Ο νυν πρόεδρος και ιστορικός ηγέτης της βραζιλιανικής Αριστεράς, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, διεκδικεί την επανεκλογή του απέναντι σε 11 συνυποψηφίους. Ο κυριότερος ανταγωνιστής του είναι ο εκπρόσωπος της Δεξιάς, Φλάβιο Μπολσονάρο.
Στη δραματική αναμέτρηση της προηγούμενης τετραετίας, ο Λούλα είχε επικρατήσει οριακά του πατέρα του Φλάβιο, Ζαΐρ Μπολσονάρο. Η ταραχώδης μετεκλογική περίοδος που ακολούθησε —με την εισβολή χιλιάδων οπαδών του στο Κογκρέσο και τη μεταγενέστερη καταδίκη του Ζαΐρ για συνωμοσία ανατροπής του πολιτεύματος— εξακολουθεί να διχάζει βαθιά την πολιτική σκηνή της χώρας.
Τα πέντε κομβικά σημεία που καθορίζουν την εκλογική μάχη:
1. Η «σκιά» του Ζαΐρ
Ο πρώην αξιωματικός του στρατού και ηγέτης της Δεξιάς, που κυβέρνησε τη Βραζιλία την περίοδο 2019-2023, δεν έχει δικαίωμα συμμετοχής στις εκλογές. Πέρα από την αφαίρεση των πολιτικών του δικαιωμάτων, εκτίει ποινή κάθειρξης 27 ετών για την απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης μετά την ήττα του το 2022. Λόγω προβλημάτων υγείας βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό, με αυστηρή απαγόρευση δημόσιων δηλώσεων και αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παρά τους περιορισμούς, η παρουσία του παραμένει αισθητή πάνω από την κάλπη. Στην έναρξη της εκστρατείας του Φλάβιο, προβλήθηκε βίντεο με ψηφιακά δημιουργημένη εικόνα (AI) του πατέρα του να στηρίζει την υποψηφιότητά του. Όταν το Ανώτατο Δικαστήριο ζήτησε εξηγήσεις, οι συνήγοροι του Ζαΐρ αρνήθηκαν ότι είχε δοθεί σχετική άδεια, αν και η στήριξη στον γιο του θεωρείται δεδομένη.
2. Η προοπτική του δεύτερου γύρου
Αν και στην κούρσα συμμετέχουν 12 υποψήφιοι, μόνο δύο καταγράφουν διψήφια ποσοστά: ο Λούλα και ο Φλάβιο Μπολσονάρο. Αμφότεροι κινούνται κοντά στο 40%, με τον νυν πρόεδρο να διατηρεί ένα ισχνό προβάδισμα, ενώ οι υπόλοιποι 11 περιορίζονται στο 4% ή και χαμηλότερα.
Αν κανείς δεν συγκεντρώσει το 50% των έγκυρων ψηφοδελτίων στον πρώτο γύρο (4 Οκτωβρίου), οι δύο επικρατέστεροι θα αναμετρηθούν εκ νέου στις 25 Οκτωβρίου. Τα προγνωστικά καθιστούν τον δεύτερο γύρο σχεδόν βέβαιο, αν και ο αδιαμόρφωτος όγκος των αναποφάσιστων αφήνει ένα μικρό παράθυρο για έκπληξη από την πρώτη κιόλας κάλπη.
Δικαίωμα ψήφου έχουν 160 εκατομμύρια πολίτες άνω των 16 ετών, ενώ η συμμετοχή είναι υποχρεωτική για τις ηλικίες 18 έως 70 ετών, επί ποινή προστίμου.
3. Η ατζέντα και τα διλήμματα του Λούλα
Ο 80χρονος ηγέτης του Κόμματος των Εργαζομένων διεκδικεί μια τέταρτη προεδρική θητεία. Κατά τις δύο πρώτες θητείες του (2003-2010) απέσπασε διεθνή έπαινο για τη δραστική μείωση της φτώχειας μέσω προγραμμάτων όπως το Bolsa Família, αποχωρώντας τότε με δημοτικότητα που ξεπερνούσε το 80%.
Στη συνέχεια, το κόμμα του βρέθηκε στο επίκεντρο μεγάλων σκανδάλων. Ο ίδιος φυλακίστηκε για 18 μήνες (2018-2019) για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος —κατηγορίες που αρνήθηκε εξαρχής. Η ακύρωση των καταδικών του το 2021 του επέτρεψε να επιστρέψει στην εξουσία το 2022, επικρατώντας του Ζαΐρ Μπολσονάρο με μόλις 1,8 ποσοστιαίες μονάδες.
