό Κράτος είχε υπό τον έλεγχό του περίπου το ένα τρίτο του Ιράκ, ενώ διέπραξε μαζικές δολοφονίες και επιθέσεις. Οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν καθοριστικό ρόλο στην παροχή πληροφοριών και εναέριας επιτήρησης στις ιρακινές δυνάμεις κατά τη διάρκεια της εκστρατείας εναντίον του.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που τίθενται πλέον είναι εάν οι ιρακινές υπηρεσίες ασφαλείας διαθέτουν επαρκές σχέδιο για την περίοδο μετά την αποχώρηση του διεθνούς συνασπισμού. Μεταξύ των σεναρίων που προκαλούν ανησυχία είναι και η πιθανότητα απόκτησης οπλισμένων drones από το Ισλαμικό Κράτος, σε μια χώρα όπου οι δυνατότητες αεράμυνας παραμένουν περιορισμένες.