Μια νέα εκδοχή του ενεργειακού διαδρόμου EastMed διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Κύπρο και την Αίγυπτο στον κεντρικό ρόλο της μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Ο λεγόμενος «εικονικός EastMed» (Virtual EastMed) αξιοποιεί τα κυπριακά κοιτάσματα, τις αιγυπτιακές υποδομές και τη μεταφορά LNG με δεξαμενόπλοια.
Σε αντίθεση με το αρχικό σχέδιο υποθαλάσσιου αγωγού 1.900–2.000 χιλιομέτρων που θα συνέδεε απευθείας την περιοχή με την Ελλάδα, το αέριο θα οδεύει από την Κύπρο στην Αίγυπτο, θα υγροποιείται σε υπάρχουσες εγκαταστάσεις και θα εξάγεται στις ευρωπαϊκές αγορές.
Σύμφωνα με ανάλυση του Middle East Economic Survey (MEES) της 16ης Οκτωβρίου 2026, πρωταγωνιστεί το κοίτασμα Κρόνος στο τεμάχιο 6 της κυπριακής ΑΟΖ, που αναπτύσσουν από κοινού, με 50% η καθεμία, η ιταλική Eni και η γαλλική TotalEnergies. Οι δύο εταιρείες πήραν την τελική επενδυτική απόφαση τον Ιούλιο του 2026, για επένδυση 2,2 δισ. δολαρίων.
Η παραγωγή προγραμματίζεται για το πρώτο εξάμηνο του 2028, με δυναμικότητα 500 εκατ. κυβικών ποδιών ημερησίως, δηλαδή περίπου 2,8 εκατ. τόνους LNG τον χρόνο. Ο Κρόνος θα είναι το πρώτο κυπριακό κοίτασμα που θα περάσει σε εμπορική παραγωγή.
Το αέριο θα μεταφέρεται μέσω υποθαλάσσιου αγωγού 105 χιλιομέτρων στις υπάρχουσες εγκαταστάσεις του αιγυπτιακού κοιτάσματος Ζορ.
Από εκεί θα εισέρχεται στο ενεργειακό σύστημα της Αιγύπτου και στη μονάδα υγροποίησης της Νταμιέτας, όπου θα μετατρέπεται σε LNG και θα φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια για ευρωπαϊκούς τερματικούς σταθμούς. Η λύση αξιοποιεί υφιστάμενες υποδομές και περιορίζει το κόστος, ενισχύοντας τον ρόλο του Καΐρου, αν και μέρος των ποσοτήτων μπορεί να καλύψει εγχώριες αιγυπτιακές ανάγκες.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πιθανή σύνδεση με την Ελλάδα: φορτία LNG από το κυπριακό αέριο θα μπορούσαν να φτάνουν σε ελληνικές μονάδες επαναεριοποίησης, όπως η Ρεβυθούσα και η Αλεξανδρούπολη, και μέσω του Κάθετου Διαδρόμου να κατευθύνονται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια.
Το θέμα συζητήθηκε στις επαφές Κύπρου, Ελλάδας και Αιγύπτου στις 7 Οκτωβρίου στην Αθήνα, στο πλαίσιο της απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, χωρίς να έχουν υπογραφεί μέχρι στιγμής δεσμευτικές εμπορικές συμφωνίες για συγκεκριμένες ποσότητες.
Η νέα προσέγγιση διαφέρει από το αρχικό σχέδιο του αγωγού EastMed, που βρέθηκε αντιμέτωπο με οικονομικά και τεχνικά εμπόδια και το 2022 έχασε την αμερικανική πολιτική στήριξη λόγω αμφιβολιών για τη βιωσιμότητά του. Ο «εικονικός EastMed» δίνει στους παραγωγούς ευελιξία να στέλνουν το αέριο με πλοία ανάλογα με τη ζήτηση.
Αντίστοιχος σχεδιασμός προωθείται για το κοίτασμα Αφροδίτη στο τεμάχιο 12, του οποίου την παραγωγή η αιγυπτιακή EGAS έχει συμφωνήσει επί της αρχής να αγοράσει, ενώ οι ανακαλύψεις των ExxonMobil και QatarEnergy μπορεί να αυξήσουν στο μέλλον τις διαθέσιμες ποσότητες.
Παρά τις πολιτικές πρωτοβουλίες και τις τριμερείς συνεργασίες, ο τελικός προορισμός του αερίου θα κριθεί κυρίως από τον ανταγωνισμό. Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, «οι αγορές και όχι οι υπουργοί» θα αποφασίσουν πού θα πάει το αέριο.
Το κόστος μεταφοράς, τα τέλη υγροποίησης και επαναεριοποίησης, οι διεθνείς τιμές και η τοπική ζήτηση θα είναι καθοριστικά, γι' αυτό η διοχέτευση του κυπριακού αερίου στην Ελλάδα ή στην ΕΕ δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.