Παρότι είχε δεσμευτεί πως η τρίτη θητεία του θα ήταν η τελευταία, αποφάσισε να κατέβει εκ νέου υποψήφιος. Στο περιβαλλοντικό μέτωπο, ενώ προβλήθηκε ως προστάτης του Αμαζονίου —με τα δορυφορικά δεδομένα του 2026 να δείχνουν τη μεγαλύτερη μείωση της αποψίλωσης των τελευταίων ετών—, δέχεται επικρίσεις από οικολόγους για τη στήριξή του στις πετρελαϊκές γεωτρήσεις κοντά στις εκβολές του ποταμού. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα έσοδα από το πετρέλαιο είναι απαραίτητα για τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης.
Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, οι σχέσεις του με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ παραμένουν τεταμένες. Απαντώντας στις θέσεις περί αμερικανικής κυριαρχίας στο δυτικό ημισφαίριο, ο Λούλα ξεκαθάρισε πως «η Βραζιλία δεν είναι η πίσω αυλή κανενός», προειδοποιώντας παράλληλα κατά οποιασδήποτε εγχώριας ή ξένης παρέμβασης στις εκλογές.
4. Οι δεσμεύσεις και οι συμμαχίες του Φλάβιο
Ο 45χρονος γερουσιαστής και μεγαλύτερος γιος του Ζαΐρ Μπολσονάρο εκπροσωπεί το Φιλελεύθερο Κόμμα (PL). Παρότι διατηρεί χαμηλότερους τόνους από τον πατέρα του, υπόσχεται τη συνέχιση της πολιτικής του παρακαταθήκης.
Ως νομικός, ο Φλάβιο τάσσεται υπέρ της σκληρής γραμμής κατά της εγκληματικότητας, ζητώντας αυστηρότερες ποινές και περαιτέρω χαλάρωση στη νομοθεσία περί οπλοκατοχής. Παράλληλα, πιέζει τις ΗΠΑ να κατατάξουν τις βραζιλιάνικες εγκληματικές οργανώσεις Comando Vermelho και PCC στη λίστα των ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων —πρωτοβουλία στην οποία αντιτίθεται ο Λούλα.
Επενδύοντας στη στήριξη των Ευαγγελικών και του αγροτικού τομέα, ο νεότερος Μπολσονάρο υπόσχεται απορρύθμιση και κατάργηση γραφειοκρατικών κανόνων. Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, υποστηρίζει ότι τα ακραία φαινόμενα είναι απλώς «κυκλικά». Στο πεδίο των διεθνών σχέσεων, εμφανίζεται ως στενός σύμμαχος της κυβέρνησης Τραμπ, έχοντας ήδη πραγματοποιήσει επαφές στην Ουάσινγκτον.
5. Τα θέματα που κρίνουν την ψήφο
Ενώ η εγκληματικότητα και η ασφάλεια κυριαρχούσαν στις ανησυχίες των πολιτών μέχρι πρόσφατα, ένα οικονομικό σκάνδαλο με πρωταγωνιστή τον φυλακισμένο τραπεζίτη Ντανιέλ Βορκάρο έφερε τη διαφθορά στο προσκήνιο λίγο πριν από την κάλπη.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρο βρέθηκε στο στόχαστρο ερευνών για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος, μετά τη δημοσιοποίηση ηχογραφήσεων στις οποίες φαίνεται να ζητά 25,9 εκατομμύρια δολάρια από τον τραπεζίτη για τη χρηματοδότηση βιογραφικής ταινίας του πατέρα του.
Ωστόσο, η υπόθεση έχει προκαλέσει αναταράξεις και στο στρατόπεδο του Λούλα, λόγω των φερόμενων διασυνδέσεων του τραπεζίτη με τον δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Αλεξάντρε ντε Μοράες. Ο Λούλα επιχείρησε να κρατήσει αποστάσεις, τονίζοντας ότι «κανείς δεν είναι πάνω από τον νόμο», αλλά η πλευρά Μπολσονάρο εκμεταλλεύεται πολιτικά το ζήτημα, ταυτίζοντας τον πρόεδρο με τον αμφιλεγόμενο δικαστή.