Σε μια πρωτοφανή αυτόνομη προειδοποίηση προχώρησε η βρετανική υπηρεσία αντικατασκοπείας και ασφαλείας MI5, αποκαλύπτοντας ότι περισσότεροι από 100 ακαδημαϊκοί συνδεδεμένοι με το Ηνωμένο Βασίλειο συμμετείχαν σε ερευνητικά προγράμματα που χρηματοδοτούνταν κρυφά από τις μυστικές υπηρεσίες της Κίνας.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται το Γενικό Ινστιτούτο Τεχνολογικής Έρευνας της Κίνας (CGTRI / CAGT), ένας φορέας με στενότατους δεσμούς με το Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας της Κίνας (MSS).
Σύμφωνα με τη MI5, ο κύριος στόχος του ινστιτούτου ήταν η διοχέτευση κονδυλίων σε ερευνητικά έργα υψηλής τεχνολογίας —όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), η κυβερνοασφάλεια, τα συστήματα μυστικών επικοινωνιών και η στεγανογραφία— με απώτερο σκοπό την ενίσχυση των τεχνικών δυνατοτήτων της κινεζικής κατασκοπείας.
Οι βρετανικές αρχές υπογραμμίζουν ότι πολλοί από τους εμπλεκόμενους ακαδημαϊκούς πιθανότατα δεν γνώριζαν την πραγματική πηγή της χρηματοδότησης, καθώς οι διασυνδέσεις του CGTRI ήταν επιτηδευμένα ασαφείς.
Ωστόσο, μετά τη δημοσιοποίηση της σχετικής προειδοποίησης, η MI5 καλεί όλα τα πανεπιστήμια και τους ερευνητές να διακόψουν άμεσα κάθε συνεργασία με το συγκεκριμένο οργανισμό, προειδοποιώντας ότι τυχόν συνέχιση των έργων ενδέχεται να συνιστά ποινικό αδίκημα βάσει του Νόμου περί Εθνικής Ασφάλειας του 2023 (παροχή συνδρομής ή λήψη οφέλους από ξένη υπηρεσία πληροφοριών).
Ο υπουργός Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου, Νταν Τζάρβις, απέστειλε κατεπείγουσα επιστολή στους πρυτάνεις των βρετανικών πανεπιστημίων ζητώντας την πλήρη στήριξη του προσωπικού για τον τερματισμό αυτών των συνεργασιών, τονίζοντας πως η κυβέρνηση θα λάβει αποφασιστικά μέτρα για την προστασία της εθνικής ασφάλειας.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων επισημάνσεων από τη συμμαχία πληροφοριών «Five Eyes» (ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία) σχετικά με επιθετικές τακτικές στρατολόγησης ακαδημαϊκών και στελεχών μέσω διαδικτύου από κινεζικά δίκτυα.
Από την πλευρά τους, εκπρόσωποι των βρετανικών πανεπιστημιακών συλλόγων (όπως το Russell Group και η Universities UK) δήλωσαν ότι λαμβάνουν εξαιρετικά σοβαρά υπόψη τους κινδύνους εθνικής ασφάλειας. Διαβεβαίωσαν ότι αυστηροποιούν τις διαδικασίες αξιολόγησης κινδύνου και δέουσας επιμέλειας (due diligence), προκειμένου να προστατεύσουν την ερευνητική υπεροχή της χώρας χωρίς να καταστρέψουν τις θεμιτές διεθνείς επιστημονικές συνεργασίες.